Brahma Nand Kaushk Etc. v. State Of Haryana
!"#$%&'(( )*$+,- -$%&$"./!0
! 12 '
"
#
#
! & 34
( 55
5 6
34
( 56 4 $ "
" &
!'(%%!)* "
+,,% -%.&!'(% / 0&0 '12345624770 "
#% 8%%.&!'(%/ "
%9-% &!'(% / 512345624770 "
8+%*!%.&!'(%%! "
:%*' ,+&!'(% / + 4&;&<=12345624770%! / + 12>3=72066; "
8?
"%.&!!.& *%%-+ "
%?
%)+"%,& & *%%
5 6
0( 4
()++- % / 99.% /(%& / )++- % %9%)./ %(99' !()(92 ,9%!+
0 + %* 9%!)++% % +% +/(% ('.*?!?! (;%!3/+%!
(@? (& 4>7; + %/ /
! % + A( / 4>7;B&
('.* 00654776& %!& 47654774& ), ! ! ) @?%+!&%!&%!+/..-,, ?!C +%+%(@? (!,&%)(%9.%?(+!)* +(@? ,?+ *% !( 9% *%9?(+%&+ .%!/+ %+.! +%') .%!&-+ %&+
D .%! +%' ) * .%! / 9 %(@? +%+( */ ,% !,):(&%)(%9 /.!?! (</+(/4>7;&+?)/ + .% !..( (( !&-%9%!%'%.%).
+ +%!( ?(!+ +?+%(2 @? !.%!%/ )%, 9/ 9+(9 %?2 + * 5 +%8/) '*&(% %8/ 91234562 4770 ; + ?,+% ! 9%!006<4770&+?
-% .%!
9%8% ! /%?@?),9%%! (/+%(@? !
.%! -' &+%!- +)/(% *! % 9%2 9?(+%&+
9%!?9 .%!!+%!- -% !9!&4>640644&)*+?
446<0644 % % / +! ?!.%!)(%9%?9!+ ?,+ % %<05/446<0644&% -%%*%,%+.%?(+,//?
%(@? (!, ?! +(/4>7;
< ;&<%!312345624770?!
4<74/0640& (' !2<40>2064<&-+ %&+ / 0?! % % 5535/0640 (' ! 2<4;=2064<&)/ + D). E?
+ ?
%&+
D). E?
%!% ! /%?@?'2%2' 676=064<&+.-% 9%!!+?
+ %/ &+ /.!(9 )% ,==3/064>)/ + D). E ?
&%..,,+ &+..+% , /'.%/ ! /%? @?&%)(%9 %!&67640640&+?+, ?!&-+(+)(%9 %. .%!!+(9 )% ,2<=420600&+? ?):?!()/ +?
3 %!* / (+ .'% /+) '%
( !! + % @? ! ) E %(! + %/ & %!& % +? E %(!+ %/
!
" # $ %# $
# $
& # '
$( # ) )
* +,-
& .
! #
,/ # #
#
)
) * # '
$ )
'
$
& #
# $
" # $ 0 = +?,++ %/ *%%+%! ?!)/ + D). E?
&+%+(9 %%9?%%).'2%2'&+%(@? !
.%! -?.! )& % ?9 / ;&=>&00> 2 ?
+?,+ & %. ) '!+%*+?,++ D). E?
&!!9%8) '% -++ %) (9 %(?.!) %!&)?(+.% !(?.
,+ %/ *%%)/ + D). E?
&9%!% 9%+ )/ &+%+%9? ?
%&+) %*%).+ - &)?*+ ',!( + D). E?
& %, 9 +,+ (9 %& +% + %)' %! ?9 / (9 % -' &*+ D). E?
%(( !+%!?9 /9*)+) %*%).+9 > " ' &-%%.!%.!+ &+%(%+ %* '.%/%* ! %*,+! /+ '2%2' +! ?!.%!&+ ? /'%.! + )(%9%2 ?9!&%+%(/ &)?/+ .!(9 2 %?! + ,+% 9 %%! % % (*%!
(@?& +%).%! .9(&0645 + %/ /
!
%+F(/0645B& + ? .) * (/+%)'%. )(%9 '!+ ?.%.*&+ D). E?
(.!+( ' *-+ (+ )(9,.! (9 %?! +(/4>7; 7 G+%%9%*& %!.*
('/+%)'&+
D). E?
!!* / -++?)99%!)/ )* + .% ! % (?.& +% (9 % (9 ! % ?9 ;&=>&00> 2 %+ ),+)%%).(9 %&)??! + (/4>7; 46 + +- ?
%&% +- + E/=07>7@*% !/.%! -' &++ (2+% +8+%% (( !& -+ & + - .! (9 %
+ +% + &!!%((+?
44 G+%%9%*&+%!- %%! ?
%&)(%9 !9!4>640644+.&+%,, '!+ / 9 ;&<%!312345624770?! 4<74/0640&
(' !2<40>2064<&%! / 0?! % %
5535/0640 (' !2<4;=2064<&+?)/ +
D). E?
+ D). E?
(!!&+ ?,+% ! 9%!+ &676=064< 9%!+.+?
+ %' /+ ! / D). E?
E %(!+ %/
'
$ ) '
$
%
2 # '
$
2
40
(+ D). E?
%. '!%9 .!.) * + (!)/ +?
&%(9 %?!
+(/0645@?.*&% % +%+ )*%%(.) *-%%.
'! + (.%9 % !(.% % / .% ,& @?% + %(@? (!,.%?(+!?! +(&/4>7; 45 ! 9,+%/ %!/%(&+?
/ + :?!,9 ! ! )* + D). E ?
(% /
!
"#!$%!&
'( )$) )
)
(*+, ! %
- &-+ &)(9E ?.%!&+(*/!(+% ,,'!( )(9,%!!?(!)*+(@? ,?+ *(( !&@?%%!?/ (! %9?(+ %& % % % )(9, %?9! / + .%!C)(9 %)(9,! ! 9/ (54 /+(/4>7;)/ +.% !..( (( !&/ + %/ + %9)(9,%9%)./ ),!)?
!+.%!. (( ! 4; +%)' ,% !&('!.* % % )(%9 %?9!+ ?,+ % % )% , <05/446<0644&)!-+%
'%.!+,%?
!* ?)9!)*+.% ! %(?.& +%+%!(9 %%9?)(9! ! 9/ (54 /+(/4>7;&)/ +.% !..( (( !&/ + )* )(9, .%!+.%!. (( ! ?.%.*&+(.%9/
!(.% ,+.%?(+,/%(@? (!,?! +(/4>7;&
%+ ),..,%.&+??%%). 4< -%..?!,+, ?! ?
%&% .%+
,% !,):(& %!?! (</+(/4>7;&+? ),9%!%'%.%).&% % +%+%!, ?!.%!%+%8* /?!%+ %)(9 (!+'!/%(&% '%.!
/ 9+,%?
!* /.!)+%.//+ %&+%+?):(
.%! (-+ /+):(-% %! %+ ),'%(%%+ %,/?%(/%/(%?! (;/+(/4>7;/& +.% !(?./ + (%9%8%*% ,?9)/ + ?
&+%+ )*+):(/.!?! (<2/+(/4>7;
)*+ &%!&+ + ,% !-%?%).*-++.!/ 9 + & (%..*-++*+.!.,%.(@?%.*& %+
.%,+ .% /( ?(%)(%9 ?
!.* %! +?%(/%/(%?! (;/+(/4>7;& (%+ ,?+%+ )(%9(!9!?+% ! !9%.*-+ +*- )/(% /+ .% /( ?(&%)(%99%! ?):(.%!&+? +?%(/%/(%?! (;
/+(/4>7;& (%..*-+?(+ .%- 9%! 9/+
.'% .(*&-+ %&+( ?( %!'%(%.%!)? +?%(/%/(%?! (;/+(/4>7;& %+
)'?.*- %9%)./ ), .%! .*&+*9%*) %9%)..*/ ! 9%/(9 %+ %),+% ?%( / % /(% ?! ?! ( ; / + ( / 4>7;& (9 . ,+&.%! ' +%(@? !.%! %+ '+ (@? ,?+ *(( ! 43 +/?
, ?!&% %!+% .%, + !(( !& %((, !( 9% %,%+ % ,/ 9+ .%,+ D.%!&! +
! 'H2%2'H 9.% .* ?%! .%!& %+ ! , / +
.%&%.% % )%% ,?9-+(+ @? )(9, :(!
)*+?
+%)'/ ()(9/?!!? +/%(?9&+% -+%.8+ ?
!9.% .*?%!%+.! (( !&+
- %.+)/(% */+% ( ?(
)(9, .%!/ 9%(@?+ / &?.+):(/.!
?! (</+(/4>7;&)/ +.% !..( (( !& +? .%! /+! ?!'%(%.%!&+()(%9-.. (%'%!&)(9%9%)./ ),%. .%!&+?+, ?!& +%+ %.E!( ?(&-+(+)(%9 %!&+?
+ ?%( / % /(% & + ? & %. + %!
):((?.!)%!)%).*(%'%! -' &(%,). 9% %.E9 ./*&+%%+%, +?%(/%/(% ?! (;/+(/4>7;&+?+?):(( ?(-
%!+ + / &+%)', ?!/!( 9%/%..% % & %!&+%9%(( !,.* :(! 4= (@?(& / + ,% ) / %* %* %,% + ! /+ ' +%!! ?! % (./.%!&+? )(9, , %! )* + ?
& %!
& )* + D). E ?
& ? */ 9/+9%!% ( !!)*+ D). E ?
& .
!
"#!$%!&/( 0)(
(#)& -+ %, % +535+ /&-+(+)(9E %(!+ %/ & % %, % + -+ /&)(9E ?!!&+%.%?(+,/.%-/?.%(@?
(!,&+ (9 .'9/ ,+&.%! ' + %(@? !.%!+?+ *(( ! -3-
% 4 ,
5 .
6,767 , , +,
* +,-
$
* +,-
#
.
6,767 * +,- * ,8
-
& 9( .
6 7
9( 9(
& % .
6 7 * +,- ) # *
)
)
.#
)
& ::
.
6 7 * +,-
& % .
6 7
;#
67 % .
* ,8
* +,-
. -, < *% * ,8
*
2 6 7 %
;#
# * +,-
== %
* ,8
/
. -,6,7 * ,8
%
.
6 7 #
& # . -,6,7
<
%
.
6 7 * +,-
& .
6 7 * +,- .
6 7 .
6,767
& ) * ,8
% !
>
) . ,3 * ,8
. .
6 7 * +,-
) .
6 7
&
) # # * +,- %
# , , +,
&
#
.
6 7 * +,- % # %
.
* +,-
, , +,
% # ) # %
4> (@?(& '- / + /!, ( !! % %
?
%&/+' !(&+?
!!9/&%!&% %
((.?!+%+ -%'%.!%?9 / ' +%(@? !
.%!)*+(@? ,?+ * 47 +%)'%.? !)*%:?!,99%!)*+ I).
?
9?
(%.!%.1)%2)3)"&$&)
!
"#!$%!&, 1)%2)3) 4(#(
* 5)6($ 7# ) )& )
!$(8
9% 9):
- , -+ &+ .'%E ?.%/.%-+%')9%! %, % +4640%!4645&4= + /& % %-+ /% E %(!
+ %/ +%!' !(+%)E ?.%!+%+ !/
9%8,+ .'%(9 ?%& @? !)(.?!+ &+ +%-+%*%* ! %!)*?
/.%- ,+ , & # #
* $ % #
$ < *% > ) #
# #
% %
) * +,-
+, +, +,
$ +,- * #
&
* ,8
-, , +,- * ,8
67 , .
?
$
+, +, +,
* +,-
,+ ,-
% #
* +,-
% ) %
. ,, * ,8
+, +, +,
* +,-
,
4
67
@ $ &# < *% * +,-
. ,, * ,8
# # ! # $ .
6,7 * +,- # # * ,8
06 ?
9 & +% %. ) (.% /! + ,%?
!
* ?)9!)*+.% ! %(?.&+%+%(@? !.%!+%' ) %(@? ! / !'. 9 %! ?.H% / .%! / !%.& (99 (%.&?%.%!9%%(/ %(%? ,%&% +- )% '. 9?+ *+% %/ %.8+ %&.%9 ?
%!+% !%+.%! (?
%,?(+&-++%(@? !.%! %. !?+ ?).( ?
&)!% %./ /?
,+
@? ?).( ?
?.%.*&(.%9/ + ), .%!/ 9 %(@?(%)-...%!)/ +?
04 (??.* -+ ? & ', / - + ' + %(@? !.%!&+ !(( !&+?+% ,&?%( //(% ?
%&+ )*-++ %)(9%).?- / + %(@? ! .%! ?.%.* '9 / (9 . %).? - + ' +%(@? !.%!&+ !2 %&+?9%8 -..9 - !-++%9)/+' !( ! !)* I). E ?
+(%/-!)! ;
7) ) 4(* *<$)(=)) %
)%+, "5 -
,'9%8%./+%(@? !.%!+ ?,+ ?).(%?( +?&+'/),?.H!&+E (,/+%)' -
)*%%).?- & %+ %).&%+ )*+%?(9% )(9/(+!)*+ %/ *%%&+?-?.!%. ?.+ ?)2 ',9+ ?).( ?
+ / &E( %' *
E( %.( (?9%(&%9?(+%&? ((?
(/ ;
? E )% ?9 / (9 % 9 ), ! 9!& +? 9%8,+ .@?!%&(%?% ?)?
!+ %E(+@? & +?&+ )*+%? * % %9 /?2%.* ?'%).*/
/ + %(@? ! .%!& 9%* )(9 %! ! )* + % /
*%% -' &+%)'E( % %'%.%).+ ( !/ +(% 00 ?
&+?
%' !(9%!076=0600&? & 2' 2& .! % 9)> % ?#0)!%)
-0%!&, )() )
!$( 4(* -!)! ;
@)&)) ) !$(, (! !+ % -++ + %(( !, / 9 & +? / (+%, / .%!
? .( & %+ -?.!, %99?*+.%!2. &%!
-++ + )* + .%!2. & %+ (% (.%9 % !/%). ,+ %,%+.%?(+,/%(@? (!, (/+%!.%!& '/ @? !/ /%(.%,+ ?).( ?
05 +?
%/ !9,+%! &+?+%!+
.'% % %, % ++ /& %+ +.!+%)%89!.- -$%+$!,:)%;$+ <)%#= ><-,% > >)%8$*:!9!.- -$%;!)%*#$%,0?$=<#%$* ;!)%*)%8-..=%-*8*$*: )-#<)%#+$!)<<*-. *$,$.0+!$.-* ),@=- -*-$%/8*:5*)*0-+-*- !@=-!#+$!*:A =/<-, =!9$ B) *:
9!-")*-%*! *?-<<:)"*$.)C?)8+$!*:9=/<-,-%*! *0$%*$*: *$=,: *$%$+!;)!#+$!*:9=/<-,-%*! *- *::-;:!<)?(+ / & %. + %)' , ?!& %+ +
% .! /
.% /+%(@? !.%! 0; '+ -&+ .'%%(@?-%9%!+*%
4776&%!&+?,++%)' ')(%9 !+(/0645& + ?,+ *%%(04&9%!+*% 064>&%!&+?,+-%9%!
('.*% .(%)./ 9+*% 4776&)?+)//+%? *
' ?
%&(%)%'%.!%+).%!%," &-+ +%)!(.% !%' !(9%!)*+?
& .!JA$ (( ?
&( ) 1%( )!% B# @#(%C -0%!& 9!* 4* -!)! ;
@)&)) ) !$(D+%+9 /+%)' %? * % %9 % E 9.* .9!& %!& (/! E 9 9 , ( (?9%( ?
% " ' & -+ %. ) . &+%(%+%(@? !%%, %.(9 /+ !'. 9%. .%&%!&%.%, ,%). % /+ ?).( ?
& / -+(++%(@? !.%!% ?):(!%(@?&+ )*+%)' %? * % %9 /?%.*&%!&?'%).*/ /+ .%!&+?% ?%'%.%).)(9%).*(%'%!)*+- 0< (@?(&)++- % !9! 03 .. !, % .(% & / %*& %! ! ! / %(( !,.* 5
5 6
6 4 $"./!0 *:< :
:*:! 9)C-%;>!) $%#& >$ :*:! 9$!*)/<& >$