(O&M) Ram Gopal & ORS. v. State Of Haryana
!"#$%&' ()*+ ,
&-.&/&"!)*
) ) "
01 5)&) &0'&"&
1."!
") (6 54*&5 "7*&"!)*
) ) "
01 5)&) &0'&"&
1."!
") 88888 074 !9'#$ %0&7! 1*%&"*&"!&+!:&)
) ) "
01 %0 5 "7/&++&0'&"&&"!
%0 &- 1*;4-&0++&0'&"&
0 1."!
")
" : !
-.47"
!0!
0!&) !, ""
<40 $=+)* 4) "740)* /!)*
0/ &9/
4"!
11&-4") 1,+>+>> 1&/"7? )* ") 1)@,A.
0&""4- ))* B4!7- ")$!
9)0?* / " (6 +)* 4) "740) : !
0!
0 1&- ""
<40 $+* /!)*
0/ &9/ )
4"! 11&-4") 1 +,6+>,=( 1&/"7? )* ") 1)@,A.
&""4- 9 1 !
1 1+ +=C$ !
.1 ) ! 9' )* B4!7- ")$!
9)0 "
= 9'?&' -&"!!0& )))* B4!7- ")$!
9)0' ":D "7 14.
0: 10'B40 1! ) " )* 140)4"!
00) /
6 "1) )4) "
"! &+)* ) ) "
01*&:
147*)E4&1* "7 & 0 1& !0!
01.&11 !9'
!! ) "&/ 1)0 )4!7 + &0 !&9&!
5 "
--" E4
1) "1 /&? &0 ":/:
! " 9)* )*
) ) "1+)* 1&- &0 9 "7!
!9')* 1--"0!
0 " 0":
"
"
&"!/&0 )'+ &)1*&:
&/19
")&D " 0- * ! 1.4) ":/:
! ")* 4) ".
) ) "?&1? )*0 7&0!
)&/4/&) " &-4").&'&9/ ))*
010! "7) /&) 1)&/4/&) "1 / !"6 +)*
01*&:
1)&D !)* /& - )*&) &-4") 1,+ ,+ >>C$ 1 1) // .&'&9/ ) )* - ?* &1 B4!7- ")$!
9)0 / ! &/4/&) "1 " 6> &0! "7 ) ?* * )*
01*&!&/0 &!'0
! 11&-4") 1+=+(C$?* * )* '&0 / &9/
4"! > F&"! !
01?&1&E4 0 ! : !
?&0! !&) =( F&"!E4 1 ) "// )0 .40.1 &0: "74) 5 )0$+ &0 !&9&!" ) &//'+-&0D ):&/4 &E4 0 !/&"!?&1 &11 !@ 1>C$.
01E4&0 '&0!?* *"&0
"
4"!
05 ) "(
)* F&"!E4 1 ) ")+(=>* "& 00
!)&1)* )+?&1
"*&"
!) 1 ,.
01E4&0 '&0!: !
?&0!!&) !(=(.&11 "F =( * /& -&")1?
* /! ") )/ !)1/&) 4-@ ,A.
0&""4-"&"&..
&/
> =( / !9
0 )* 1 40)+-&0D ):&/4 1& !&E4 0 !/&"!?&1 "*&"
!) 1 C$.
1E4&0 '&0! 9 1 !
1 &!! ) "&/ &-4") 1/&) 4- &"! ")
1) 4"!
1)&)4)0'.0: 1 "1 ))?&1: !
B4!7- ")!&) !66=( , * 4) "?&1 / !9')*
01" >=(( * '/& - !)*&) 1>+> + ,6> 1?&1/' "74".& !& 0&!B41) "7 &-4") ?* * *&! &/0 &!' 9
" .& ! ?
0+ <&) !
)& /1 )*
.&'- ")10
! 00.&0) 4/&0 .0 : 41 4) "1?
") 7 :
" " )* 4) " .
) ) " 4) ) ?&1 "/' - ") "
! )*&)
1 =+=,+6, 1?&10
! 0 3 !
0!
0!&) !
==(=+)* 4) "740)91 0:
!)*&)
<&)!
)& /1 .&'- ")10
! 0+&0 )9 7 :
" ")* 4) "
) ) "40 "7)* 4) ".0
! "71! 1.4) &01 &1)*?)*
&-4").& ! 0-) - )) - ?&1)9 &..0.0 &) !?
0+ ")*
.0 ")&1 + "&91 "
)& /1 &-4")&/0 &!'.& !+)* &-4") 4/!9 &..0.0 &) !&1.
0! 10 ) " 0 ! )03 !
0!
0!&)
=> &-4").& ! 0?&1! 0 !)9 &..0.0 &) ! 01)/'
)?&0!1)* .0 " .&/&"!)* ")?&0!1)* ") 1)* .
0&) " 1& !
0!
0?&11)&'
!9')* 140)" " , 6 F&) "+)* 1& ! : /0 : 1 ".
) ) "?&1! 1.1 ! ? )*)* ! 0 ) "))*
4) "740))"1 !
0&!B41)- ") &-4") -.
"1&) ".& !
9')* 5)&) .40.1 &/4/&) "1 ") 1) ") 0-1 B4!7- ") "G9/ 54.0 - 40)) )/ !&1
!!"#$ 0)&D "7 ")"1 !
0&) ")* B4!7- ") "G9/
54.0 - 40) " %
+)* 4) "740)*&!
* /!)*
01/ &9/
4"!)* 11&-4")))* B4!7- ")$ 9)0: !
-.47"
!0!
01 6 &0 "7*&19
".0: !
!))* 4"1 / .&0) 1?* /
7 "7)*047*)* .&.
09D1 ( % /'9 &41 11.&'- ")*&1&/0 &!'9
"-&!
+ .1
&)&"")9 & 04-1)&"
)9 "1)04 !)!
9&0)* 0/& - "7 )10
4"!))&D
*/!
0"&/4/&) "1-&!
9')* < 4) "7 40) 1&/1- 1 4"!
! &)* 0+&/4/&) "1-&!
9')* < 4) "740) . ) ! "!
)& /+!")14
0 0-&"' &4/)))* 11)&7 + )?4/!9
/ :&"))0
0).&0&>> '
?* "& ! 1411 "7:&0 41&1 /&?1+)* .0.1 ) " /&?? )*0 7&0!+ ") 0&/ &+) / : &9 / )' ") 1)+*&19
"/&0
!&14"!
0#
!"#!$%&!'"( )*'+)''&,#""-!$)('!. ) . ) '+!$!. -/ "#(' ! 0# "#&,# " $! !$$!. " (" '(.!$( ,"#)""#!%&!'"( )$('!'( 1)$(&'0)'!'2! .( ,( &$"')**1!$"#!0& "$/3+!2!$4(""!.0& '!*")..$!''&' "#)"%&!'"( #)"%&!'"( ('+#!"#!$( "#!*(,#" "#!
.!0('( ( & .!$5'&2$)63"#!)+)$.!!7.!0$!!#*.!$+&*.-! ! "("*!."0*)(4( "!$!'" '*)"(&4( !8!0&"( "#&,#("(' "'2!0( (0)**/,$) "!.-/"#!.!0$!!"('+!**'!""*!."#)") !8!0&"( 0&$"0) ",-!#( ."#!.!0$!! 3"#!$!
$!3"#!
0*)(4 $( "!$!'" '*)"(&4#).-!! 4).!) ."#!')4!#)' -!! !,)"(1!.!("#!$!82$!''*/$-/ !0!'')$/(42*(0)"( -/ "#!9&.,4! "$.!0$!! "#!$!
!$! 0!0&$"$ "#!)22!**)"!
0&$"3"#!!8!0&"( 0&$"+(**#)1! !0!'')$(*/"$!9!0""#! 0*)(4 $( "!$!'" '*)"(&4-)'!. & .!$5'&2$)6 "#! ,$& ."#)""#!!8!0&"( 0&$"0) ",-!#( ."#!.!0$!! &"( "#!)+)$. "#!$!
!$! 0!0&$"$"#)" "#!)22!**)"!
0&$".!' "'2!0( (0)**/$!
!$""#!%&!'"( ( "!$!'" '*)"(&4$ ( 0)'!' +#!$!0*)(4 #). "-!! 4).!) . $!9!0"!.!("#!$!82$!''*/$(42*(!.*/-/"#!$! !$! 0!0&$"$ "#!)22!**)"!0&$"3) .4!$!*/( "!$!'" 042! ')"( (' )+)$.!.3"#! ("+&*.-!2! ""#!!8!0&"( 0&$"")22*/ "#!$)"( & .!$5'&2$)6) .')/"#)""#!042! ')"( )+)$.!.( 0*&.!''*)"(&4) .( '&0#) !1! "( "!$!'" "#! )4& " 0&*. -! .($!0"!. " -! .!2'("!. ( !8!0&"( "#!$+('!3 ":!)*'0*)$( /"#)"'&0#( "!$!'" '*)"(&4
0) -!0*)(4!. */( 2! .( ,!8!0&"( ') . "( 0*'!. !8!0&"( ') ."#!!8!0&"( 0&$"+(**-!! "("*!."2!$4("("' $!01!$/ $4"#!.)"! "#!9&.,4! "( & .!$5!2"!4-!$
;3
6) . " $) /2$($2!$(.:!)*'0*)$( /"#)""#('
+(** "! ")(*) /$!
)22$2$()"( $ $!'#)22$2$()"( -/ "#! .!0$!!
#*.!$ #(' +! #)1! ( .(0)"!. -/ +)/
0*)$( (0)"( )*'( !8!$0('! &$2+!$& .!$$"(0*!'
) .
"#! '"("&"( .()+("#)1(!+")1(.
4&*"(2*(0("/ *("(,)"( "#('%&!'"( H = /1 /D")* 1&!B4! &) "9')* "I9/ .
<40) &/1)*&) ) 1E4&)*1 0
"
1?* **&!9
" "&/ 1 !.0 0) == )* .0"4"
- ") B4!7- ") "
()
*!+#* "1*0)+.0.1 ) " /&? - 07 "7 0-)* 0E4) .&0&70&.*>> '
1&14"!
0# < 4) "740)&"")79 * "!)*
&"!1+
") 1)"1/&) 4- 1"
7&) !+ <.0 11/'0 -./ !/'
")* ?&0!+)* "/& - 0 ") 1)"1/&) 4- 1) 0 !J " )* ?&0!+ ")
1) " 1/&) 4- 1 ") 0
<.0 11/' 0 -./ !/' &"! - /' ")
1) "
-.
"1&) " 1&?&0!
!+)* " 4) "740)&"
&../'0&) 54"!
0I1&1 &"! ")*&) ")4&/ )'+
4) "7 40) &" ! 0 ) .&'- ") ")
1) "
1/&) 4-&/194)"))* 0? 1 J ?
0+ ) 1"
11&0')- ") ")*&)# & ")
1) " 1/&) 4- &" 9 /& - ! "/' " "! "7 4) "1&"!") "/1 ! 4) "1J 90 :
0' ") 1)"1/&) 4-&"9 0- )) ! "/' 0-)* B4!7- ") "54"!
0I1&1 == &"!") 0&"'.0 0.
0 !J&"!+ 0 $&..0.0 &) " 0 1* &..0.0 &) " 1 ") 0- 11 9/ )+)*41+ - 1)*&) ") 1)"&!! ) "&/&-4") 1&//?&9/
"/'? == &"!") 0 !.0 0))*&) ")* .0 ")&1 +)* *&!-&!
.&'- ")1 "!0 9/ )1&"!
E4 //'+1/&) 4-&"!&!! ) "&/*&07 1&/0 &!'1)!/ E4 !&) !.0 0) == )+)*41+ //?1)*&) "14*&1 )4&) "+)*
*/!
0&"") /& - ") 1)")* -."
")1 1/&) 4-&"!&!! ) "&/*&07 1 "
& 0==
* 1"! 1.4) )*&))*
*/!
0 1 ") )/ !)1/&) 4- &"!&!! ) "&/&-4")94))* 4)
1== ") 1) 1 .&'&9/ .0 0 ) )* 1 !&) ?&0! " )* 1 &1 ?&1 .0"4"
! 9' )*
"
40) " (=(
.0
! 9' )* 0 1."!
")1 ?&1 !9')* 140)"66=(* 1!
1 ")*41?&1-4* 0) 1 " " '
> K* ")* 0
"
?&1&"1?
!-4*.0 0) '
+ )* !
*/!
0 ?&1 ") )/ ! ) ")
1) " I1/&) 4-I &"!
I&!! ) "&/&-4")I"/' 0 !? == &"!") 0&"'.0 0 0 !) //?1)*&) 1- &-4") ") 1)*&19
".& ! " 11
)* 0- 11 9 / )'+)&: !4"!4 "0 *- ")&"!")* 01).0 " ./ 1
/&?+)* 1&- 1/ &9/ )9 0 )40"
!0&!B41) !)?&0!1 4)40 ") )/ - ")1
*/!
0 , " ,-
-.! *//# 0#!)$/ + )?&1 * /!9')* 54.0 - 40))*&)E4
1) " &..0.0 &) " &?&0!
&-4")?4/!9 &)!
")1)&7 1&"!)*&))*
*/!
0?4/!")9
/ &9/ $.
")* ") 0 )0&"1&) ")/& -0 $&..0.0 &) "
&-4")1&/0 &!'0
!9'* -&"!&..0.0 &) !&))*&).&0) 4/&01)&7 ) ?&1 40)* 0* /!)*&)?* ")* -&D 1&!
.1 )&/"7? )*&/4/&) "1 &..0.0 &) "7 !
") 14-1 )?&0!1 :&0 41 * &!1 -.
"1&) " &1 &?&0!
!9')* 0
"
40)09')* &..
//&) 40) ")* &..
//&)
&"!)* &-4") 10
!9')*
*/!
0+)*
*/!
-41)9 )&D ")9 ") ") )/ !)1
D&"&..0.0 &) ")?&1 40)* 0* /!
)*&) 1&"'1*0) &//&)&"'1)&7 +)* /& -&")0!
*/!
0&"
D)&../')* 04/ &..0.0 &) " "0 1.
) )*&)&-4")+ 01) )?&0!1 ") 1)&"!1)1&"!)* ")?&0!1)* .0 " .&/4"/ 11)*
)* 0? 1 ! 0 )1
&0& 1, &"! , % &
&0
.0!4 !&1 17 :
"")* "
<).&7 #
=
$!4)"#>)2&$5'&2$)6)*'( .(0)"!'"#)"+#! ) )+)$.
.!0$!! (' 2)''!. '2!0( /( , "#! )4& "' & .!$ .(
!$! "#!).'*(?!"#!)4& "& .!$!0"( 5 63"#!)4& "
& .!$!0"( 5 63"#!)4& "& .!$!0"( 5 6) ."#!
( "!$!'"& .!$!0"( @) ."#!9&.,4! ".!-"$4)?!') .!2'(" '2!0( (!.'&4'& .!$"#!'!.(
!$! "#!).'3("+(** )4& """#!9&.,4! ".!-"$( "(4)"( ,"#!.!0$!!#*.!$)' "#+"#!'&4.!2'("!.('"-!)22*(!.( .('0#)$,! "#!
-*(,)"( "#! 9&.,4! " .!-"$ 0! ) .!0$!! #*.!$ $!0!(1!'"#!2)/4! " "#!'&4'"#&'.!2'("!.3#!+&*.-!
)00!2"( ,"#!)22$2$()"( 4).!-/"#!9&.,4! ".!-"$& .!$ "#!)+)$..!0$!! "#!'0#!4! "#!) .0%&('("( 0" #('2)$" "#!$!)' ( ,( $!4)"#>)2&$5'&2$)6('3
0&$'!3 )*' -)'!. "#! $!)' ( , "#)" "#!$! (' '4! ( 0 '('"! 0/( $.!$AA&*! "#!.!) ."#!'0#!4!
"#!0" $!4)"#>)2&$5'&2$)6)*'( .(0)"!'"#)"+#! "#!.!0$!!("'!* '2!0( (!'"#!)4& "2)/)-*!& .!$.(
!$! "
#!).'5"#!.!0$!!#)'".'& .!$!0"( "#!0"6) .
)4& "' )$! .!2'("!. "+)$.' "#'! .(
!$! " #!).'3 "#!
)22$2$()"( +&*.-! "#!-)'(' "#!.($!0"( & .!$"#!
.!0$!!+#(0#4&'"-!")?! "-! ! $0$!.("( ,"#!1)$(&'
'&4'2)(.& .!$2)$"(0&*)$#!).' "#!'0#!4! "#!0"3 !'2!0()**/"#!+$.( , !0"( ) .!0"( @ "#!0"("
(' "2''(-*!"')/"#)""#!')(.)22$)0#4).!( $!4)"# >)2&$5'&2$)6('!$$ !&'$('& $!)' )-*!$(' ")*( ! )22$)0# "#)" (' " +)$$) "!. #!$! $!3 +#! "#!
9&.,4! " .!-"$ ")"! 4)?!' ) .!2'(" )* , +("# "#! 0)*0&*)"( )22$2$()"( ,.('"( 0"'&4'"+)$.'1)$(&'#!).' 042! ')"( )')+)$.!.-/"#!$!
!$! 0!0&$"$-/"#!
)22!**)"!0&$" ( "#!)22!**)"!.!0$!!3) . "#!)4& "(' $!0!(1!.-/"#!.!0$!!#*.!$3"#!.!0$!!#*.!$4&'"-!")?! "-! "! "("*!."'!!?) )22$2$()"( )'( "#!9&.,4! "
.!-"$#)' "4).!) /( "(4)"( ) ."#)"#!('! "("*!." )22$2$()"! )" #(' 1*("( '(.!$( , "#! '0#!4!
042! ')"( & .!$"#!0"( "#!0 "!8" "#!'2!0( (0 )"&$!
"#!("!4''2!0( (0)**/$!
!$$!."( !0"( "#!0"3+!
)$! "#!1(!+"#)""#!)22$)0#).2"!.( $!4)"#>)2&$ 5'&2$)6('9&'"( (!.$!)22$2$()"( -/'!!?( ,"$!2! "#! ')"('
)0"( )*$!)./ $! .!$!. 4(,#" $!'&*" ( ( "!$!'" -!( , 4).!2)/)-*!!1! "#)"2)$" "#!2$( 0(2)*)4& ""#)"
#).)*$!)./-!! .!2'("!.) .$!0!(1!.-/"#!.!0$!!#*.!$ ) ."#)"+&*.-!( "#!$!)*4 & 9&'"! $(0#4! " 8 8
@ < #&'3 "#! +#*!3 +! )$! ')"('
(!. "#)" "#!
!''! "()* $)"( ( "#! $!4 )"# >)2&$ 5'&2$)6 )22$2$()"( -!( ,)".(
!$! "'"),!'('9&'"( (!."#&,#( )") 2)$"(0&*)$'"),!"#!$!(')'#$"
)**3"#!)+)$.!!.!0$!!#*.!$ +&*. -! ! "("*!. " )22$2$()"! "#! ')4! "#! ,! !$)* 2$( 0(2*! )22$2$()"( 3 ($'""+)$.'( "!$!'"3"#! "+)$.'
0'"') ."#! "+)$.'"#!2$( 0(2)*3& *!''3 0&$'!3"#!
.!2'(" (' ( .(0)"!. " -! "+)$.' '2!0( (!. #!).' -/ "#!
9&.,4! " .!-"$ +#(*! 4)?( , "#! .!2'(" ( "(4)"( , "#! .!0$!!
#*.!$ #('( "! "( :!3"#&'3)22$1!"#!$)"(
$!4)"#>)2&$5'&2$)6 "#!)'2!0" )22$2$()"( H 6 " %
+"G9/ 54.0 - 40)* /!)*&) 1/&) 4-&"!&!! ) "&/*&07 1 0- !.&0) ) ) "&"!1 ") 1) ?&1.&'&9/ ")* -.
"1&) "&/1" %
)*
"G9/ .
<40)* /!)*&) ") 1)"1/&) 4-&"9 /& - !"/' "
"! "7 4) ".
) ) "1&"!") "/1 ! 4) ".
) ) "1&"!)*&)
4) "740) 1 ") )/ !).
0- ) )10 :
0'"/' 0-)*
B4!7- ") " %
== &"!") 0&"'.
0 !
.0 0))*&) ( ":
? & 0 1& !/ 7&/.1 ) "+)*
01&"
&//?
! ") 1)")* -."
")1 1/&) 4-&"!&!! ) "&/*&07 "/'? == &"!") 0&"'.
0 ! 0))*&) = ")* .0 ")&1 +)* 140)!
0- " "7)* -&0D ):&/4 @
1 C$.
01E4&0 '&0!0 "!
!)* ?&0!-4*9
0 %
&1&))*&)) - + 4) "?&1.
"! "7* 4) "740)*&!
0 7*)/'* /!)*&))* &-4").& !" >>=(6 1/ &9/ )9 &..0.0 &)
01)/')?&0!1 ") 1)-."
")
* 4) "7 40) *&1 0 7*)/' &!B41) ! &" &-4")
1=+>=+=C$&"!9&/&"
*&19
"?0D !4))9 1+
+ > 1
40)* 0+&!B41) "7)* &-4").& !",>=((+9&/&"
*&19
"?0D !4) &1 1,+
+>( 1?* * -.0:
! "*&"
!-.
"1&) "&1.&0)
1/&) 4-&"!&!! ) "&/*&07 1
;
&0"
!4"1 / ) ) "
01*&1 & / !). ")4)&"'
"' "&/4/&) "7)* 11&-4").&'&9/ 9')*
0) )* B4!7- ")$!
9)0114*+)* 4) "740)*&10 7*)/'* /!)*
*/!
0/ &9/
4"! 1,+>+>> 19 1 !
1 ") 1)@,A.
0&""4-
0-)* '0
!)* 11&-4")) //!&) 0
4"!"
(6 +)* 4) "740)*&1&/10 7*)/'* /!)*
*/!
/ &9/
4"!)* 11&-4") 1 +,6+>,=( 1&/"7? )* ") 1) @,A.
0&""4-))* B4!7- ")!
9)0 0-)* '0
!)*
11 &-4") ) // !&) 0
4"! &"! &/1 1+ +=C$ )* 0? 1
.1 ) !9')* B4!7- ")$!
9)0
;
. "7 " :
? )* &)1 &"! 04-1)&"
1 &1 - ") "
0+)* 1" "
0- )' ")* -.47"
!0!
01!&) !, .&11 !9'
)* 40)9 /?
0- "7)* 1&- +9)*)* 0 : 1 ".
) ) "1+9 "7 : ! &"'- 0 )+&0 ! 1- 11 !
L&74))G K* )* 0
.0) 01 /&/.&.
01-&'9 &//?
!)1
B4!7- ")M 1
K* )* 0)9 0
!))*
.0) 010")M K* )* 0)* B4!7- ")1*4/!9 0 .0) ! ")* 7 1)M 1