Nasib Singh & ORS. v. State Of Haryana
!"!#$$!"%&'(() * %& +,% -.
+/#0'('(1 ,2"
4%*/ , 11111
*, 5 ,6, "* * %& 7
11111 ,% '
!"!'(!"%&'(() /
11111
5 ,6, "* * %& 7
11111 ,%
, *-.18 "9:045%+ *
.11"19:045%+ * 0&%*/
*,1 .1"6 4 86 00 7
!1!
1 / &% , 4 *;%
, / 5 2 & 4 ,* */ <643 *%& %&+% 5+*% 4 * 41(=1'(()54 ;/+/ ,2" 3/0 ,/
3/0
; 4 "
46 *" 3// 5 2 +% 5+* 4 4 " +*% %&*/ +%*+,63,
,7+/%*%+"62,*
+ ,+*0 $#>&%,/%*0?*/ +*?@
4%4 4 * 4A1(=1'(()54 ;/+/*/ 7/ , + 4*%6 4 3%3%%6,,% *&% %4%&(7 ,
4*% 7 & %& ,1%
:/ +/0 4 & *;/ %&0*%&6*/ 6 4 3% 3%%6,,% *&% %4%&*;%7 ,1*;
,&6*/ 4 +* 4*/ */ *6+:,2 3 3,* 62 ($==)
4 $#$0;/+/ ; 6, 4 *
,%* 3*/ +% *
42 +% &,+ * 4*%*/ "* * 1
' / & +*, ,6*&%*/27*/ %, +6*% *%*/ && +**/ 46 3 */ * 5 3 3/* %& (1()1'((
4 ()1()1'((0 "11
86 0*/ &&+ +/ 3 0 % + ,* 0"/ / 4 + 5 4 , + * &% % * /% *%*/ && +**/ *,% 6 :
%;
,% ,; , *% */ :%
3&% % 4*%5
3 / 6 **
2 *;
4"/ /
% 3;*/ &% , 4*;%*6+:,;/+/; ,*
327<% 3*/ 2 +:;*/ +/%*/ 1"% ,% 6
% */ 3%%4,&%*/ 6+:2 3 3,* %1 ($==)
% */ , 6+:2 3 3,* 62 $#$1++%4 70"11
,86
% 3;*/1"1
6**
4&
%;% + %&&+
5 4
**/ ,%*
4&%6 42%*/*/ *6+:, **/ ,%*16+: 62 ( $==);
% 4 4;*/3%%4,
4*;% ,% ,; *
,& 3*/ 36
3,27/
3%5 */ , *%*;%%*/ ,% ,,*
3 */ *7 *6+:2 3 3,* 62 $#$1 % , 3*/ % +
*70 */ 7* 4*%6 ;
726*; / 4 4 **/ ,%*1;% ,% ,*
3 */ *6+: 62 ( $==) 4,+ %, 4 */
, 6 *"
4
; 4 " ++6, 4
4*/ *;% ,% ,,*
*/ %*/ *6+:4,+ %, 4*/
, , ,/
4 ,2" 3/1 / 6+: 62 ($==);
,&%6 4*%2 +% 3=36
72 3,
4)36
72 3,; 7 3 */ %*/ *6+:1*;
,,6, +* 4*/ **/ ;
,,% +% *
*/ 36
72 3,1 %*+ 6 4 , +*% (%&*/ +*;
,, 5 4% */ ++6, 4
4; ,: 4&*/ 7;
**%3 **/ ,%
, +/ +% 46+* 4 */ , + %& 3 B ** 4 %&&+ %
.
3,* * 1/ ++6, 4%* 4*%3 **/ , +/+% 46+* 4 */ , + %& 3 B ** 4%&&+ 1 86 / ;
0*/ 6*7"6 *%&
% + 0866:,/ * ;
, &% 4*/%63/; ,, ,, 3
4 C6 ,* 4
*% 5 **/ ,%*1 /, 5
0*/ 2 3,; +/ +: 4
4*/ 7; &%6 4*%2 +% 3%7/6,:1 , % '(:3 +/; * 4&% +/36
72 31/ 3%7/6,: +/36
3; 3/ 4):3=(3,1"
* + ,%&
*/ ,
4*/ :,; 41
:
/%*%3 / ;
,%,6% **/ ,%*
4/ *%%:*/ /%*%3 /,1/ , +
4*/ 26 : + ; ,
4;*/*/ ,
2 3 ,,% ?
8?
4?8?1" + ,
;
, 4
+
* 3 *+ ,; * :
*%%,, ,,% 54 * +%5 7 %,1%*/*/ *6+:,
% 3;*/*/ 4%+6 *,;
,%* :
*%%,, ,,% 1 6C ;
, +%4 4
44, *+/ 4*%*/ % + ,* % */ 2 ,,;/ %& / 3,* 41 +% %&*/ 5 ,*3 0+/
;
, , * 41 , %&+/
0
& + + , 6 4 , +*% %&*/ +*;
, 4 %6* ,**/ ++6, 41 / +/ 3 ;
++%4 7& 4*%;/+/*/ ++6, 4
4 4 %*36 *7
4+
4*
1 %,62,*
* * *,5 ,% 0*/ %, +6*% / , D
7 ;* ,, ,0
70 E!/6,/
,,0 E!'1
,/ 86 0 E!" ,//
4 0 E!)9 4 86 0 E!" /
4
0 E!A "
86 / ;
0 E!=
:
/%*%3 / 0 E!#"
6**
E!$"
86 02 ,4 , %46+ 34%+6 7 54 + 1 ) */ ,* * *, +%4 4 6 4 , +*% 1 110 */
++6, 4/ 5 4 4*/ +% +* ,,%&*/ +
* 3 54 +
,**/
4 4&
, + 1/ ++6, 4/ 5 D E!"6:/<*"
4E!'C2
3/ */ 4 & + 54 + 1
94 */ &% , 4 <643 * %& +% 5+*%
4 %4 %& + 0 */ ++6, 4 ; +% 5+* 4
4 , + , &% , 41
6*/ % 02%*/*/ *6+:,;
,%+% &,+ * 4*%*/ "* * 1 A 33 5 4 27 */ &% , 4 <643 *0 */ ++6, 4 / & 4*/,
+/
3 3*/ +% 5+*%
4, + ;/ /
3/0*/ %;
%&*/ *6+:2 3 3,* 62 $#$ / , & 4 , *
+/
3 3 */ %4 ;*/ 3 4 *% */ +% &,+ %&*/ 5 /+ 1 = / 5 / 4
4+%6 &%*/ * ,
4 6, 4*/ +%41 # **/ 5 7%6*, ** 72 4/ */ *46 3*/
+7%&*/
6 *" ++6, 4!
*/ ,4 4
* ,%&*/ %4 4 * 4')1()1'()*/
C6 /,*%%4 * 41 $ E/ ,, 3*/ <643 *%&*/ *
+%6*0*/
36 427
4+%6 &%*/ ++6, 4*/ % *;* ,,/ <% **/ * %& +%5 7F*/
*%7%5,% ,%&" +*% )'
%&*/ +*/ 5 %*2 +% 4;*/F*/ , 4
7%&, 5 4 7,
3 */ , , *% */ %&&+ %& % ,+ "+ + G 2% *%7
&6*/ % 0*/ %2 2 *7%&*/ 4 & + 5 ,% +
%*2 6 4%6*1 % , C6 7*/ ++6, 42 +% ** *%*/ +C6**
1*/
,%2
36 4% 2 /
&%& /
3/*/ */ ;
,*/ %;
%&*/ *6+:2 3,* 62 $#$1 ;
%* , **/ ,%*
4;
/ 5 3 %:
%;
43 ;*/ 3 4*%*/ & +**/ *+% *
4,2 3+ 4 */ */ *6+:1 6*/ % 0/ / %*2 7 4
++6, 427 5%: 3*/ %5,% ,%&" +*% '%&*/ +*
4 5 % %*+ / ,,6 4*%/2 &% %4 3*/ +% &,+ %&*/ 5 /+
(
*/ +% * 70;/ ,6%* 3*/ <643 *%&*/
*
+%6*0*/ 36 427*/
4"* * +%6 */ **/ +
%* 2
72 *%2 , */ +% 5+*% % */ 4 %,*% %&*/ %&&+
;* ,, , %
71/ %5,% ,%&" +*% )'%&*/ +* %* ** +* 4 */ ,*
+ , 1/ 4
7 , 3*/ , + ,*%*/ % ,+"+ + 2% *%7, +% , C6 *
4*/ 4 & + 5 ,% ,6 1*/ &6*/ 36 4*/ **/ +% *
4;
,2 3+ 4 */ *6+:,
,,6+/*/ , ; *%+% &,+ * 41 */ + , /
40*/ 5 ,% %&*/ %, +6*% / 3 ,% */ 4 %,*% %&%&&+
;* ,, ,%
71*,;
, ** 4*/ **/ 54 + %& +/
4, B6 4 27*/ % + ;
%*2 5* * 4,%
7&%*/ ,% */ * */ 4 %,*% %& %&&+
;* ,, , , %* ,6%* 4 27 * ;* ,,1 / 4 %,*% %& %&&+
;* ,, , +
%* 2 4,2 5 4 72 + 6, %&*/ %&&+
,* *6,6
,,%6 * */ +%3 *3%6 4,*/ &%1.% %5 */ +%5 7/ && +* 446 */ 3/*/%6,1/%63/ 4;
,+% 46+* 4 6,6
+ %&*/ , + * &% 0 26* / 4 6+/ * +% ,6 4 <% 3 */ ;* ,,0 * ;%6 4 / 5 &6,* * 4 */ 6%, %& 4
4 %54 %%*6 *7*%*/ ++6, 4*%, ;
7&%*/ ,%*1
!"
# #$"$%& '"( )*)*+,-+ !".-/01 */ / 427*/ % ?2 "6 %6*%& ,&%
%; 3-!
H)1
6*/ 0 * , +% 4 4 27
4 , % +%6
3&%*/
**/ % *;* ,,;
40 4 ,* */ & +* */ 7 ;
1 */, 3 40*,*%2 %*+ 4&%*/ 4 %,*% %& 5G
4 % ,* > E!@0 46 3 */ +%6, %& +%,,!
0 / , ,* * 4 */ * &&%*, ; 4 *% <%
*;* ,, ,026* % ;
1/
& +**/ **/ + , %&*/ %, +6*% ,2 , 4% */ 54 + %&%&&+
;* ,, ,04% , %*
*/ *, ,/%6 %*2 5 41 1 / <643 * */ + , %&
! 4 % 27 */ +%6 &% */ ,% *!"* *
,% ,6%*, */ + , %& */ %, +6*% 1 */ &% , 4 <643 *0 */, %6* / , / 4 */ * 7 2 + 6, %, +6*% 44 %* D
7 * ;* ,,0 ;%6 %* + ,, 7
4*%+% + 6,% */ ++6, 4;
&
7 + * 41/ 54 + %&%&&+
;* ,, ,+
%* 2 4,*6,* 4
44,2 5 40 7% ++%6 *%&*/ %&&+
,* *6,1 */ + , %& "
# $%
&'
(
(*;
,/ ,6 4 -!
H* ,
+/ + %*% */ * +*% , %& */ % + &&+ 0,/%6 42 % +/ 4;*/ *
4,*6,*1* ,* %;*%,* *
+ 3
,* *
*6,*% */
+*%
4*/ 4%+6 *, 4 27*/ % + 1*
* 0*/ %6*,+
%*,* *;*/*/ ,6*% */ */ % + +%4, 6 *6,*;%*/71 ,
,6*% %&
;0*/ ,6*% ;%6 42 */ %*/ ;
7%6 41/ %&&+
+*,%&*/ % + / 36
7 &% 4 , ;, + %& ,6*%
4 +%3 B 4 5 27*/ G 3,
*6 I1 ' */ +% 4 427
4+%6 &%*/ ++6, 4*/ */ +%5 7 / , 2 && +* 4 &% */ +% 5 7
+
4 , ,6+/ */
*%7%5,% ,%&" +*% )'%&*/ +*; C6 4*%2 +% 4 ;*/1/ &% ;
*/ 46+ 4 *%;* 3 %, **%*/ , % %&&+
4*/ , ,&
*%*/ + , %&%, +6*% 1 */, 3 40* 72 4/ */ **/ ++6, 4; , * *;%*6+:,% 62 + */
,6+/++6,*
+ ,0*/
%5,% ,%&" +*% )
%*%&)'%&*/ +*+% *%
71,
*%" +*% )%&*/ +*0*/ 62 +
+ + 64 , +% 5 7
+
,%1" +*% )%&*/ +*+% *
* , #2
!" 62 +
+ % *
,*1,,6+/0" +*% )'%&*/ +*, %*
+ *%*/ & +*,%&*/ , *+ ,
*/, 3 4 & + +
2 4 *%*/ 4 +,%
%* 4 ,
0**
;/ 0*/
4 4%;
,&%
%; 3-!
)$ * +, ,- .
/ #%'.
00, .
, ,., 1 -.
/ #%'.
,00. .
, ,., .
/ ,, . 20 , 2
- 23 0-2 , 2,.
3,.
2 . 3.0. , , 0,4-2 330,2 42-- 3 . . 2 0,3.
0. ,, . .
, 40 ..232 . 3..,20.
$ , 0- . *.,2 3 - ,, 2 ,, - ,, 2,,,.
. 00,, 2,.
,.
2 . 3. .,20. , .2 2, , ,.
- 5 . 2 - 2 00 3 .. 2.. 3 ,.02
.
/ #%'.
0 2, 3. 3 20 , 2.
/ 3,5 3 0. 0. , 3 . . 2 0,3.
0.,, . .
,0.
- .
,,
.0, 2 '.
, .
2 6,, 52 2 2,.
3 0,- ,, .
2 .0, 2 '.
7*0 .
/ 3,2- 00,, ,,.
*0,, 80.0.8.2,30.. 3. , 0 0. 22,3..,,
0.
.
, / 2 / . 0 - 2 , , .
/ . 0 , 3 2 ,.
32 . 3..,20.- .
/. 0 ,,5 230.0. ,
1,5, 22 .
/ - ,, 2,, + 0 , ,
. 02-
$ ,,.
0 ,.
/
'.
2 , , 0.
. 3.,,.
20.0. . 4
,.
, +2 .2 , , ,.
, . 0 23 0 , .
/ #%'.
,.
. -,, 2 ,,
1 , ., ,2,0 4 -, 0. -3- -,, 0022 ,.
2 .
/ .3002 .
,
, ., .
.
0, -, + ..2.
,.
.2 2, , , . 0 2 3 0 , .
/ 9 . , ,
0 2 .-,, ,.
0 1 , 23 , 9
',,, %.
%.
1 . :
//! - ,.
,.2.
23 5
2. ,.
2.
/ #% '.
-, .,,3 . 03- + .
/ ; ,,, .
, ,., -, .,,3 . 03- + 0 , .
/ #%'.
< ) / &% , 44 +,% /
,%2 &%
%; 4 ,62, C6 4 +,% %* 4 , )**0+3-+ !".- $$. "#$"$ %& 4.5 # #". 65 E*/ 3 4*%*/ 4
7 , 3*/ , , */ %&&+ %& */ / +
D 0* 72 4/ */ **/ 4
7 , */ , + ,*%*/ %&&+ %&/ +
D ;
4 */ + %&*/ %, +6*% *%2 4%62*&6 */ 5 **/ *
% +%4
4+ * ,*/ **/ + , % *7;
,* 4;*/%
7 <64+ /
+ 6, 4*%*/
*1 */, 3 40 & + +
2 4 *% 4 +,%
%&*/ "6 %6*%& "
765 # #$"$%& '"(
)**8+9-+ !".-:00;/ */ / 4*/ **/ 4
7%&)( 7, , 3*/ , + ,;
, +% , C6 *
,*/ %*+ 6, 4
7 <64+ *%*/ ++6, 41.% %5 0 + , %* 4
! "#$%%& '%$*/ ;
,'4 7,4
7 , */ , ,%&
+%*+,62,*
+ &%+/ +
D
0*;
,/ 4*/ 4
7 , 3*/ , + ,&%+/ +
D
;%6
%*2 ,6&&+ *3%6 4*%+% + 64 */ **/ , ;
,* 4;*/1 A
*/ %&&+
;* ,, ,;/%/ 4/
4*/ + , % *7 / 5 4 %, 4*%*/ && +**/ **/ , ;
%** 4;*/46 3*/ %4* */ +6,*%471.% %5 0 , */ %*%& % ,+ "+ + G 2% *%70*/ ,
,% */ , + ,; +*
3 4 ;*/*/ , + ,
1 / , %*/ 3*%,633 ,**/ *, + ; * 4;*/
7% *%&* %
7 <64+ / ,%++6 4*%*/
++6, 4% ++%6 *%&4
7%&, 5 4 7, , 3*/ , + ,*% */ % ,+"+ + G 2% *%7 = / 4 & + 5 ,% 6*&%*/27 ,2"
4 ,/
" 3/,*%*/ && +**/ * ,/
3/;
, %7 4 ,45 27 /
"
4 ,2" 3/;/%,,% %& ,/
++6, 4;
, %7 4
,+
% */ 6+:2 3 3,* % $#$27 /
3/1
('1(1'((*/ *6+:2 + %6*%&%4 "63 .
"/ /
4* ;
,*% 4;*/
%*/ *6+:*%"6 4 .%*%E%:,/%0"/ /2 4&% 1/ 7+ *%:
%;*/ **6+:/ 4 * 427*/ % + %&&+
,*/ 4< 4*/ * &&+% % 41/ % + %&&+
&* 4
*/ &%*/ /%6,
4&
7 + * 4*/ 1/ 4 & + 5 ,% %& 6 *" ++6, 4,*%*/ && +**/ *"
2< *" 3/;
,*/ %;
445 %&*/ 6+:2 3 3,* %1 !(!!$==)1 )1)1'(( "
2< *" 3/;
,+% 3;*//,*6+:&% /
4*;
% 4 4 ;*/2 3,+% 3 ,1/ % + / 4,*% 4*/ *6+: * ::
2%63/** *% % + ,* "/ / 41"
2< * " 3/3 5 * /% + ,, 3 **/ ,4 + %&6 *" ++6, 40 ,: 3/*%2 ,% % 7
445 3 + + 1E/ 6 *" ++6, 4 +/ 4*/ % + ,* 0/ ;
,&
7 + * 427*/ % + +%
6,% ;*/ "
2< *" 3/1,& */ G D
3// , 4 , *%*/ /3/ 6*/%* , */, 3 41
; 4 " ++6, 4/ ,,* * 4*/ */ ;
, %7 4 *"6 4 .%*%E%:,/% *"/ / 41/ *6+:2 3,* 62 $#$2 + %6*%&%4
4 ,6 * 4 * &&+ < % % 41/ % + B7,7 5 4 **/ ,%* ,*/ %5 %%&*/ "* * ;
,*% ,, **/ *% *%&* 1
*/ ,% ,;/%; / 3*% ,* **/ *6+:
;
7% , 3*/ % + %&&+
,1
; 4 " 3/
++6, 4;
,* :
*%+6,*%4702 627*/ % + 02%63/**%*/ % + ,* "/ /2
% 3;*/*/ *6+:
4&
7 + * 41/
++6, 4/ , D 4"6:/*" 3/E
4C2
, 3/E';/% ,4 3
*/
+ &%;/ +%5 7;
, && +* 4
4/ 5 4 %, 4 *%*/ && +**/ %,6+/%++6 + *%%:
+ 1"6:/<*" 3/E
C2
3/E'/ 5 ,* * 4*/ , 5 ,*%2 */ "
+/
462 4 , +*5 7%&5
3 "
&3 /1 # *,,3 &+
**% %* */ **/ +%5 7/ && +* 4 46 3*/ 3/*/%6,1*2 +% ,%2 */ *"6:/<*" 3/E
C2
3/E';%6 4/ 5 %*+ 4*/ +*5*72 3+ 4%6* **
4,*
+ &%*/ /%6, 46 3*/ 3/*/%6,1/ , %*/ 3*%,633 ,* */ **/ 7/ 4 4
7 ,
7&%6;*/ 3 4*%*/ &
+ %&*/ ++6, 41.% %5 */ ++6, 4/ 5 %*%46+ 4
54 + *%,6%**/ 4 & + 5 ,% 1G D
3/0*/ & */ %&6 *" 3/;/%/
3 4 7,62** 4 , / %*2
41/ 2
44 & + 5 ,% , 3 3 */ ,* * *,%&*/
++6, 4 +%4 46 4 " +*% 1 1110, %*,6%* 4;*/
54 + 1% , C6 7*/ 4 & + 5 ,% +
%*2 * 4*%2 %2 1 $ */ ,*
+ + , */ +%5 7/ && +* 427 E$
,86 */ , + %& E=
:
EA 86 / ;
0"
0866:,/ * 1
*/ , ;* ,, ,/ 5 35 4 *
*,& +*%7+%6 *;*/ 3 4*% +%5 7
4, C6 + %& 5 *,
3*% */ +%5 7%& +
* 3 *+ ,&%*/ %,, ,,% %&*/ ++6, 41 %
!;
02 ,%
%,*7, 4 %6* ,**/ ++6, 427*/ % + %&&+
% ,% , 4 %6*&%*/ &
, + 1
;* ,, , *%*/ +%5 7/ 5 4 %, 4 & 7, *,& +*%7
;*/ 3 4*%
*/ *
, +*,%&*/ + , 1/ 4 %,*% , ,+% &4 +
4&%,5
43%6 4&%&%6 3*/ +% 5+*% %&*/ ++6, 41% ,% , 4 %6*&%&
, + %&*/ ++6, 41/ *
%6*/ +%4 4*/ & 3,%&+% 5+*% % */ 2 ,,%&
4, *,& +*%7 54 + ,* ,/ 3*/ 36 *%&*/ ++6, 42 7% 4*/ ,/ 4%;%&
,%
4%62*1/ <643 *%&+% 5+*% 0 , +%4 427*/
*
%6*,% */ 2 ,,%&, *,& +*%7
4 54 +
4*/ , 4% , %*,6&& &%
7
*70 36
*7% &*7;/+/ 7+
&%
7 * & + 27 */, %6*1 5 */ 4 C6 * , +
+% ,6 * ;*/*/ 3 5*7%&%&& +
, */ %5,% ,%&*/ +*/ %, 427*/
4*
%6*1,,6+/0*/ & 3,%& +% 5+*%
4, + 0 , +%4 427*/ *
%6*0 && 41 '( E*/ 3 4*%*/
& 427*/ /
3/0* 72 4/ */ */ ,*/ %;
%&*/ *6+:2 3 3,* 62 $#$1"3 &+
70/ ;
%* , **/ * %& +%5 71/ ,
+:%& *
% +%4*% 4+ * */ */ ;
,/ 5 3:
%;
43 */ */ +% *
4;
,2 3+ 4 /,5 /+ 1.% %5 / / %*2
,%63/* *% 2 %, +6* 4 6 4 " +*% ' %& */ +*1 6*/ 0 */ +% &,+ +
%
72 %4 4 &* &&%4 3 ,%
%%*6 *7%& 2 3/ 4*%*/ ,% ;/%+
,%;
,/3/*,%5 */ 5 /+
*% 2 +% &,+ * 41 / , %*/ 3 *% 4+ * */ *
7 ,6+/ %%*6 *7 %& / 3 ;
, &&%4 4 *% */ %;
, %& */ *6+:,1 % , C6 7*/ %4 ;*/ 3 4*%*/ +% &,+ %&*/ *6+:,+
%* 2 ,6,* */ 7 ,%&
;1 '
%*/ &% , 4 ,% ,0*/
!"!#$$!"%& '((),4,,, 4
4
!"!'(!"%&'((), ++ * 41/ <643 *;*/ 3 4*%*/ +% 5+*%
4, + %, 46% */
++6, 4,6/
4*/ %4 ;*/ 3 4*%+% &,+ %&*/ 5 /+ ,, , * ,4 1 '' / ++6, 4 ,2" 3/0 ,/
4
; 4 " 3/
% 2
+ ,, 7,* ,2 * * 4&% && +* 3*/ !
,*,% */ **/ 7 76 4 3%*/ , + %, 46% */ 1 "
;5,8 )*)* + - 4<