Ram Phal And ORS. v. State Of Haryana
!"#!"$#!"%&'(")"*#+!,&-'."$"/,$#"'0*#!"'0("+#1 "+
22&+"' 3)!3-34""*5&)3$3*'3#6373*/$"8"$$"'#!" /$"+"*#2$0)0*3-3//"3-2!3--"*(0*(#!"2,*402#0,*$"2,$'"'.6#!"#$03-
,&$#&*'"$"2#0,*+9$"3'70#!"2#0,*9:3*'"2#0,*99$"3'70#! "2#0,*9:
22&+"' 3)!3-!3''0"',* "3#! "$#08023#"
3-+,73+/$,'&2"'.6#!"-"3$*"' 3$63*3 640$#&",8#!",$'"$ /3++"'.6#!0+ ,&$#,*< 0*#!"3.,4"832#+3*'20$2&)+#3*2"+#!" 3//"3-=&33//"--3*# 3)!3-+#,,'3.3#"'
#0+#!"23+",8#!"/$,+"2�,*#!3#,*:
<3#3.,&# / ) &*0-5&)3$3*' 930.0$!340*(2,)"3--#!"7368$,)"-!0 ,*!"3$0*(#!3#3=&3$$"-!3'#3>"*/-32"0*#!"),$*0*(,*322,&*#,8 '$30*0*(,8#!"'0$#673#"$0*8$,*#,8#!"!,&+",8#!"0$.$,#!"$3#.0$ /$,2""'"'#,#!"!,&+",8322&+"' 3)!3-7!"$"!"3-,*(70#!!0++,*+
34""*5&)3$3*'3#6373*3##32>"' 93*''"2"3+"'3#.0$
22&+"'3#6373*3##32>"'3#.0$,*!0+!"3'70#!3+/3'"3*'23&+"'!0+ '"3#!
:
&*0-5&)3$3*' 930.0$.$,#!"$+,8'"2"3+"'3#.0$ !34"'"/,+"'0*,*"4,02"#!3##!"$"73+3=&3$$"-,*: <3#3.,&# ?
3 ) ."#7""*322&+"',*,*"+0'"3*''"2"3+"'3#.0$!0+708"3*'!0+ ),#!"$,*#!",#!"$'&"#,80-#!."0*('$30*"'0*#!"'$30*3("23*3-$&**0*( 0*8$,*#,8#!"!,&+",8#!"'"2"3+"'
*$"2"0/#,83#"-"/!,*02)"++3(" 3*' 923)"',7*#,#!"40--3(",8#!"'"2"3+"'3*'38#"$#3>0*(#"3 0*#!"!,&+",8#!"'"2"3+"'#!"6/$,2""'"'#,#!"!,&+",8 3)!37!"$" 3)!3-73++#3*'0*(,&#+0'"!0+(3#"
0*8,$)"' 3)!3- #!3#0#73+*,#3//$,/$03#"#,/02>&/=&3$$"-,*'36#,'36.3+0+70#!!0+ .$,#!"$@+708"3*'),#!"$ 3)!3-+#3$#"'3.&+0*(!0) *#!")"3*#0)" 322&+"'34""*5&)3$3*'3#6373*3$)"'70#!+/3'"+23)",$,) #!"0$!,&+"
22&+"' 3)!3-3-+,73+3$)"'70#!3%"--6 3)!323&(!#!,-',8#!"*"2>,8 3*'+-3//"'!0) 93-,*(70#!,#!"$ 40--3("$+3$$04"'3##!"+/,# 22&+"'3#6373*$&+!"'#,73$'+'"2"3+"'
3#.0$3$)"'70#!3+/3'"3*'3##32>"'!0),*!0+!"3' 22&+"'34""* 3$)"'70#!3+/3'"3##32>"'30.0$,*!0+>*"" 3#.0$8"--',7*3*'+#3$#"'
.-""'0*(8$,)!0+*,+#$0-+3*'"3$+
3#.0$73+3')0##"'#,!,+/0#3-8,$#$"3#)"*#.&#!"'0"',* A <'&"#,#!"0*%&$0"+!"+&+#30*"'
$3!3)3$>3+!2,*'&2#"'0*=&"+#,*#!"'"3' .,'6,83#.0$3*'/$"/3$"'#!"0*=&"+#$"/,$#
<
9$ 3*,%2,*'&2#"'/,+#),$#")"B3)0*3#0,*,*#!"
9 '"3'.,'6,83#.0$,*< < "8,&*'3-32"$3#"'7,&*'/$"+"*#,4"$ #!"#,*(&".63#,,#!.0#"
"3-+,*,#"'#!3##!"$"73+!3")3#,)3/$"+"*# ,4"$#!"8$,*#,/3$0"#,#")/,$3-$"(0,*70#!8$32#&$",8.0-3#"$3-#")/, /3$0"#3-.,*"
",/0*"'#!3#3#.0$!3''0"''&"#,2,)33+3$"+&-#,8#!" !"3'0*%&$62,*+"=&"*#&/,*.-&*#8,$2"0)/32# ,#! #!" 0*%&$0"+ 7"$"
2"$#080"'3+3*#"),$#")0**3#&$"3*'+&88020"*##,23&+"'"3#!0*#!" ,$'0*3$62,&$+",8-08"
3$0 0*(! 3$$"+#"' 322&+"' 34""* 7!, 73+ /$,'&2"'.6 3)5&)3$,*;
< "73+0*#"$$,(3#"'.6 * #!".3+0+,8#!"'0+2-,+&$"+#3#")"*#B A+&88"$"'.6322&+"'34""*3 +/3'"7!02!73+>"/#2,*2"3-"'&*'"$3!"3/,87!"3#0*,*",8#!"$,,)+ ,8!0+!,&+"73+$"2,4"$"'
22&+"'3#6373*73+3$$"+#"',* < ,* ."0*( .$,&(!# .6 3) 5&)3$ * 0*#"$$,(3#0,* !" 3-+, +&88"$"'
'0+2-,+&$"+#3#")"*#B ?
3+"',*#!"'0+2-,+&$"+#3#")"*#3+/3'" 73+$"2,4"$"'8$,)3$,,),*#!"80$+#8-,,$,8!0+!,&+"
?
22&+"' 3#6373* +&.)0##"' 0* !0+ +#3#")"*# &*'"$ "2#0,*99 $
#!3#,*:
<#!"$"73+3=&3$$"-3),*(-3'0"+ !30-0*(8$,)!0+!,&+"3*'#!"!,&+",8 &*0-5&)3$,4"$'$30*0*( '0$#673#"$0*#!"'$30*$&**0*(.6#!"+0'",8#!"+#$""# &$0*(*,,*#0)" &*0-5&)3$ 930.0$3*''"2"3+"'3#.0$23)"#,#!"0$!,&+" 3$)"'70#!+/3'"
!"6!340*(!&$-"'80-#!63.&+"+3##32>"'3--#!"#!$"" 322&+"'
3#.0$3')0*0+#"$"'3+/3'".-,78$,)#!"+!3$/+0'",*#!"!"3' ,83#6373* !"* 3#.0$ #$0"' #, !0# !0) 3(30*322&+"' 3)!3- $"3-0C0*(#!"($340#6,8#!"+0#&3#0,*3*'3-+,#,+34"#!"-08",83#6373* (34"+/3'".-,78$,)0#+.-&*#+0'",*#!"!"3',83#.0$ !,&(!!"
: $"2"04"'3.-,70*+0'"#!"!,&+"!"8"--',7*,&#+0'"#!"!,&+" 3#6373* 73+3')0##"'#,#!"!,+/0#3-3*'#,,>#$"3#)"*#8,$A'36+ #73+8&$#!"$ +&.)0##"'.6!0)#!3#383-+"23+"!3+.""*8,0+#"',*!0)3*'#!",#!"$ 83)0-6)")."$+.3+"',*#30*#"'4"$+0,* 22&+"'34""*!3++&.)0##"'
0*!0++#3#")"*#&*'"$"2#0,*99 $
#!3#!"73+0**,2"*#.&#!"73+ 83-+"-60)/-023#"'0*#!0+23+"
!"2,)/-30*3*#/3$#63##32>"'#!")7!0-"
"*#"$0*(0*#,#!"0$!,&+"
!"0*4"+#0(3#0*(,8802"$2,*4"*0"*#-62!3*("' #!"/-32",8,22&$$"*2"
*#!"+0'",8#!"'"8"*2" $ 5&)&'
!3$)373+"B3)0*"'
")"'02,-"(3--6"B3)0*"'322&+"'3#6373*,* :
<3*'8,&*'#!"8,--,70*(0*%&$0"+,*#!"/"$+,*,83#6373* D
!
" # ! $
%
"'"2-3$"'0*%&$0"+, 93*':+0)/-"0**3#&$"
"2"$#080"'
#!3#0*%&$0"+, 3*'!3'.""*23&+"'.63+!3$/"'("'7"3/,* +B $36$"/,$#73+*,#/$,'&2"'."8,$"!0)!"2,&-'*,#3+2"$#30*#!"($340#6 ,8#!"0*%&$0"+, *,#"',*#!"/"$+,*,83#6373*
!"#$03- ,&$#!340*(3'4"$#"'#,#!""40'"*2",*$"2,$'23)" #,#!"2,*2-&+0,*#!3#322&+"'34""*3##32>"' 930.0$70#!3+/3'",*
!0+-"8# >*""3*' 23&+"'+0)/-"0*%&$6 !",#!"$322&+"' 3-+, +!3$"'
2,)),*0*#"*#0,* 22&+"'3#6373*3$)"'70#!3+/3'"3##32>"'3#.0$ 3*'23&+"'!0+'"3#!3*'#!"0*#"*#0,*#,23&+"!0+'"3#!73++!3$"'.6#!" ,#!"$#7,322&+"'
"3$*"'2,&*+"-3//"3$0*(8,$3//"--3*#+34""*3*'3#6373* 7,&-'4"!")"*#-6+&.)0##!3#8,&$0*%&$0"++&+#30*"'.6322&+"'3#6373* 7"$"*,#"B/-30*"'.6#!"/$,+"2�,* !"4"$6832##!3#322&+"'3#6373* !3'+&+#30*"'0*%&$0"+7,&-'(,#,"+#3.-0+!#!3#!"73+0*3/,+0#0,*#, /$,#"2#!0)+"-8.6"B"$20+0*(!0+$0(!#,8/$043#"'"8"*2" "7,&-'8&$#!"$ +&.)0##!3##!"#$03- ,&$#!3'*,#/$,/"$-63'4"$#"'#,#!""40'"*2",8 !"832#+3*'20$2&)+#3*2"+,8#!0+23+"7,&-'(,#,"+#3.-0+!#!3# 322&+"'3#6373*!3'23&+"'0*%&$6,*-6#,/$,#"2#!0)+"-8 !"#$03- ,&$# !3+2,))0##"'3*"$$,$0**,#322"/#0*(#!"'"8"*2"+"#&/.6#!"322&+"'0* #!"3.,4".32>($,&*',8#!0+23+"
#0+!0+8&$#!"$+&.)0++0,*#!3#*,
73+ /$,'&2"' *,$73+ #!" ,2#,$ 7!, 0++&"' #!"
"B3)0*"' #, "+#3.-0+!#!3# 930.0$+&+#30*"' 3*60*%&$6 !"$"8,$"!"/$36+8,$ 32=&0##3-,8#!"322&+"'
9
"!"3$'#!"+&.)0++0,*+)3'")6-"3$*"' 3$63*3 +&//,$#0*(#!"2,*402#0,*3*'+"*#"*2"$"2,$'"'.6#!"#$03- ,&$#
:
!" 322&+"' !34" &*3).0(&,&+-6 3')0##"' #!" ,22&$$"*2" 7!02!2&-)0*3#"'0*#!"'"3#!,83#.0$ !"/$,+"2�,*7,&-'2,*#"*'
#!3# 93*'#!"'"2"3+"'!3'*,#-3&*2!"'3*63##32>,*#!" 322&+"'7!02!(34"$0+"#,3*6$0(!#,8/$043#"'"8"*2" !"$"3+#!"
322&+"'7,&-'2,*#"*'#!3#3#6373*73+),$#3--63##32>"'.6'"2"3+"' 3#.0$3*'&*'"$+&2!($34"20$2&)+#3*2"+ 3)!3-83#!"$,8322&+"'
A 3#6373*3##32>"'3#.0$70#!3+/3'"8$,)0#+.-&*#+0'"
#0+3*3')0##"'832##!3#.,#!#!"/3$#0"+!3'2-3+!"'0*#!" ),$*0*(,*:
<.6"B2!3*(0*(3.&+04"-3*(&3(",*322,&*#,8#!" '0$#."0*('$30*"'0*#!"'$30*3("23*3-$&**0*(0*8$,*#,8#!"!,&+",8 '"2"3+"'3#.0$ !""40'"*2",8 3*' 97,&-'(,#,"+#3.-0+!#!3# 930.0$+&+#30*"'3*0*%&$6,*!0+>*""3##!"!3*'+,8322&+"'34""*
A
#0+#$&"#!3#*,)"'02,-"(3-$"/,$#73+/$,'&2"'#,"+#3.-0+! #!3#30.0$+&+#30*"'3*0*%&$6,*!0+-"8#>*""3##!"!3*'+,834""* "
80*' #!3# 30.0$ 73+ 70#! !0+ .$,#!"$ 3#.0$ $0(!# 8$,) : < #, A <#0--!"'0"'0*#!"!,+/0#3- ,7,*'"$*,)"'02,-"(3-$"/,$# !3'")"$("'#,+!,7#!3##!"$"73+3*0*%&$6+&+#30*"'.630.0$ �*#!"
832",8"40'"*2",8 3*' 97"!34"*,!"+0#3#0,*#,!,-'#!3# 322&+"'34""*0*832#3##32>"'30.0$3*'23&+"'0*%&$6,*!0+-"8#>*"" ,*/$,'&2#0,*,8
#,"+#3.-0+!#!"0*%&$6+&+#30*"'.630.0$',"+*,# )0#0(3#"#!"2!3$("&*'"$"2#0,*99 +-3//"',*322&+"'34""*
<
!""40'"*2",8 $ 5&)&'!3$)37,&-'(,#,"+#3.-0+!
#!3#322&+"'3#6373*!3'+&+#30*"'8,&$0*%&$0"+ !"322&+"'!34"*,# "+#3.-0+!"'#!3##7,,8#!"0*%&$0"++&+#30*"'.6322&+"'3#6373*7"$" ($0"4,&+ 0* *3#&$"
* #!" 3.+"*2" ,8 +&2! 3* ,/0*0,* .6 #!" ,2#,$ 2,*2"$*"'7"23*+38"-6/$"+&)"#!3#322&+"'3#6373*!3'+&+#30*"' +0)/-"0*%&$0"+ 7,0*%&$0"+!3'.""*+&+#30*"'.6!0),*#!"!"3' !,+"
0*%&$0"+3-+,7"$"8,&*'#,.",*-6.,*"'""/ *,#!"$7,$'+%&+#8,$+3>"
,823&+0*(3*0*%&$60#3//"3$+#!3##!"2,)/-30*3*#!3'-3&*2!"'3*3##32> ,*322&+"'3#6373* #3*6$3#"0*40"7,8#!""40'"*2",8 7"3$" *,#0*3/,+0#0,*#,322"/##!"23+",8#!"/$,+"2�,*#!3##!"2,)/-30*3*#
< /3$#6!3'*,2,**"2#0,*70#!#!"0*%&$0"+8,&*',*#!"/"$+,*,83#6373* ;
6"B3)0*0*( $ 5&)&'!3$)33*'"B!0.0#0*(3*
,*#!"+0'",8#!"'"8"*2"#!"322&+"'!3'"+#3.-0+!"'#!3##!"2,)/-30*3*# /3$#63-+,!3'2,)"#,#!"+2"*",8,22&$$"*2"70#!+!3$/"'("'7"3/,*+ 3*'3##32>"'#!"322&+"'/3$#63*'23&+"'0*%&$6#,322&+"'3#6373*
*'"$ +&2! 20$2&)+#3*2"+ 322&+"'3//"--3*#+ !34" 3 $0(!# ,8 /$043#" '"8"*2"3+2,*#")/-3#"'&*'"$"2#0,*?<,8#!"
&$#!"$0#0+*,#3 23+"7!"$"/$043#"'"8"*2"73+*,#+"#&/.6#!"322&+"''&$0*(#!"2,&$+" ,8 #$03- 4"* &*'"$ +&2! 20$2&)+#3*2"+ #!" ,&$# 23* "43-&3#" #!"
"40'"*2",*$"2,$'3*'2,)"#,32,*2-&+0,*3+#,7!"#!"$$0(!#,8/$043#" '"8"*2"73+"B"$20+"'.6#!"322&+"'
�*#!"0*+#3*#23+"322&+"'
3#6373*+/"208023--6+"#&/3/-"3,8/$043#"'"8"*2"0*!0++#3#")"*#&*'"$ "2#0,*99 $
?
!" *"B# =&"+#0,* #!3# 3$0+"+ 8,$ 2,*+0'"$3#0,* 0+ 7!"#!"$ 322&+"'3#6373*7!,$"2"04"'+0)/-"0*%&$0"+3##!"!3*'+,8'"2"3+"' 3#.0$!3'0*8-02#"'),$"!3$)#!3*0#73+*"2"++3$6#,0*8-02#8,$#!" /&$/,+",8'"8"*2"3+2,*#")/-3#"'&*'"$"2#0,*??,8#!"
* 322&+"' )36 ." !340*( 3 $"3+,*3.-" 3//$"!"*+0,* ,* 322,&*#,8#!"3++3&-#!"$"2"04"'#!3#'"3#!,$($0"4,&+!&$#70--."#!" 2,*+"=&"*2",8+&2!3++3&-# *'"$+&2!20$2&)+#3*2"+#!"322&+"'!3+3 $0(!##,"4"*23&+"#!"'"3#!,8#!"3++30-3*#0*"B"$20+",8!0+$0(!#,8 /$043#"'"8"*2"3+/"$#!"+2,/",8"2#0,*
*#!"0*+#3*#23+"0#!3+2,)"#,-0(!##!3#'"2"3+"'3#.0$!3' 23&+"',*-6+0)/-"0*%&$6,*#!"/"$+,*,83#6373* 22&+"'3#6373* 2,&-'!34"23&+"'($0"4,&+0*%&$6#,3#.0$0*,$'"$#,/$,#"2#!0)+"-8 &#
; &*8,$#&*3#"-6!"!3'23&+"'3-"#!3-0*%&$6,*#!"!"3',83#.0$7!02! $"+&-#"'0*!0+'"3#!
*#!"3.,4"832#+3*'20$2&)+#3*2"+7"3$",8#!" 2,*+0'"$"'40"7#!3#322&+"'3#6373*#!,&(!!"!3'3$0(!#,8/$043#" '"8"*2""B2""'"'!0+$0(!#3*'0*8-02#"'),$"!3$)#!3*0#73+$"=&0$"'#, /$,#"2#!0)+"-8.6"B"$20+0*(#!"$0(!#,8/$043#"'"8"*2"
#73+43(&"-6+&.)0##"'.6322&+"'3#6373*#!3#0#73+,*-6
3)!3-7!,23&+"'#!"-"#!3-0*%&$6,*#!"/"$+,*,83#.0$#,/$,#"2# 322&+"'3#6373* "3$"*,#0*3/,+0#0,*#,.&6+&2!3'"8"*2"+"#&/.6 3#6373* 22&+"' 3)!3-73+3*3(",-')3* "!3'3-),+#-04"'!0+ -08"
ł&+"'3#6373*!3'3-,*(-"*(#!,8-08" !"$"8,$" 3)!3- !3'.""*/&$/,+"-6/$,%"2#"'.6#!"322&+"'3+,*"7!,$"#3-03#"'#!" 3##32>-3&*2!"'.6'"2"3+"'3#.0$,*322&+"'3#6373* 3+"',*#!"
"40'"*2",8 3*' 97"!34"*,!"+0#3#0,*#,2,*2-&'"#!3#0#73+ ,*-63#6373*7!,$"#3-03#"'0*#!""B"$20+",8!0+/$043#"'"8"*2"3*' "B2""'"'#!"-0)0#,8/$043#"'"8"*2"3430-3.-"#,!0)
9
"#&+*,7#3>"&/#!"0++&"3+#,7!"#!"$322&+"'3//"--3*# 34""* 3-+, +!3$"' 2,)),* 0*#"*#0,* 70#! 322&+"' 3#6373* !"
)&$'"$,&+3##32>73+-3&*2!"'.6322&+"'3#6373*,*'"2"3+"'3#.0$ ,*-60*"B"$20+",8!0+/$043#"'"8"*2"
3'!"*,#.""*3##32>"''"2"3+"'
3#.0$7,&-'*,#!34"$"2"04"'#!"83#3-0*%&$63##!"!3*'+,83#6373* &$#!"$#!",22&$$"*2"!3'#3>"*/-32"0*8$,*#,8#!"!,&+",8#!"322&+"'
3#!"$#!"2,)/-30*3*#/3$#6!3'0*40#"'#!",22&$$"*2".6(,0*(3--#!" 736#,#!"!,&+",8322&+"' 3)!3- *'"$+&2!20$2&)+#3*2"+322&+"'
34""*3*'322&+"'3#6373*7,&-'*,#!34"+!3$"'#!"2,)),*0*#"*#0,* "0#!"$#,23&+"0*%&$6#, 930.0$,$#,23&+"'"3#!,83#.0$ 4"*
? ,#!"$70+"#!"=&"+#0,*,8+!3$0*(2,)),*0*#"*#0,*0*323+"7!"$"/$043#" '"8"*2"73+"B"$20+"'',"+*,#3$0+"8,$2,*+0'"$3#0,*3#3--
:
,$3--#!"+"$"3+,*+#!"%&'(")"*#,82,*402#0,*3*'+"*#"*2" $"2,$'"'.6#!"#$03- ,&$#0+),'080"'3+8,--,7+ 22&+"'34""*0+2,*402#"',*-6&*'"$"2#0,*99 3*'
0++"*#"*2"'#,&*'"$(,6"3$
!"$"2,$'+7,&-'#,(,+!,7#!3#!"
!3'3-$"3'6&*'"$(,*"),$"#!3*:E6"3$+,80)/$0+,*)"*# "0+,*.30- !"$"8,$"!0+.30-F+&$"#6.,*'+#3*'+'0+2!3$("' //"--3*#3#6373*0+ 2,*402#"',*-6&*'"$"2#0,*?$"3'70#!"2#0,*9:3$# 3*'
+"*#"*2"'#,&*'"$(,<6"3$+
3*'#,/36380*",8 F3*'0* '"83&-##,&*'"$(,38&$#!"$/"$0,',89),*#!+$0(,$,&+0)/$0+,*)"*#
!"322&+"'3//"--3*#3#6373* 0+,*.30- 0+.30-.,*'
+#3*'23*2"--"'
"+!3--+&$$"*'"$70#!0*'36+8$,)#!"'3#",8#!0+ %&'(")"*# ."8,$" #!" !0"8 &'0203- 3(0+#$3#" !3%%3$ 8 !" 830-+ #, +&$$"*'"$#!"-"3$*"' !0"8&'0203-3(0+#$3#"!3%%3$+!3--#3>"2,"$204" +#"/+#,+"2&$"!0+/$"+"*2"3*'+"*'!0)#,%30-#,&*'"$(,#!"$")30*0*( /3$#,8#!"+"*#"*2"
! "
3*&3$6 ! "
&-3#0