Rakesh Kumar & ORS. v. State Of Punjab
!"#$%& '((
)*$+!$%$,%-.%*&
'
// ((((((00 1 (
2(
2(( 1 ( // 2( & 3 0( / 4 $%*5! !"##)* ! %*& !(1676%)5)8)%9#"$-)*9 +$!)77::)%*$()%#;6%
)%# +$!! 7$%#%* $()%#;6%
( )77::)%* <! 7$%#%* $( )%# 5)"#6#( !( )"6%#! 6!6%=59!( (((9,%8)>( !(%#!86*5)!.)9#"$-)*9 +$!7*6*6$%!6%
)%# +$!*5-$.7:)6%)%*6%
( ?????
/ 49 (
5) >%+6:#>@*5)77::)%* )--, #
) )6:6%= *5 8,#=.%* $+ -$%"6-*6$% )%# $!#! $+ %*%- #)*#
A(
7) #>@*5:)!%###6*6$%): 6$% ,#=#5$-9) * !)-B9 $,!*9 ,!#) 7,! +$! 5$!* C*5 *!6):$,!*D9 E5!>@):: *5 )77::)%* )--, #E!5:#=,6:*@)%#-$%"6-*#,%#!-*6$% F$+ *5%#6)%%):$#+$! 5$!*C*5D )%# %*%-#*$,%#!=$ !6=$!$, 6.7!6 $%.%*+$!)7!6$#$+
@)! )%#*$7)@)+6%$+
< )-5 )%# 6% #+),:* *5!$+9 *$ +,!*5! ,%#!=$ !6=$!$, 6.7!6 $%.%*+$!)7!6$#$+ 6G.$%*5 96%-) $(' 9#)*# (
9 ,%#!-*6$% ;
)%#
!)# E6*5-*6$% ;
*5!$+9!=6 *!#)*$:6-*)*6$% 6"6 6$%$(9 6 *!6-*)*5)%B$*(
5) >%+6:#>@*5-$.7:)6%)%*).,!*6 >!$*5!$+*5#-) #) )6:6%=*5)-H,6**):$+*5! 7$%#%* )--, # ,%#!-*6$%;
E56:-5)::%=6%=*5+6%#6%= !-$!##>@*5 *!6):$,!*5$:#6%=*5)--, #=,6:*@.!:@+$!): !$++%-)%#
7) 6%= %*%-$!#!$+$%:@
@)! !6=$!$, 6.7!6 $%.%*)%#*$7)@) +6%$+
<)-5( ;( 6%--$..$%H, *6$% $+:)E)%#+)-* )!6%"$:"#6%
)%#
9*5!+$!9>$*5-) )!*)B% ,7*$=*5!)%#>6%=#6 7$ #$+>@)-$..$%8,#=.%*(
5-) $+*57!$ -,*6$%6%>!6+6 *5)**5.)!!6)=$+ )#56B) $=!)I)!$8)%6#-) #5!6%)+*!!+!!#*$) C*5 "6-*6.DE) $:.%6J#E6*5)B 5/,.)!)77::)%*$(6%*5@)! FF)%#$,*$+*5 )6#E#:$-B) $%E) >$!%()!6%#!):)77::)%* $( 6 *5+)*5!6%:)E95)%#!/)%*))77::)%*$(;6 *5.$*5!6%
;
:)E$+*5"6-*6.E5!) )8 5/,.)!I$7,)77::)%*$( 6 >!$*5!$+)77::)%*$((57)!%* $+*5"6-*6.5)#=6"% ,++6-6%* #$E!@)**5*6.$+.)!!6)=>,*)::*5)77::)%* , #*$.):*!)**5 "6-*6.+$!>!6%=6%=: #$E!@(*6 *5-) $+*57!$ -,*6$%*5)*)+*!
'#)@ $+*5.)!!6)=9#,!6%=5!+6! *"6 6**$5!7)!%*):5$.9*5 "6-*6.*$:#5!>!$*5!).,!*6*5+6! *6%+$!.)%**5)**5)77::)%* E!%$*5)77@E6*5*5#$E!@=6"%>@*5.(5@G7-*#-)!6%*5 #$E!@)%#E!#.)%#6%=.$%@("%*5-:$*5 E$!%>@*5"6-*6.)* *5)**6. ,== *#*5)* 5E) %$*>6%=*!)*#E::(
( %*5.$%*5$+ ,:@
9*5)77::)%*)--, ##.)%##) ,.$+9'
<+!$.*5"6-*6.+$!*57,!7$ $+")-)*6$%$+)7$!*6$% $+*55$*:!@ *):E56-5E) $E%#>@*5.>,*E) $%!%*(5 )6# ).$,%*E) 7)6#>@*57)!%* $+*5"6-*6.(5!)+*!96%*5.$%*5$+ )!-5
9*5)77::)%* )=)6%#.)%##.$!.$%@+$!+6G6%=)6! -$%#6*6$%!6%*55$*:!@ *):)%#)#.)%#$+-)!E) ): $.)#(5 -$.7:)6%)%*) B#*5"6-*6.*$E)6*+$! $.*6.9) )**5)**6.5E) %$*6%)7$ 6*6$%*$>)! ,-5G7%#6*,!(
% (
9*5"6-*6.)%#*5)77::)%* E!6%"6*#+$! %=)=.%*-!.$%@$+*5-$, 6%$+*5"6-*6.)*,!#) 7,!(*)>$,* &
)(.(9*5"6-*6.*$:#5!7)!%* *5)* 5E) %$*>6%=7!.6**#*$ -$.*$5!7)!%*):5$.*$)**%#*5 )6#-!.$%@(5-$.7:)6%)%* )--$.7)%6#E6*5$%,%6: ,**!)-5#*5.)*!6.$%6):5$, $+*5 "6-*6.)*)>$,*
&;
7(.(*$>!6%=5!*$)**%#*5 )6#-!.$%@(% !)-56%=*5!9*5@-).*$B%$E*5)**5"6-*6.5)#>%*)B%*$*5 6"6:$ 76*):9)*5)%B$*9) 5E) %$*+:6%=E::(5-$.7:)6%)%*
):$%=E6*556 -$, 6%,%6: ,**E%**$*56"6:$ 76*):9)*5)%B$*9 E5!*5@:)!%**5)**5"6-*6.5)##6#>@-$% ,.6%= $.7$6 $%$, ,> *)%-(
(;
5E) !=6 *!#$%*5>) 6 $+*5 *)*.%*$+*5 -$.7:)6%)%*E5$6 *5>!$*5!$+*5"6-*6.(
+*!-$.7:*6$%$+*56%" *6=)*6$%9*5+6%):!7$!*,%#! -*6$%A;!(((E) ,>.6**#>+$!*5!))=6 *!)*(
('
% )77)!)%- $+ *5 )--, #9 -$76 $+ #$-,.%* ) !H,6!#,%#!-*6$%
A$+*5!6.6%):!$-#,!$#9FA;+$!
5$!* C*5 $#D E! ,77:6# *$ *5. +! $+ -$ * >@ *5 )!) )=6 *!)*( 6%#6%= )::=)*6$% )=)6% * *5 )77::)%* ,%#! -*6$% ;
<
<;
9*5-) E) -$..6**#*$*5$,!*$+ 6$% (
5 *!6): $,!*9 +6%#6%= ) 7!6.) +)-6 -) )=)6% * *5 )77::)%* )--, #+!).#-5)!=)=)6% **5.$%:@,%#!-*6$%;
9*$E56-5*5@7:)##%$*=,6:*@)%#-:)6.#*!6):(
(A 57!$ -,*6$%6%$!#!*$ ,> *)%*6)*6* -) 9G).6%#) .)%@) 7!$ -,*6$%E6*% 96((4)=5,)*55)!.)94
).,!*694;)#$% *)>:,!.)6:6%=594 $% *)>:,!86* 6%=594',!6%#!7):6%=594 $% *)>: ):86%#!6%=59 4A (( 5)%8):#!)+* .)%94)"6%#!6%=594F !(168)@ 68)E)%)%#4 5). 5! )%= )5)#,!(
( %-$.7:*6$%$+"6#%-$+*57!$ -,*6$%9 *)*.%* $+ )::*5)--, #) !H,6!#,%#!*57!$"6 6$% $+-*6$% ;;!((( E!!-$!##9E5!6%*5@#%6#)::*5)::=)*6$% )=)6% **5.)%#
'
7:)##*56!+): 6.7:6-)*6$%(
(F %*56!#+%-9)--, #G).6%#$%:@$%E6*% )-5)% 6%=5)%#5)E)) 4(
( 0)!%# *!6): $,!* +$,%# *5 "6#%- 7!$#,-# >@ *5 7!$ -,*6$% 3) !:6)>:3 E56: -$%"6-*6%= *5 )77::)%* ,%#! -*6$%
F)%# %*%-6%=)::*5)--, #) %$*6-#)>$"(5)77::)%* E!%$*-$%"6-*#,%#!-*6$%;
( '( 5)77::)%* 5)"-5)::%=#*58,#=.%*$+-$%"6-*6$% )%#$!#!$+ %*%->@+6:6%=*57! %*)77):>)!6%=$(
9E5!) *5-$.7:)6%)%*5)#-5)::%=#*5)+$! )6#+6%#6%= >@+6:6%=*5 !6.6%):"6 6$%$(
$+
)==!6"#)=)6% **5 )-H,6**):$+*5)77::)%* ,%#!-*6$%;
(
,!6%=*57%#%-@$+*5)77):9)77::)%*$( )8 5 /,.)!I$7,5)##6#$%
E5!) )77::)%*$( )!6%#!
):5)##6#$%
F)%#*56 +)-*5) >%-$%+6!.#>@*5 *)*, !7$!*#)*#;(
+6:#$%>5):+$+*5*)*( A( 456:)-H,6**6%=*5)77::)%* ,%#!-*6$%;
9*5 *!6):$,!*$> !"#*5)**5)::=)*6$% $+#.)%#$+#$E!@5)#%$*>% )*6 +)-*$!6:@7!$"#)=)6% **5)--, #($E"!9E56:-$%"6-*6%=*5 )77::)%* ,%#!-*6$% F9*5*!6):$,!*$> !"#*5)**5 #-) ##6#,%%)*,!):#)*5E56-5*$$B7:)-E6*56%)7!6$# <;@)!
$+ 5! .)!!6)=9 5 E) "% >: # E6*5 ) $% )%# ,%#! *5 -6!-,. *)%- *5 )--, # E! !H,6!#*$G7:)6%*5 -6!-,. *)%- E56-5:#*5"6-*6.*$-$..6* ,6-6#(5*!6):$,!*+,!*5!$> !"# *5)**5 )--, #5)")#.6**#*5)**5!E) $.-!.$%@6% *5
7)!%*):5$.$+*5"6-*6.$% (
(5E) 6%"6*#):$%=E6*55!
5, >)%#*$)**%#*5 )6#+,%-*6$%(5*!6):$,!*$> !"#*5)**5 #-) #E) %$*)::$E#*$)**%#*5+,%-*6$%+$!*5!) $% > *B%$E% *$*5)--, #9) ,-59:)#6%=*$*5$%:@6%+!%-*5)* 5E) >6%= *!)*# E6*5 -!,:*@( * E) $> !"# *5)* *5! 6 %$ )*6 +)-*$!@ G7:)%)*6$%) *$E5@ 5E) %$*7!.6**#*$"6 6*5!>!$*5!D 5$, 9) ,-59*5*!6):$,!*5:#*5)**56 ).$,%* *$)%6%#6!-*E)@$+>6%=-!,: *$)7! $%"6-*6.(%*5>) 6 $+*5)+$! )6#$> !")*6$% 9*5*!6): $,!*-$%-:,##*5)* *)*.%*$+).,!*64 6 ,++6-6%**$7!$"
*5)**5"6-*6.E) >6%=*!)*#E6*5-!,:*@) ,-59:)#6%=*$5! ,%%)*,!):#)*5( 0 0 0 00 ( **5$,* *9:)!%#-$,% :+$!*5)77::)%* ,>.6* *5)* *5:)!%#*!6):$,!*E56:)77!-6)*6%=*5"6#%-$%!-$!#5) !6=5*:@ )-H,6**#)::*5)--, #,%#!-*6$%;
6%-*56%=!#6%* $+ *56 $++%-5)"%$*>% *)>:6 5#( ( 5 :)!%# -$,% : +$! *5 )77::)%* ,>.6* *5)* *5 )77::)%* 5)" >% E!$%=:@ -$%"6-*# ,%#! -*6$% F ( +!!6%=*$*5* *6.$%@$+4)=5,%)*55)!.))%#4 ).
,!*696*6 -$%*%##*5)**57!$ -,*6$%5) +)6:#*$7!$"*5)**5!E) )%@#.)%#$!5)!) .%**$*5"6-*6.7!6$!*$*5-$..6 6$%$+*5 ,6-6#>@5!(*6 ,>.6**#*5)**5)6!-$%#6*6$%!E) ):!)#@6% *)::# 6%*55$*:)%#*5!E) %$$--) 6$%+$!*5)77::)%* *$#.)%#.$%@ +$!)6!-$%#6*6$%!(*6 +,!*5! ,>.6**#*5)*6*6 56=5:@6.7!$>)>:*5)*)
A
7! $%9E5$6 $E%!$+)5$*:E$,:#!)6 #.)%#$+)-)!$!)6! -$%#6*6$%!(+!!6%=*$*5* *6.$%@$+).,!*64 >!$*5!$+*5 "6-*6.9 6* E) ,>.6**# *5)* 5 5) )#.6**# *5)* *5"6-*6. E) ) %*6.%*):=6!:(+!!6%=*5 *)*.%*$+*5)77::)%*)B 5/,.)! ,%#!-*6$%;;!(((96*6 +,!*5! ,>.6**#*5)**5)77::)%*)B 5 5, >)%#$+*5"6-*6.E) 7! %*6%*55$*:)%#5 ,== *#56 E6+ *5)* 5 5$,:#=$*$)**%#*5-!.$%@)%#5E$,:#:)*!8$6%*5.9 5$E"!9 *5 "6-*6. 6% 6 *# *5)* 5 5$,:# )--$.7)%@ 5!( , *$ % 6*6"6*@$+5!%)*,!9*5"6-*6.-$..6**# ,6-6#>@-$% ,.6%=) 7$6 $%$, ,> *)%-(5!E) %$6% *6=)*6$%$%*57)!*$+*5)77::)%* ( 5$,=5*5,%+$!*,%)*$--,!!%-*$$B7:)-95$E"!9*5)77::)%* 5)"%"!6% *6=)*#*$-$..6* ,6-6#)%#*5@)!:6)>:*$>)-H,6**#( 0 0 0 0 F( 0)!%#-$,% :+$!*5-$.7:)6%)%*7*6*6$%!6%
,>.6**# *5)* *5 *!6): $,!* 5) !!# E56: -$%"6-*6%= *5 )77::)%* ,%#!-*6$% F(*6 ,>.6**#*5)**5"6-*6.#6#6% 5!.)*!6.$%6):5$.E6*56%)7!6$#$+ ;@)! $+5!.)!!6)=(4 ).,!*69>!$*5!$+*5"6-*6.5)#+,::@ ,77$!*#*57!$ -,*6$%-) )%#7!$"#+$,!6% *)%- $+ 7-6+6-#.)%# !)6 #>@*5)77::)%* (*6 +,!*5! ,>.6**# *5)* "% 4)=5,%)*5 5)!.)9*5$,=5 #-:)!# 5$ *6:95)#)#.6**#*5-) $+*57!$ -,*6$%E56-5E) 7,**$56.>@ *5,>:6-!$ -,*$!( 5:)!%#-$,% :+$!*5-$.7:)6%)%*+,!*5! ,>.6**#*5)* )::*56%=!#6%* $+*5$++%-7,%6 5)>:,%#!-*6$%;
)!
+,::@7!$"# 6%-*5#.)%#$+#$E!@K $$%>+$!*5#)*5L5) >%
+,::@7!$"#(*6 -$%*%##*5)**5"6-*6.E) 5)!) # >@ ):: *5 )77::)%* $%)--$,%*$+*5 )6##.)%#) ,-59 5-$..6**# ,6-6#( ::*5)77::)%* )!:6)>:*$>-$%"6-*#,%#!-*6$%;
( ( :6)%-5) >%7:)-#,7$%*58,#=.%* $+$%D>:*5 ,7!.$,!*6%)*>6!6%=5)%#)%$*5!" (*)*$+)!@)%)
; !6.6%): A9 ,!.*6%=5 " ( *)*$+,%8)>
; !6.6%):A )%#/)6:) 5" (*)*$+((
!6.6%): ;
( 0)!%#*)*-$,% :!)6 #*5 6.6:)! ,>.6 6$% ) !)6 # >@*5-$,% :+$!*5-$.7:)6%)%*( 5)"-$% 6#!#*5)!=,.%* !)6 #$%>5):+$+:)!%# -$,% :+$!*57)!*6 )%#7!, #*57)7!>$$B( ;( 5,%#6 7,*#+)-* $%!-$!#)!& ( 5)**5"6-*6.#-) #=$*.)!!6#*$)B 5/,.)!)77::)%* $($%
(FFM
( % ( (FFF9 *5 "6-*6. E) >: # E6*5 ) $% $,* $+ *5 E#:$-BM ;( % (
9*5"6-*6.#6#)%,%%)*,!):#)*5( 7!*5!7$!* $+ *5 5.6-): G).6%!9 ):,.6%6,. 75$ 756#9 ) 7$6 $%$, 7 *6-6#E) #*-*#($E"!9%$6%8,!@.)!B E!+$,%#$%*5 >$#@$+*5#-) ##,!6%=7$ *.$!*.G).6%)*6$%9) 7!*5 * *6.$%@$+4F !(168)@68)E)%( 7!*5:=):7!$"6 6$% 9-*6$%;
E5!#)*5$+ )E$.)%$--,! >@)%@>,!% $!>$#6:@6%8,!@$!$--,! $*5!E6 *5)% ,%#!%$!.):-6!-,. *)%- E6*56%A@)! $+.)!!6)=9>,*6%$!#!*$ )**!)-**5)77:6-)*6$%$+-*6$%;
9*5 %*6):6%=!#6%* )!)
F
+$::$E & K65#)*5$+)E$.)% 5$,:#>-), #>@>,!% $! >$#6:@6%8,!@$!$*5!E6 *5)%,%#!)%$!.):-6!-,. *)%-( 66,-5)#)*5 5$,:#5)"$--,!!#E6*56% "%@)! $+ 5!.)!!6)=( 6665., *5)">% ,>8-*#*$-!,:*@$!5)!) .%* >@5!5, >)%#$!)%@!:)*6"$+5!5, >)%#( 6" K,-5 -!,:*@ $! 5)!) .%* 5$,:# > +$! $! 6% -$%%-*6$%E6*5#.)%#$+#$E!@L( ",-5-!,:*@$!5)!) .%*6 5$E%*$5)">%.*#$,**$ *5E$.)% $$%>+$!5!#)*5L '( %"6E$+*5)+$! )6#:=):7$ 6*6$%96%$!#!*$ *)>:6 5*5 $++%-,%#!-*6$%;
9*57!$ -,*6$%6 !H,6!#*$7!$"*5 +$::$E6%= %*6):6%=!#6%* & K65#)*5$+)E$.)%., *5)">%-), #>@>,!% $! >$#6:@6%8,!@$!$*5!E6 *5)%,%#!%$!.):-6!-,. *)%- M 66,-5#)*5., *5)"$--,!!#E6*56% "%@)! $+5! .)!!6)=M 666 $$% >+$! 5! #)*59 *5 E$.)% ., * 5)" >% ,>8-*#*$-!,:*@$!5)!) .%*>@5!5, >)%#$!)%@ !:)*6" $+5!5, >)%#M 6",-5-!,:*@$!5)!) .%*., *>+$!9$!6%-$%%-*6$% E6*59#.)%#+$!#$E!@(L ( +*57!$ -,*6$%6 )>:*$7!$"*5)+$! )6#6%=!#6%* *5%*57! ,.7*6$%,%#!-*6$%; $+*5%#6)%"6#%--* E$,:#$7!)*9E56-56 !>,*)>:7! ,.7*6$%)%#*5$%, *$!>,* 56+* $%*5)--, #(-*6$%; $+*5%#6)%"6#%--*9A 7)B )>$,*7! ,.7*6$%) *$#$E!@#)*5E56-5!)# ) ,%#!& K; ! ,.7*6$%) *$#$E!@#)*545%*5H, *6$%6 E5*5!)7! $%5) -$..6**#*5#$E!@#)*5$+)E$.)%
)%#6*6 5$E%*5)* $$%>+$!5!#)*5 ,-5E$.)%5)# >% ,>8-*#>@ ,-57! $%*$-!,:*@$!5)!) .%*+$!9$! 6%-$%%-*6$%E6*59)%@#.)%#*$#$E!@9*5-$,!* 5):: 7! ,.*5)* ,-57! $%5)#-), #*5#$E!@#)*5( G7:)%)*6$%&$!*57,!7$ $+*56 -*6$%93#$E!@#)*53 5)::5)"*5 )..)%6%=) 6% -*6$%;
$+%#6)% %):$# '$+ (L A( 57!$"6 6$% $+-*6$% F)!): $!:")%*)%# E56:-$% 6#!6%=*5-) ,%#!*5 )6#7!$"6 6$% 9-!,:*@5) *$> 7!$"##,!6%=*5-:$ 7!$G6.6*@$+*6.$+#)*5(57!$"6 6$% $+ -*6$% F!)# ) ,%#!& K F , >)%# $! !:)*6" $+ 5, >)%# $+ ) E$.)% ,>8-*6%=5!*$-!,:*@(45$"!9>6%=*55, >)%#$!*5 !:)*6"$+*55, >)%#$+)E$.)%9 ,>8-* ,-5E$.)%*$ -!,:*@ 5)::>7,%6 5#E6*56.7!6 $%.%*+$!)*!.E56-5 .)@G*%#*$*5!@)! )%# 5)::): $>:6)>:*$+6%( G7:)%)*6$%(N$!*57,!7$ $+*56 -*6$%9O-!,:*@ .)% ON ))%@E6:+,:-$%#,-*E56-56 $+ ,-5)%)*,!) 6 :6B:@*$ #!6"*5E$.)%*$-$..6* ,6-6#$!*$-), =!)"6%8,!@ $!#)%=!*$:6+9:6.>$!5):*5E5*5!.%*):$!75@ 6-): $+*5E$.)%M$!
>5)!) .%*$+*5E$.)%E5! ,-55)!) .%*6 E6*5 )"6E*$-$!-6%=5!$!)%@7! $%!:)*#*$5!*$.* )%@,%:)E+,:#.)%#+$!)%@7!$7!*@$!"):,)>: -,!6*@$! 6 $%)--$,%*$++)6:,!>@5!$!)%@7! $%!:)*#*$5!*$ .* ,-5#.)%#( ( *6 ): $%$*6-#*5)**5G7! 6$%C $$%>+$!*5#)*5D
5) %$*>%#+6%#6%*5 *)*,* (5!+$!9+)-* )%#-6!-,. *)%- :)#6%=*$*5#)*5$+*5"6-*6.5)"*$>)%):@J#*$#-6#)%@ 7!$G6.)*-$%%-*6$%>*E%*5#.)%#$+#$E!@)%#*5)-*$+-!,:*@
$!5)!) .%*)%#*5#)*5( F( %*5:6=5*$+*5)+$! )6#:=):7!$"6 6$% 9*5"6#%-$+ *5.)*!6):E6*% 5) >% -)%%#(5+$::$E6%=*E$H, *6$% %# *$>#*!.6%#6%*57! %*-) & ( *$E5*5!*5)77::)%* 5)" ,>8-*#*5"6-*6.*$-!,:*@) #+6%#,%#!-*6$% F$+*5P ( +*5+6! *7$6%*6 7!$"#9) *$E5*5! ,-5-!,:*@$!5)!) .%* E) 6%-$%%-*6$%E6*5#.)%#+$!#$E!@P
5 *)!E6*% 4 ).,!*69E5$6 *5>!$*5!$+*5 "6-*6.5) *)*#6%56 G).6%)*6$%6%-56+*5)**5"6-*6.E) >6%= 5)!) #>@*5)77::)%* )%#*5@E!.)B6%=#.)%#+$!.$%@+!$. *6.*$*6.( 7!56 * *6.$%@9 '#)@ )+*!*5.)!!6)=956 6 *!
"6-*6.6%+$!.#56.*5)**5)--, #E!%$*5)77@E6*5*5#$E!@)%# *5@ )! #.)%#6%= .$%@( +*! *5 .)!!6)=9 *5 +6! * 7)@.%* $+ 9'
<6 *)*#*$5)">%.)#6% ,:@
+$!")-)*6$%$+*5 :$E!7$!*6$%$+)%5$*:E56-56 *)*#*$>$E%#>@*5)--, #>,* E) )!:6!$%!%*( 7!56 * *6.$%@9*5)--, #E!%$*5)77@"% )+*!!-6"6%=*5 )6#7)@.%*(
( 5 -$%##.)%#$+.$%@E) )::=#:@!)6 #>@*5 )77::)%* ;.$%*5 7!6$!*$*5#)*5$+*5"6-*6.+$!*57,!7$ $+ +6G6%=)6!-$%#6*6$%!6%*56!5$*:(
7!*5* *6.$%@$+*5 )6#E6*% 4 9*5*!6==!6%= +)-*$!E) *5)**5)77::)%* E!%$*7!.6**6%=*5"6-*6.*$8$6%*5!6%= -!.$%@$+5!-$, 6%9E56-5E) -5#,:#$%*5#)@$+$--,!!%-96(( (
,%: *55$*:$+*5)77::)%* 6 =$*)6!-$%#6*6$%#)%#)
-)!6 =6"%*$*5.(
;( 5+6! *#.)%#)%#*5+6! *7)@.%*6% ,:@
+$!) ,.
$+9'
<5)"6%=>%)::=#:@.)#>@*57)!%* $+*5"6-*6.*$ 5!5, >)%#)%#$*5!+).6:@..>! -)%%$*>*!.#) )%6% *6=)*6$% *$-$..6* ,6-6#>@*5"6-*6.) *5!E) )=)7$+*6.$+ @)!)%#;
.$%*5 >*E%*5 )6#7)@.%*)%#*5-$..6 6$%$+ ,6-6#>@*5 "6-*6.(*5) ): $>%%$*6-#*5)**5"6-*6.E) 5)"6%="6 6*6%=*!. E6*55!7)!%* 7!6$!*$*5-$..6 6$%$+ ,6-6#().,!*64 5) )#.6**#*5)*56 6 *!"6-*6.)%#5!5, >)%#)77::)%*)B 5/,.)! , #*$"6 6**56!5$.)+*!"!@ 6G.$%*5 ($E"!9)+*!"!@'
#)@ 9"%5, #*$>!6%=56 6 *!"6-*6.*$56 5$, )%#E$,:#:)" 5!>)-B*$6%:)E 7:)-(57)!%* $+*5"6-*6.5)#): $>%$% "6 6*6%=*!. *$*5.)*!6.$%6):5$.$+*5"6-*6.( 7!*5-!$ G).6%)*6$% $+ ). ,!*6 4 9 *5@ 5)# $7%# )% )-)#.@ )*
5!).7,!)%#)77::)%*)B 5/,.)!5, >)%#$+*5"6-*6.E) ) *!, *$+*5 )6#)-)#.@(
*5) ): $>%%$*6-#*5)*%$7!6$!-$.7:)6%* E!"! .)#6*5!>@*5"6-*6.$!>@5!7)!%* *$)%@$+*5),*5$!6*6 !=)!#6%=*5)::=##.)%# (
'( 5 *!6): $,!* 5) "% +$,%# *5)* *5 7)@.%* $+ 9'
<)::=#*$5)">%.)#*$*5)77::)%* 6% ,:@
E) %$* ,77$!*#E6*5)%@#$-,.%*)!@"6#%-(5 )6#$> !")*6$% 5)" >%-$!!-*:@.)#$%*5>) 6 $+"6#%-$%!-$!#().,!*64 5)#)#.6**#*5)**5@)!6%-$.*)G) >,*5-$,:#%$*7!$#,- )%@#$-,.%*)!@"6#%-*$ 5$E)>)%B*!)% )-*6$%+$!)7)@.%*$+
;
9'
<*$*5)77::)%* ("%%$>)%BE6*5#!)E):5) >%7!$"#*$ 5$E*5)")6:)>6:6*@$++,%# *$.)B*5 )6#7)@.%*(5G7:)%)*6$% =6"%>@*5E6*% *5)**5 )6#).$,%*E) >$!!$E#+!$.$*5!7! $% #$ %$*6% 76!-$%+6#%-) 6%56 -!$ G).6%)*6$%*5E6*% 5) *)*#*5)*55) >$!!$E#) ,.$+ '9
<+!$.$%1#)!B) 5)%#) ,.$+
<+!$./,:E6%#!6%=5>,*%6*5!55) !*,!%#*5 )6#).$,%**$*5 )6#7! $% %$!56 7)@6%=)%@6%*! *$%*5 )6# ).$,%* *$ *5 )6# 7! $% ( 5) %6*5! .)6%*)6%# )%@>$$B $! )--$,%* %$!)%@!-67*E) 7!7)!#E5%5>$!!$E#*5 )6#).$,%* +!$.*5)+$! )6#7! $% (
5"! 6$%$+*5E6*% ).,!*64 *5)*$%*5#)@ $+$--,!!%-95E) 6%+$!.#>@56 6 *!*:75$%6-)::@*5)**5)--, # E!%$*7!.6**6%=5!*$8$6%*5!6%=-!.$%@,%: *55$*:6 =$*)6! -$%#6*6$%#)%#)-)!6 =6"%*$*5.6 )%6.7!$"#"! 6$%$+*5 E6*% (5E) !=6 *!#$%*5>) 6 $+*5 *)*.%*$+).,!*6 4 G( E56-5E) !-$!##$% (
>@*56%" *6=)*6%= $++6-!(56.7!$"#"! 6$%*5)*,%: *55$*:6 =$*)6!-$%#6*6$%# )%#)-)!6 =6"%*$*5)--, #6 %$*.%*6$%#6%*5+6! * *)*.%* =6"%>@*5E6*% G( (5E6*% 5) >%-$%+!$%*#E6*5*5 )+$! )6# *)*.%*6%*5-!$ G).6%)*6$%)%#*5!6 $> !")*6$%>@*5 *!6):$,!**5)*$%:@*56 +)-*6 .%*6$%#6%*57!"6$, *)*.%**5)* *5@)77::)%* #6#%$*)::$E5!*$-$.6%!6%=-!.$%@(
A( )=5,)*55)!.)46 *5 -$%#.)*!6):E6*% G).6%#>@*57!$ -,*6$%( 7!56 "! 6$%6%*5G).6%)*6$%6% -56+9$%!-6"6%=)*:75$%6-. )=+!$.).,!*64 95
)-5#*55$ 76*):E5!.$*5!6%:)E$+*5"6-*6.6%+$!.#56.)>$,* *5#)*5$+*5"6-*6.(+,!*5! *)*#*5)*)77::)%*)B 5E) ): $ 7! %*)%#5*$:#*5)*5#$ %$*B%$E*5-), $+#)*5( 7!*5 "! 6$%$+*56 E6*% 9)#)@7!6$!*$*5#)*595!-6"#)*:75$%6- -)::+!$.*5"6-*6.>,**5"6-*6.5)%=#*575$%(6%H,6!#+!$.*5 "6-*6.:)*!$%E5$*$:#56.*5)**5-56:#E) E76%=9) ,-59 5 5)%=#*575$%(%*5%G*#)@9E5%5E%**$*55$, $+*5 "6-*6.95+$,%#*5)**5)--, #E!H,)!!:6%=E6*5*5"6-*6.>,*5#6# %$*B%$E*5!) $%>56%#*5H,)!!:)%#5E) *$:#*5)*6*E) )#6 7,* !=)!#6%= $.#$. *6-E$!B(5E6*% E) #-:)!#5$ *6:)%#*5 ,>:6- !$ -,*$! E) )::$E# *$ -!$ G).6% *5 E6*% ( 456: )% E!
6%= *5 :)#6%= H, *6$% ) B# >@ *5 ,>:6- !$ -,*$!9 5 )#.6**#*5H, *6$% 7,**$56.!=)!#6%=*5#.)%#$+*5-)!)%# .$%@>@*5)--, #)%#=)"*5G7:)%)*6$%*5)*5+$!=$**$.)B*5 )6# *)*.%*6%*5G).6%)*6$%6%-56+) 5E) %!"$, (%*5-!$ G).6%)*6$%-$%#,-*#$%>5):+$+*5#+%-95)=)6%*$$B)CD*,!
956 *)*.%*E) %$*!-$!##>@*57$:6- )%#5"%)#.6**#*5)**5*:75$%$+*5"6-*6.E) )**%##>@56 E6+)%#556. :+#6#%$*#6!-*:@*):B*$*5"6-*6.)#)@7!6$!*$5! #)*5(
( /76%=6%"6E*5*$*):6*@$+*5 *)*.%*$+496*6 %$* )+*$!:@,7$%56 *)*.%*(6 %$*+$,%#*$>)*!, *E$!*5@E6*% ( 5 *)*.%*-)%%$*>.)#>) 6 *$5$:#*5)77::)%* =,6:*@( ,-59 E)!:+*E6*5$%:@*5* *6.$%@$+).,!*64 (
F( 5* *6.$%@$+).,!*64 E5$6 >!$*5!$+*5
'
"6-*6.6 >:6")>:*$*5G*%**5)**5"6-*6.E) ,%5)77@6%*5 .)*!6.$%6):5$.(5E) %$*7!.6**#*$)**%#*5!6%=-!.$%@$+ 5!-$, 6%($E"!96*6 %$*#6 7,*#*5)**5"6-*6., #*$"6 6*5! 7)!%* D5$, )%#"%*57)!%* , #*$"6 6*5!.)*!6.$%6):5$.( $E"!9*57)!*$+*5* *6.$%@$+).,!*64 *5)**5!E) ) #.)%#$+#$E!@$!*5)*)%@7)@.%*E) #.)%##>@*5)77::)%* )%# *5 )6#7)@.%*E) %$*=6"%>@*57)!%* $+*5"6-*6.)+*!.)!!6)= 6 %$* ,77$!*#E6*5)%@#$-,.%*)!@"6#%-("%*5!6 %$$!): -$!!$>$!)*6$%*$*5* *6.$%@$+).,!*64 *$*56 ++-*( ;
*5) ): $>%$> !"#*5)**5!6 %$#@6%=#-:)!)*6$%)%# %$ ,6-6#%$*:+*>@*5"6-*6.-$!!$>$!)*6%=*5* *6.$%@$+*5E6*% )>$,*#.)%#$+#$E!@( ;( 5 #)*5 6 >@ -$% ,.6%= $+ ):,.6%6,. 75$ 756#9 ) 7$6 $%$, 7 *6-6#9) 7!*5!7$!*$+*55.6-):G).6%!(5 "6-*6.E) @$,%=)%#*5.)*!6.$%6):#6 -$!#6%*! *55, >)%#)%#*5 !:)*6" $+5!5, >)%#:#*5"6-*6.*$*)B)5) *@ *7$+-$..6**6%= ,6-6#(*6 56=5:@#$,>*+,:*5)**5!E) )7! 6 *%*#$E!@#.)%#) *5!6 %$7!"6$, -$.7:)6%**$)%@$+*5),*5$!6*6 9%$6%#7%#%* -$!!$>$!)*6$%9%$)%-5)@)* E!-$%"%#)%#"%*5!6 %$ ,6-6# %$*( ;
% *5 $*5! 5)%#9 *5 +)-* *5)* *5 "6-*6. E) !-%*:@ .)!!6#M 5E) >: #E6*5) $%)%#6% ,-5)@$,%=)=9-$..6**6%= ,6-6# =6" ) *!$%= 6%#6-)*6$% *5)* 5 E) ,%5)77@( 5! 6 %$ 7:), 6>:G7:)%)*6$%*$*5 )6# *)*$+)++)6! 6%*5 *)*.%*$+*5 )77::)%* !-$!##,%#!-*6$%;;!(((5E) :6"6%=E6*5*5
)77::)%* 9) ,-59:)#6%=*$*57! ,.7*6$%*5)**5!E) -!,:*@9 5$E"!9 %$ ,-5 7! ,.7*6$% -)%>!)6 #*5)**5 -!,:*@E) $% )--$,%*$+#.)%#$+#$E!@( ;;( %"6E$+*5"6#%-$%!-$!#9).$+*5-$% 6#!# $76%6$% *5)* *5 7!$ -,*6$% 5) +)6:# *$ 7!$" $% $+ *5 %*6): 6%=!#6%* $+-*6$%;
96((K ,-5-!,:*@$!5)!) .%* 5$,:# >+$!$!6%-$%%-*6$%E6*5#.)%#$+#$E!@L($E"!9*57!$ -,*6$%
5) ,-- +,::@7!$"#*56%=!#6%*$+*5$++%-#+6%#,%#!-*6$%
F)%#*5+)-* $+*5-) +)::E6*56%*5G7:)%)*6$%$+)$+ -*6$% F96((K))%@E6:+,:-$%#,-*E56-56 $+ ,-5)%)*,!) 6 :6B:@*$#!6"*5E$.)%*$-$..6* ,6-6#$!*$-), =!)"6%8,!@$! #)%=!*$:6+9:6.>$!5):*5E5*5!.%*):$!75@ 6-):$+*5E$.)%ML ;
5#-6 6$%!:6#,7$%>@:)!%#-$,% :+$!*5!"6 6$%6 * 6% )*>6! 6%=5D 9 ,!.*D 6%=5 )%# /)6:) 5D -) ,7!) )! #6 *6%=,6 5)>:$%+)-* ( ;'( %"6E$+*5)+$! )6#-6!-,. *)%-9H, *6$%$(+$! #*!.6%)*6$%6 )% E!#)=)6% **5)77::)%* E5!) H, *6$%$( 6 )% E!#6%+)"$,!$+*5)77::)%* ( ; ( %"6E$+*5 !) $% !-$!##5!6%)>$"9 *5+6%#6%= )!!6"#)*>@*5*!6):$,!*5$:#6%=*5)77::)%* =,6:*@,%#!-*6$%
F)!>) #$%+)-*)%#"6#%-$%!-$!#(5)-H,6**):$+*5 )77::)%* ,%#!-*6$%;
6 6%! $%)%-E6*5*5"6#%-$% !-$!#(5#-6 6$%!:6#,7$%>@:)!%#-$,% :+$!*57*6*6$%!6%
)%#+$!*5-$.7:)6%)%*6%
6% )*>6! 6%=5D 9 ,!.*D 6%=5 )%# /)6:) 5D -) ,7!) )!
A
#6 *6%=,6 5)>: $% +)-* 9 ) ,-59 %$ 6%*!+!%- 6 !H,6!# 6% *5 8,#=.%*$+-$%"6-*6$%!-$!##>@*5*!6):$,!*( ;A( $% H,%*:@9*5"6 6$%*6*6$%+6:#>@*5-$.7:)6%)%* ).,!*69>)!6%=$(
6 :6)>:*$>#6 .6 #)%#6 )--$!#6%=:@9#6 .6 #( ;( 0)!%#-$,% :+$!*5)77::)%* 5) ): $.)# ,>.6 6$% +$!!#,-6%=*57!6$#$+ %*%-*$*57!6$#):!)#@,%#!=$%>@*5 )77::)%* ( * 6 -$%*%## *5)* )B 5 /,.)! )77::)%* $( 5) ,%#!=$% @)!)%#.$%*5 $+56 )-*,): %*%-)%#5)%#!/)%*) )77::)%*$(;5) ,%#!=$% @)!)%# ;#)@ $+5!)-*,): %*%-M )%#*5@)!%$*7!"6$, :@-$%"6-* ( ;F( 5)"): $-$% 6#!#*5)+$! )6# ,>.6 6$% (
/76%=6%"6E*5=!)"6*@$+)::=)*6$% )%#*5+)-**5)*) @$,%=E$.)%#6#E6*56%) .)::7!6$#)+*!5! .)!!6)=9%$:%6%* "6E6 7$ 6>:H,))77::)%*)B 5/,.)!5, >)%#$+*5#-) #( +*! $:.%6J6%=*5.)!!6)=9*5"6-*6.E) ! 6#6%=E6*55!5, >)%# 6%5!.)*!6.$%6):5$.(5-$,7:E) "%>: #E6*5) $%( 7! *5-, *$.9*5"6-*6.E6+$+*5)77::)%*5)#:+*5!7)!%*):5$.)%# *)!*#:6"6%=E6*55!5, >)%#6%*5.)*!6.$%6):5$.(*6 *5.$!): #,*@$+)5, >)%#*$) 6 *56 E6++$! .$$*5*!)% 6*6$%+!$.5!7)!%*): 5$.*$5!.)*!6.$%6):5$.( %$*6-#6%*5* *6.$%@$+*5>!$*5! $+*5"6-*6.4 9*5"6-*6.*5$,=5, #*$"6 6*5!7)!%*):5$.>,* 5E) %$*7!.6**#+$!)%6=5* *)@E6*55!7)!%* ("%) 7!*5 )::=)*6$% 9 5E) %$*7!.6**#*$=$)%#)**%#*5!6%=-!.$%@$+ 5!-$, 6%6%5!7)!%*):5$.(5-$%#,-*$+*55, >)%#$+*5"6-*6.
6%#6-)* *5)*5E) %$* % 6*6"*$E)!# 56 E6+)%##6#%$*) 6 **5 "6-*6.6%5! .$$*5*!)% 6*6$%+!$.5!7)!%*):5$.*$5!.)*!6.$%6): 5$.( ,-59*5 %*%-)E)!##*$)77::)%*)B 5/,.)!>@*5 *!6):$,!*6 6%! $%)%-E6*5*5+)-* )%#-6!-,. *)%- $%!-$!#(
( $E"!9B76%=6%"6E*5)=$+)77::)%*$(;5)%#! /)%*)9E56-5!+!!#) '@)! 6%*5*!6):$,!*D 8,#=.%*#)*#
A(
)%#) ,-5>@%$E 56 .$!*5)% @)! $+)=M 55)# ):!)#@,%#!=$%)7!6$#$+ @)!)%# ;#)@ $+5!)-*,):-, *$#@M 56 ) %6$!-6*6J%9) ,-5 %#6%=5!*$8)6:6%*56 )=E$,:#%$* >!6%=)%@!+$!.)*6"-5)%= !)*5!6*E$,:#-), )=!)*5)!# 567*$) %6$!-6*6J%)**56 )=(
%"6E$+*5)>$"9%$6%*!+!%-6 -)::#+$!6%*5 +6%#6%= )!!6"#)*>@*5*!6):$,!*E56:-$%"6-*6%=)77::)%*)B 5 /,.)!)%#6%*5+6%#6%= H,)56 $!#!$+ %*%-($E"!96%"6E$+ ,-5-6!-,. *)%-9*5 %*%-)E)!##*$)77::)%*$(;5)%#!/)%*) 6 !#,-#*$*57!6$#E56-5 55) ):!)#@,%#!=$%95$E"!5! -$%"6-*6$%6 ,75:#(
;( $% H,%*:@9*5)77):+6:#$%>5):+$+)B 5/,.)! )77::)%*$( *)%# #6 .6 #(5)77):+6:#$%>5):+$+5)%#! /)%*))77::)%*$(;6 7)!*:@)::$E#*$*5)+$! )6#G*%*96((>@ !#,-6%= 5! %*%- *$ *5 7!6$# ):!)#@ ,%#!=$% >@ 5!( 5 7!$-#6%= )=)6% *)8 5/,.)!I$7,)%#)!6%#!):)77::)%* $( )%# *)%#)>**#(77::)%*$()B 5/,.)! 5)::>*)B% 6%*$-, *$#@*$,%#!=$56 !.)6%6%=7!6$#$+ %*%-(
F
-$7@$+*56 $!#!> %**$*5:)!%#56+ ,#6-6):
)=6 *!)*-$%-!%#+$!6%+$!.)*6$%)%#%- )!@)-*6$%(
'( %#6%=.6 -::)%$, )77:6-)*6$% 96+)%@9): $ *)%##6 7$ # $+( / 4 >!,)!@
9
'
%6*6% 45*5!7)B6%= 45*5!7$!*)>: