Kushaldeep Singh Dhingra v. Union Of India And Others
!
"#$ '$()*)%+
, ,
-.*/"0'$$1 2)+3/ /)+34"
,,,,,, $#)#)%+$4 5$4*.* +)%+ +')"
%#/$4*
,,,,,, $*1%+'$+#* 67 ,
2 2 4$*$+# 4,
-"4"+ $8 2/"49":
'8%("#$
1$#)#)%+$4,
4, "8+$$# 2)+3/:
2$+)%4
.+;"<,
, , 2 :
,
7
, $#)#)%+$4
-.*/"0'$$1 2)+3/ /)+34" &)0$'
)+*#"+# ()8)0 =4)#
4#)(0$* %+*#)#.#)%+ +')":
)+#$4 "0)":
*$$>)+3 =4)# +"#.4$ 9"+'"9.* ')4$(#)+3 4$*1%+'$+#* %, '$()'$ 4$14$*$+#"#)%+
++$?.4$ *.<9)##$'
')4$(# 4$*1%+'$+#* %, )**.$ 0%%> %.# ()4(.0"4 4$*1%+'$+# %,
"11"0 /)+34""11"0 /"#$;", , +%#)($"<0$ 4$14$*$+#"#)%+
++$?.4$ :
14"@$'
14%8)')+3 =4)##$+ *"+(#)%+ 0$##$4 #">)+3 (%3+)A"+($ (%910")+# %, 2$(#)%+ "**1%4#
(#:
B %#/$4 14%8)*)%+* C =)#/ 14"@$4 )91%.+'
4$*1%+'$+# %,
,
, 4)$&0@:
*#"#$'
/"8$ *%0$9+)A$'
9"44)"3$ =)#/ 4$*1%+'$+# %,
"((%4')+3 *)>/ 4)#$* ($4$9%+)$* *")'
9"44)"3$ 4$3)*#$4$'
%+ ,, ,
, *#"#$'
"&#$4 9"44)"3$:
4$*1%+'$+# %,
3%# +$= ("4'
B )**.$'
"0*% (/"+3$'
/$4 +"9$ &4%9 "11"0 /"#$;"
"11"0 /)+34"
%+
"'/"4 ("4'
D D, $*1%+'$+# %,
*#"#$'
/"8$ *.<9)##$'
(%910")+# %9$+ $00 %+ D, B, "00$3)+3 */$ #/4%=+ %.# 9"#4)9%+)"0 /%9$,
((%4')+3 1$#)#)%+$4:
4$*1%+'$+# %,
&%43$'
/$4 )'$+#)#@ (/"+3)+3 /$4 +"9$ "11"0 /"#$;"
&4%9 "11"0 /)+34"
"0*% *#"#$'
)+(%44$(# '$#")0* /$4
"((%.+# */%=$'
/$4 9"4)#"0 *#"#.* "* .+9"44)$',
,
#4"+*1)4$* 4$*1%+'$+# %,
&)0$'
')8%4($ %+ ,, D 1$#)#)%+$4:
=/)(/ *#"#$'
<$ 1$+')+3,
, /$ *#"#$'
/"8$ 3%# A$4%
'"#$'
B, ,
++$?.4$ 0%'3$'
"#
%'/1.4 4$*1%+'$+# %,
/$4 &"9)0@ 9$9<$4*:
=/)(/ 0"#$4 #4"+*&$44$'
%&&)($ 22:
24) .>#*"4 2"/)< "+
%,
'"#$'
, D,
++$?.4$ 0%'3$'
"# %0)($ 2#"#)%+ )#@ .>#*"4:
)*#4)(# 24) .>#*"4 2"/)<, /$ )+8$*#)3"#)%+ *")'
"0*% *#"#$'
<$ 1$+')+3,
,
11"4$+#0@:
14)%4 9"44)"3$ =)#/ 4$*1%+'$+# %,
:
*/$ /$0'
=)#/ +"9$ "11"0 /"#$;"
*"9$ $?1)4$'
%+ , D, ,
*#"#$'
%+ , , :
4$*1%+'$+# %,
"110)$'
4$+$="0 /$4 (%+($"0)+3 /$4 9"#4)9%+)"0 *#"#.* "0*% (%+($"0)+3 &"(#.9
0%'3$'
/$4,
"00$3$'
4$*1%+'$+# %,
(%++)8"+($ =)#/ 4$*1%+'$+# %,
2#"#$ .+;"< #/4%.3/ )#* 2$(4$#"4@:
%9$ $1"4#9$+#:
.+;"< &%43$'
/$4 1%0)($ 8$4)&)("#)%+ 4$1%4# 9"+"3$'
4$+$= /$4 1"**1%4#,
,
$#)#)%+$4 *#"#$'
/"8$ *.<9)##$'
4$14$*$+#"#)%+ '"#$'
, B,
++$?.4$ /)$& "**1%4#
&&)($4:
)+)*#4@ ?#$4+"0
&&")4*:
$= $0/):
/%=$8$4:
'$*1)#$ /)* <$*# $&&%4#*:
4$*1%+'$+# %,
0$&# +')"
9%8$'
"+"'"
%+ , , =)#/%.# #">)+3 "+@ 1$49)**)%+ &4%9 "+@ %.4#,
, /$ (0")9* /$ 8)*)#$'
%&&)($ 4$*1%+'$+# %,
$3)%+"0 "**1%4#
&&)($4:
94)#*"4 =)#/ 4$E.$*# )91%.+'
4$*1%+'$+# %,
:
=/$4$.1%+ */%= (".*$ +%#)($ '"#$'
, ,
++$?.4$ "+%#/$4 */%= (".*$ +%#)($ '"#$'
, ,
++$?.4$ )**.$'
4$*1%+'$+# %,
, , /$ *#"#$* /$ *.<9)##$'
4$14$*$+#"#)%+ '"#$'
, ,
++$?.4$ $3)%+"0 "**1%4#
&&)($4:
94)#*"4:
)+)#)"#)+3 14%($$')+3* 4$*1%+'$+# %,
"**1%4#
(#:
B:
)91%.+'
4$*1%+'$+# %,
:
/%=$8$4:
+% "8")0,
, + "&%4$9$+#)%+$'
()4(.9*#"+($*:
&)0$'
)+*#"+# ()8)0 =4)# <$&%4$ #/)* 4$0)$&
*:
"* +%#)($'
/$4$)+"<%8$,
, $"4',
,
4%9 1$4.*"0 1"1$4<%%> $*1$()"00@ '%(.9$+#* "##"(/$'
=)#/ 4$14$*$+#"#)%+
++$?.4$ :
=/)(/ (%+#")+* *#"#$9$+# 1$#)#)%+$4:
4$(%4'$'
%+ '"#$'
, , <$&%4$ 0$"4+$'
.')()"0 "3)*#4"#$ *# 0"**:
24) .>#*"4 2"/)<:
)# <%4+$ %.# /"'
*.<9)##$'
2$(#)%+ )+'.
"44)"3$
(#:
*$$>)+3 4$*#)#.#)%+ (%+;.3"0 4)3/#*:
=/)(/ *#"#$'
<$ 1$+')+3 <$&%4$ 0$"4+$'
4)+()1"0
.'3$:
"9)0@ %.4#:
24) .>#*"4
2"/)<, "11$"4* 4$*1%+'$+# %,
/"'
3%# ("*$
%, D 0%'3$'
2$(#)%+* BD :
:
:
:
=/$4$)+ (0")9* /"8$ <$$+ "(E.)##$'
%+ , , ,
<%4+$ %.# /"'
"0*% 3%# 0%'3$'
%,
4$*1%+'$+# %,
/$4 &"9)0@ 9$9<$4* "# %0)($ 2#"#)%+ )#@ .>#*"4:
)*#4)(# 24) .>#*"4 2"/)< 2$(#)%+* :
:
:
:
:
D:
:
:
D:
:
:
B:
B:
B C 2$(#)%+ )+&%49"#)%+ $(/+%0%3@
(#:
2$(#)%+ %=4@ 4%/)<)#)%+
(#:
B,
"11$"4* 4$*1%+'$+# %,
14$&$44$'
B D <$&%4$ #/)* %.4#:
*$$>)+3 E."*/)+3 "&%4$*")'
:
=/$4$)+ 14%($$')+3* <$&%4$ #4)"0 =$4$ *#"@$'
#/)* "+%#/$4 "110)("#)%+
:
&)0$'
4$*1%+'$+# %,
:
/$4 "44$*# "0*% *#"@$',
"0*% "11$"4* ("+($00"#)%+ 4$1%4# "0*% *.<9)##$'
("*$
%,
:
/%=$8$4:
"((%4')+3 1$#)#)%+$4:
*")'
("+($00"#)%+ 4$1%4# +%# "(($1#$'
9"##$4 *#)00 1$+')+3, + "+%#/$4 (%910")+# *.<9)##$'
<$&%4$ 5)3)0"+($ .4$".:
.+;"<:
)+8$*#)3"#)%+ *#"#$'
/"8$ <$$+ 9"4>$'
2 2"#+"9 2)+3/:
24) .>#*"4 2"/)<:
/%=$8$4:
*")'
(%910")+# *#"#$'
/"8$ <$$+ (0%*$'
=)#/%.# 4$(%4')+3 "+@
,
"11$"4* &4%9 "<%8$ 4$&$44$'
*#"#$9$+# 4$*1%+'$+# %,
/"'
3%# "+"')"+ *#.'@ 8)*"
%+ , , /"'
"0*% 3%# "'9)**)%+
03%9"
+)8$4*)#@ 4"91#%+,
,
"&%4$*#"#$'
&"(#* =%.0'
(0$"40@ )+')("#$ #/$4$ 9"#4)9%+)"0 ')*1.#$ <$#=$$+ 4$*1%+'$+# %,
,
%#/ /"8$ &)0$'
("*$* $"(/ %#/$4,
/$ %+0@ 34%.*$ /)3/0)3/#$'
)+*#"+# ()8)0 =4)# 4$*1%+'$+# %,
/"'
3%# /$4 4$+$=$'
"&#$4 9"44)"3$ =)#/%.# ')*(0%*)+3 /$4 9"4)#"0 *#"#.* "0*% *#"#.* (4)9)+"0 ("*$:
1$+')+3 /$4,
,
* 4$3"4'* +%+')*(0%*.4$ 9"4)#"0 *#"#.* 4$*1%+'$+# %,
:
)# %<*$48$'
"* 1$4 1$#)#)%+$46* %=+ 10$"')+3:
%0'
4$*1%+'$+# %,
/"'
/$4 +"9$ "* F"11"0 /"#$;"G *")'
%0'
++$?.4$ 8"0)'
#)00 , D, , <%4+$ %.# &4%9
++$?.4$ B "110)("#)%+ *.<9)##$'
4$*1%+'$+# %,
4$)**."+($ 1"**1%4#:
*/$
4$*1%+'$+# %,
/"'
*#"#$'
/$4 9"4)#"0 *#"#.* "* 6*$1"4"#$'6 =/)(/ "11"4$+#0@ %+ "((%.+# &"(# "110)("#)%+ *$$>)+3 4$)**."+($ *.<9)##$'
$<4."4@ ),$, "&#$4 &)0)+3 ')8%4($ 4$*1%+'$+# %,
%+ ,, D,
D,
* 4$3"4'* +%+9$+#)%+)+3 (4)9)+"0 ("*$ 4$*1%+'$+# %,
/$4 "110)("#)%+ 4$)**."+($ 1"**1%4#:
)# %<*$48$'
"((%4')+3 1$#)#)%+$46* %=+ *#"#$9$+# '"#$'
, , :
4$(%4'$'
<$&%4$ 0$"4+$'
.')()"0 "3)*#4"#$ *# 0"**:
24) .>#*"4 2"/)<:
1%0)($ /"'
*.<9)##$'
("+($00"#)%+ 4$1%4# ("*$
%,
:
=/)(/ "0#/%.3/ *#"#$'
<$ +%# "(($1#$'
)+8$*#)3"#)%+ *#)00 1$+')+3:
&"(# 4$9")+* #)00 '"#$:
+% (%3+)A"+($ "&%4$*")'
<$$+ #">$+ "+@ (%91$#$+# ;.4)*')(#)%+, + ("*$
!"#$ "'4"* )3/ /$0'
9$4$ 1$+'$+(@
("++%# <$ <"4 (%+*)'$4"#)%+ (0")9 )**."+($ 1"**1%4#, /$0'
.+0$** (%91$#$+# (%.4# #">$* (%3+)A"+($ "+ %&&$+($:
9$4$ 1$+'$+(@
)+8$*#)3"#)%+
'%$* +%# "##4"(# 14%8)*)%+* 2$(#)%+
$ "+'%4 14%8)*)%+* 0".*$
$ BB +%#)&)("#)%+:
)**.$'
$+#4"0 %8$4+9$+#,
/$0'
#/$4$)+ /"'
+%# *.114$**$'
"+@ 9"#$4)"0 )+&%49"#)%+ /)* "110)("#)%+ ')4$(#)%+ )**.$'
4$)**."+($ =)#/%.# 4$&$4$+($
0%'3$'
/)9,
D, + %&
' (
$ $!) )! *+:
(%%4')+"#$ <$+(/ #/)* "0*% /$0'
9$4$ 1$+'$+(@
)#*$0& +% 34%.+'
4$&.*"0 %4 +%+ )**."+($ "110)("+#,
/$ 4$0$8"+# $?#4"(#* #/$4$%& 4$"'* "*
!"
#
$! % ! & ' ( ! "
#
$! % !
&
)! &
) & !
)! *+ &
,
!( !"
#
$! % "
)
&
- ")
& .
)
"&
/
D, /"# "1"4#:
4)3/# #4"8$0 &4$$0@ <$$+ '$$9$'
<"*)( 4)3/# %+6<0$ 2.14$9$
4#)(0$ +')"+ %+*#)#.#)%+:
=/)(/ *$$+ "* "+ $+'0$** *%.4($ 4)3/#*, + ,
-
' ( .*! &)) /*C %+6<0$ 2.14$9$ (%+*()%.*0@ (%+(0.'$'
'$+)"0 =)#/%.# 4$"*%+"<0$ &")4 14%($'.4$ (%+*#)#.#$'
<4$"(/ 4)3/# &4$$'%9 #4"8$0 "<4%"'
<"*)( 4)3/#
4#)(0$ +')"+ %+*#)#.#)%+, /$ /$0'
)91")4)+3 (%+*#)#.#)%+"0 4)3/# 3% "<4%"'
=)#/%.# 3)8)+3 4$"*%+"<0$ %11%4#.+)#@ */%= (".*$ .+&")4 .+;.*# #/$4$&%4$:
"+ $?10)()# 8)%0"#)%+ 4$E.)4$9$+#
4#)(0$ , D, %+6<0$ 2.14$9$ +')"
& 0
)1(
*!$&))+/C %<*$48$'
"* .+'$4 0000 )
" 1 ! *+2$*%
) "
& & ! *+$3%
)*45 *2 &
& 1
1 ( ) 1
- ")
1
)
.
6 67
& $28 %) 9 9 &
D 9 (
&
9 ) 9 9
&1 *3 - )
" 1 ! *+2
& "! *+2
) "
)& & & ! *+$3%
- )
1 $ ! *+2
%)
1 " &
! *+$3%
!
"
: ) "
&
" &
1 2 3( .+& )
+.5 *;
)
"
&
,
$ & % < &)2++ )
#! *+
&
= " &
(
B
& &
! *+$3% *> )" ) &) ! *+;
) ( )
&
)
) "
&
& 9 9 "
! *+$3%
"
" " = !?
! $4 8 *33% 7 7 9= & 9 - )
& & ! *+;
0/ D, +"
&
' (
( ,6 !7@ )3/ "'/@"
4"'$*/ +%#$'
'$#")+)+3 #4"8$00$4H* .+;.*#)&)"<0$ 4$"*%+* )+#$4&$4$* =)#/ #/$)4 &.+'"9$+#"0 4)3/# *.<*)*#$+($ 14%#$(#)%+
4#)(0$ +')"+ %+*#)#.#)%+, /$0'
1$4*%+H* ("++%# <$ *$)A$'
;.*# <$(".*$ ("*$ )+8%08)+3 8)%0"#)%+ 2$(#)%+ BD
$+"0 %'$
%+3%)+3:
%4 4$'
(%4+$4 +%#)($ <$$+ )**.$'
#/$9, B, %+*)'$4)+3 "&%4$9$+#)%+$'
()4(.9*#"+($*:
*)+($ '$()*)%+ 4$8%>$ %4 )91%.+'
()#)A$+ =%.0'
<$ 1.4$0@ '%9")+ "**1%4#
.#/%4)#)$*:
=/% "4$ (%91$#$+# #">$ "(#)%+ "((%4'"+($ =)#/ 14%8)*)%+* "**1%4#
(#:
B
.0$*+*#4.(#)%+* &4"9$'
#/$4$.+'$4C &)+'
+% 9$4)# )+*#"+# ()8)0 =4)# *"9$ "((%4')+30@ ')*9)**$',
, $+')+3 "110)("#)%+
*:
)& "+@:
*/"00 "0*% *#"+'
(0%*$',
2
, ,
*;>* /$#/$4 *1$">)+34$"*%+$'
!$*
% /$#/$4 4$1%4#"<0$ !$*
%