Kasturi Lal Khanna v. State Of Haryana And ORS
!
""
#!!
!
! !
!
$ %"$!
! $ "
&'(')*'*+*+,)'&+)-'&(,) $&&+*./!.+)+012,3.*'
4,&&'(-,)1')* , ! $ "05"6 7'-&'(')*8&+*-'*+*+,)7.(3,/'9-,)*7'(3&9*+):,4(+)'1+'3.('( *&.3'1,9*4&,/*7'8&+*(;&.)3787+378'&'*,;'<+(*'1.<,)=>.4*'&1'3+(+,),4 (-')1+)=;'4,&'*7',)%;<'!9-&'/',9&*.)1*7+(,9&*!+)3'*7' &'4'&')3'3.('), ,4 7.(;'')1'3+1'1;:*7+(3,9&*2+1' ?91=/')*1.*'1 *7'&'4,&'*7+(-'*+*+,)7.(3,/'9-+)*7'-&'(')* 3,9&*
7' ?9&+(1+3*+,) ,4 *7+( 3,9&* 7.( ;'') +)2,@'1 9)1'& &*+3<'( > ,4 *7' 3,)(*+*9*+,) ,4 )1+. 4,& +((9.)3' ,4 8&+* +) *7' ).*9&' ,4 '&*+,&.&+>$.)1./9(4,&('**+)=.(+1'*7'+/-9=)'1,&1'&(,4&'(-,)1')*), 3,)2':'1 ;: &'(-,)1')* ), ,) 5))'A9&' 6 .<,)=8+*7 +/-9=)'1,&1'&1.*'1 87'&'*7'3<.+/4,&/,1+4+'1-.:(3.<'7.( ;'')&'?'3*'1;:*7'!*.)1+)=,//+**'',45))'A9&'
+(-')(+)=8+*7*7';&'2+*:,44.3*(0*7'3,9)('<4,&*7'-'*+*+,)'& 7.(-9*4,&*7*7'3,)*')*+,)(+)*7'4,<<,8+)=/.))'&087'&'+) *7'-'*+*+,)'& ?,+)'1*7'('&2+3'(,4*7',&-,&.*+,).( '37)+3.<((+(*.)*5!*.*+(*+3(6,)
+)*7'&,9)18.*'&+&'3*,&.*'.* .&).<.)1<.*'&7'8.(-&,/,*'1 .( ((+(*.)* !*.*+(*+3+.) 5&.1'
6 ,)
4*'& 9-=&.1+)= 7+( '193.*+,).<B9.<+4+3.*+,)0*7'-'*+*+,)'&8.(*&.)(4'&&'14&,/ .&).<.)1-,(*'1 +)$,)+*,&+)=.)1<.))+)='<<.*'.144+3'07.)1+=.&78'4
7'-'*+*+,)'&8.(,&1'&'1*,<,,@.4*'&*7'8,&@,43,/-.):('3&'*.&:8'4
.)18.(.((+=)'139&&')*19*:37.&='4,&*7'-,(*,4!'3&'*.&:8'4
) 0*7',.&1,4+&'3*,&(,4'(-,)1')*),1'3+1'1*, .--<:-.:(3.<'(D'*3*,.<<+*('/-<,:''(.(-'&.&:.).,2'&)/')* -.**'&)087+378.(+)3,&-,&.*'1+)!'&2+3':'<.8(;:&'(-,)1')*),19&+)= C( 7'=,2'&)/')*,4.&:.).&'2+('1+*(-.:(3.<'(+) C87+378'&'
/.1'.--<+3.;<'8'4
4,&.<<*7'3.*'=,&+'( 7'&'4,&'0&'(-,)1')*), =&.)*'1*7+(&'2+('1-.:(3.<',4 *,.<<*7'=&.1'
'/-<,:''('A3'-**, ((+(*.)*!*.*+(*+3+.)87,8'&'=&.)*'1<,8'&&'2+('1-.:(3.<',4,4C >
7'3,9)('<4,&*7'-'*+*+,)'&3,)*')1(*7.*)9/'&,9(&'-&'(')*.*+,)(8'&'/.1' *,&'(-,)1')*),*,&'/,2'*7+(.),/.<:;9*.<<+)2.+)
7' (*.*' =,2'&)/')* 2+1' ! >3,)(*>&* >C 1.*'1 C 49&*7'&&'2+('1*7'-.:(3.<',4.<<+*('/-<,:''(8'4 87+378.(49<<:')4,&3'1;:&'(-,)1')*),*,.<<3.*'=,&+'(,4,&-,&.*+,) '/-<,:''(;9*7'&'.=.+)0*7'-'*+*+,)'&8.(=&.)*'1<,8'&(3.<',4> +)(*'.1,4 >9&*7'&/,&'0+)
0,2'&)/')*,4.&:.)..=.+) &'2+('1*7'(3.<'4,&.<<3<.((
-,(*(5;'(+1'(&'2+(+)=>/,1+4:+)=*7'-.:(3.<',4 ,*7'&3.*'=,&+'(,4-,(*62+1'+).)3''-.&*/')*.&:.).0),*+4+3.*+,)1.*'1
C
.)1*7'3,&&'(-,)1+)=/,1+4+'1-.:(3.<'(8'&'/.1'.--<+3.;<' 8'4
5))'A9&'6
)-9&(9.)3',4*7'=,2'&)/')*),*+4+3.*+,)0*7'/.**'&8.(-<.3'1 ;'4,&',.&1,4+&'3*,&(,4&'(-,)1')*),7'<1,)
87'&'+)*7'
;,.&1&'2+('1*7'-.:(3.<'4,&*7'-,(*,4((+(*.)*!*.*+(*+3+.)4&,/> *, >8'4
;'(+1'(&'2+(+)=-.:(3.<',4,*7'&3.*'=,&+'( (9;?'3**,3,)39&&')3',4+).)3''-.&*/')*5))'A9&'6'(-,)1')*), 2+1'<'**'&1.*'1
0&'4'&&'1*7'/.**'&4,&&'2+(+,),4-.:(3.<',4.<< 3.*'=,&+'( +)3<91+)= -,(* ,4 ((+(*.)* !*.*+(*+3+.) .( .--&,2'1 ;: ,.&1 *, .&:.). 9&'.9 ,4 9;<+3 )*'&-&+('(57'&'+).4*'& &'4'&&'1 .( 6 87+37 &'2+('1*7'-.:(3.<',4.<<,*7'&-,(*('A3'-*((+(*.)*!*.*+(*+3+.).)1/.1'+* .--<+3.;<' 8'4 C
;: &'(-,)1')* ), 7' &'(-,)1')* ), +) 3,)*+)9.*+,).=.+)&'B9'(*'1*,&'2+('>/,1+4:*7'-.:(3.<',4-'*+*+,)'& 7'&'.4*'&0&'(-,)1')*),&'2+('1-.:(3.<',4-,(*,4 ((+(*.)*!*.*+(*+3+.)8'4
87+378.((.)3*+,)'1;:,2'&)/')*,4 .&:.). 1.*'1
5))'A9&' 6 , +/-<'/')* *7' (.)3*+,) ,4 ,2'&)/')*0&'(-,)1')*),&'<'.('1*7'&'2+('1-.:(3.<',4 >8'4
2+1',&1'&1.*'1
5))'A9&' 687+37.33,&1+)=*,*7'
3,9)('<4,&-'*+*+,)'&+(*,*.<<:.&;+*&.&:.(*7'-'*+*+,)'&8.('<+=+;<'4,&*7' &'2+('1-.:(3.<'8'4
7+(87+/(+3.<.3*+,),4&'(-,)1')*8.( +//'1+.*'<:&'-&'(')*'1;:*7'-'*+*+,)'&,)
5))'A9&' 687+37 8.(&'4'&&'1;:&'(-,)1')*),*,&'(-,)1')*),5))'A9&'
7'-'*+*+,)'&87+<'&'4'&&+)=*,
!
&'-&'(')*'17+(3.('*, &'(-,)1')* ),5))'A9&' C6 *7.* ;'+)= . (+/+<.&<: (+*9.*'1 -'&(,)0 *7' -'*+*+,)'&/.:;'.<<,8'1*7'&'2+('1>/,1+4+'1*7'-.:(3.<'8'4
+)(*'.1 ,4
)
0 *7' -'*+*+,)'& .=.+) (9;/+**'1 +*( &'-&'(')*.*+,)87+378.(),*1'3+1'1;:*7'&'(-,)1')*),
7'&'.4*'&0*7'-'*+*+,)'&.=.+)&'4'&&'1 "# $
% !
.)1&'B9'(*'1*7'&'(-,)1')* ),4,&.<<,8+)=*7'&'2+('1-.:(3.<'4,&*7'-'*+*+,)'&8'4
+)(*'.1 ,4
)
0*7'&'(-,)1')*),1'/.)1'13,/-<'*'3,-:,4 ?91=/')*,4,)%;<'+=7,9&*-.(('1+).?.<%(3.('.)1*7'-'*+*+,)'& (9--<+'1*7'(./'.)1.=.+),)
C0.&'-&'(')*.*+,)8.((9;/+**'1;:
*7'-'*+*+,)'&*,&'(-,)1')*),;9*),7''18.(-.+1*,.=.+).(-'&*7' 3,)*')*+,)-9*4,&*7;:*7'3,9)('<4,&*7'-'*+*+,)'& '(-,)1')*),,)
C/.1'.1'*.+<'1&'4'&')3'*,*7'
,2'&)/')*,4.&:.)..)14,&*7'=&.)*,4&'2+('1-.:(3.<'*,*7' -'*+*+,)'&.)1,*7'&3.*'=,&+'(,4'/-<,:''(87,8'&'(+/+<.&<:(+*9.*'1-'&(,)( .)1*7'+&3.('8.(3,2'&'19)1'&.?.<%(3.('5))'A9&'6'83.*'=,&+'( +)3<91'1+)))'A9&'7.14+<'1.&'"%(*+*<'1.()*
+# , 087+378.(-')1+)=4,&1'3+(+,);'4,&'
*7+(3,9&*'(-,)1')*),2+1'<'**'&1.*'1
C+)4,&/'1*7'-'*+*+,)'& *7.**7'(9;?'3*/.**'&(*.)1(&'4'&&'1*,0*7'&'.4*'&*7'-'*+*+,)'&,)
C&'B9'(*'1&'(-,)1')*),*,*.@'+//'1+.*'.3*+,)+)*7'(.+1/.**'& '(-,)1')* ), ,) 5))'A9&' 6 +)4,&/'1 *7'
-'*+*+,)'&*7.*7.(),*.=&''1*,*7'&'3,//')1.*+,)(,4&'(-,)1')*), !+)3'*7'-'*+*+,)'&7.1),*4+<'1#"==.&8.<D,*7'&(2(!*.*',4.&:.).D ,*7'&(8'&'),*(+/+<.&<:(+*9.*'1-'&(,)(.)1*79(3.)),*;'.<<,8'1*,;' 3,2'&'19)1'&*7'?91=/')*D,&1'&(,4*7+(3,9&*-.(('1+).?.<%(3.(' 9&*7'&&'(-,)1')*),(*.*'1*7.*&'-&'(')*.*+,)(,4-'*+*+,)'&8'&'/.1'4&,/
,)8.&1((*.)1(1+(-,('1,44'(-,)1')*),2+1'/'/,1.*'1
5))'A9&' 6.=.+)&'B9'(*'1*,&'/,2'*7'=&+'2.)3'(.)1
+)?9(*+3';'+)=/.1'*,,)<:.7.)149<,4E'/-<,:''(,43,&-,&.*+,) 7.*,) 0&'(-,)1')*),(')*.),*7'&1'*.+<'1&'4'&')3';9**7'(./'8.(),* .33'-*'1@''-+)=+)2+'8*7'4+).)3+.<7'.<*7,4*7'3,&-,&.*+,)87+378.( +)*')*+,).<.)1.&;+*&.&:5))'A9&'6
7'3,9)('<4,&*7'&'(-,)1')*3,)*')1(*7.**7'F3<,(9&'%+)*7' &'(-,)1')*3,&-,&.*+,)7.(.<&'.1:;'')'44'3*'18'4 .(.&'(9<**7' ('&2+3'(,4*7'-'*+*+,)'&8'&'.<(,1+(-')('18+*7$,&',2'&0*7'-'*+*+,)'&8.( 8'<<.8.&'.;,9**7'1')+.<,4*7'&'2+('1-.:(3.<'8'4
.)11'(-+*'
*7.*7'7.(4+<'1*7+(8&+*-'*+*+,),)4&+2,<,9(=&,9)1( 7'3,9)('<4,&*7'
&'(-,)1')* 49&*7'& 3,)*')1( *7.* *7' 3,&-,&.*+,) +( 3,)*&,<<'1 ;: *7' (*.*' =,2'&)/')**7'&'4,&'+*1,'(),*7.2'*7'-,8'&*,=&.)*&'2+('1-.:(3.<'8'4
)1''10*7'(9;3,//+**'',4!*.)1+)=,//+**''3,)(*+*9*'1;: +).)3',)(*+*9*+,)&'2+'8'1*7'')*+&'(*.44+)=-.**'&).<,)=8+*7+*( -.: (3.<'( ,4 .&:.). !*.*' $+),& &&+=.*+,) .)1 9;'8'<<( ,&-,&.*+,) "+/+*'157'&'+).4*'&&'4'&&'1.(!$
6+)./''*+)=7'<1,)
1'3+1'1 *, 1'4'& *7' &'2+(+,) ,4-.:(3.<' ,4((+(*.)* !*.*+(*+3+.) ;'3.9(' 'B9+2.<')3' 8.( )''1'1 *, ;' '(*.;<+(7'1 8+*7 ,*7'& -,(*( +) ,2'&)/')* '-.&*/')*( 7'(./'8.(.--&,2'1;:*7'!*.)1+)=,//+**'',)9;<+3 )*'&-&+('( +) +*( /''*+)= 7'<1 ,) C
.)1 *7' -.: (3.<'( ,4 ,*7'& 3.*'=,&+'( ,4 -,(*( 8'&' &'2+('1 8'4 C
7'&'.4*'& *7' -&,-,(.< &'=.&1+)=&'2+(+,),4-.:(3.<'(,4((+(*.)*!*.*+(*+3+.)8.(3,)(+1'&'1;:*7' !*.)1+)=,//+**''+)+*(/''*+)=,)
87'&'+)+*8.(1'3+1'1*,=&.)* *7'/,1+4+'1-.:(3.<',4 %>8'4
7'&'.4*'&0*7'-&,-,(.< 8.( .=.+) 3,)(+1'&'1 ;: *7' (*.)1+)= 3,//+**'' ,) -9;<+3 ')*'&-&+('( ,) .)1@''-+)=+)2+'8*7'4+).)3+.<7'.<*7,4*7'3,&-,&.*+,)0+*8.( 1'3+1'1*,=&.)*&'2+('1-.:(3.<'*,.((+(*.)*(*.*+(*+3+.)8'4
+)(*'.1 ,4
7'(*.*'3,9)('<-9*4,&*77+(.2'&/')*(;:(*.*+)=*7.**7'-'*+*+,)'& )'2'&(''@'1-&+,& -'&/+((+,),4*7'&'(-,)1')* +=./4,&-9&(9+)=49&*7'& (*91+'(.)1+)4.3*0*7'.11+*+,).<37.&='4,&*7'8,&@,43,/-.):('3&'*.&:8.( =+2'),)*7'&'B9'(*,4*7'-'*+*+,)'&7+/('<4 7'-'*+*+,)'&'2')(9;/+**'1.) 9)1'&*.@+)=*7.*7'8+<<),*3<.+/*7'-.:(3.<',4*7'-,(*,4('3&'*.&:87+<' 1+(37.&=+)= 7+( 19*+'(5))'A9&' 6 ' 49&*7'& .2'&*( *7.* *7' ?91=/')*( &'4'&&'1;:*7'-'*+*+,)'&+)7+((9--,&*.&'.<<*,='*7'&,).1+44'&')*4,,*+)=.)1 1,'(),*7.2';'.&+)=+)*7'-&'(')*3.('(+)3'*7'-'*+*+,)'&8.(.)'/-<,:'' 8,&@+)=+)*7'3,&-,&.*+,)87+373.)),*;''B9.*'1.*-.&8+*7*7'19*+'( -'&4,&/'1;:*7'=,2'&)/')*'/-<,:''(
'.&1<'.&)'13,9)('<(4,&*7'-.&*+'(
7'-'*+*+,)'&7.(;'')(''@+)=&'2+('1-.:(3.<',4 >4,& *7' -,(* ,4((+(*.)* !*.*+(*+3+.) 8'4
+)(*'.1 ,4
7'
-'*+*+,)'& 87+<' 8,&@+)= +) *7' 3,&-,&.*+,) 9-=&.1'1 7+( '193.*+,).< B9.<+4+3.*+,).)1<.*'&8.(=+2')*7'.11+*+,).<37.&=',43,/-.):('3&'*.&:.)1 ('3&'*.&:;9*,)*7'-.:(3.<',4((+(*.)*!*.*+(*+3+.)&,/*7'3,)*')*+,)( -9*4,&*7;:*7'3,9)('<4,&*7'-'*+*+,)'&0+*+('2+1')**7.**7'-'*+*+,)'&7.(;'') 4.3+)=1+(3&'-.)3:+)&'3'+2+)=&'2+('1-.:(3.<'(+)3' C87'&'+)4,&*7'4+&(* *+/'+) C0&'(-,)1')*),=&.)*'1&'2+('1-.:(3.<',4 >*,.<< =&.1'
'/-<,:''( 'A3'-* *,((+(*.)* !*.*+(*+3+.) 87, 8.( =&.)*'1 <,8'& &'2+('1(3.<',4C >!+/+<.&<:0,) C 0&'(-,)1')*),2+1'
),*+4+3.*+,),4!*.*',2'&)/')*&'2+('1*7'-.:(3.<'(,4+*('/-<,:''(8'4 .)1.=.+)+).).&;+*&.&:/.))'&*7'-'*+*+,)'&8.(=&.)*'1<,8&'2+('1 -.:(3.<',4>+)(*'.1,4 >9&*7'&0*7'!*.*',2'&)/')* &'2+('1>/,1+4+'1*7'-.:(3.<'*, >4,&.<<3<.((
'/-<,:''(5;'(+1'( &'2+(+)=>/,1+4:+)=*7'(3.<',4-.:,4,*7'&3.*'=,&+'(68'4
87+37*7'
-'*+*+,)'&7.(),*;'')=&.)*'1'2').4*'&*7'3<,(9&',4*7'3,&-,&.*+,)+)
7' -'*+*+,)'& .4*'& =+2+)= 2.&+,9( &'-&'(')*.*+,)( 8.( .* <.(* &'<+'2'14&,/*7'3,&-,&.*+,),)*7';.(+(,43<,(9&',4*7'3,&-,&.*+,)049&*7'&+* (*.*'1*7'&'.(,),44+).)3+.<3&9)374,&),*=&.)*+)=*7'-'*+*+,)'&*7'&'2+('1 -.:(3.<'8'4
87+37+)*7',-+)+,),4*7+(3,9&*+(3,/-<'*'<:.)':' 8.(7087'&'+)+*8.(,)<:4,&*7'-,(*,47.)149<,4'/-<,:''(+)3<91+)=*7' -'*+*+,)'&*7.**7'&'(-,)1')*1+1),*-.:4&,/*7'.3*9.<1.*'+'
.2+)=.=<.)3'.**7'?91=/')*,4*7+(3,9&*+)
% "
&'<+'19-,);:*7'-'*+*+,)'&/.@'(+*3<'.& *7.**7'3.(',4*7'-'*+*+,)'&+(2'&:8'<<3,2'&'19)1'&*7'=+2')?91=/')* (-'3+4+3.<<:-.&. 87+37(*.*'(*7.*
!
"
# $
#
% 9&*7'&0*7'-'A3,9&*+)! & '
()*+,- ./..7.(7'<1*7.*F0 1
2')3'0+) *7'-&'(')*3.('
E,4*7''/-<,:''(8,&@+)=9)1'&*7'(./'3,&-,&.*+,)8'&'
=&.)*'1&'2+('1-.:(3.<'8'4
87'&'.(,)<:E,47.)149<'/-<,:''( +)3<91+)=*7'-'*+*+,)'&8'&'),*=&.)*'1*7';')'4+*,4*7'&'2+('1-.:(3.<' 87+377.(./,9)*'1*,2+,<.*+,),4&*+3<'( .)1 ,4*7',)(*+*9*+,),4
)1+.
C (7.(;'')1+(39(('17'&'+).;,2'.--&'3+.*+)=*7'(9;/+((+,)(,4 <'.&)'13,9)('<4,&*7'-.&*+'(.)1*7'/.*'&+.<-<.3'1;'4,&'*7+(,9&*0 7'&';:
.<<,8*7+(8&+*-'*+*+,)8+*7.1+&'3*+,)*,*7'&'(-,)1')**,=&.)**7';')'4+*,4 &'2+('1-.:(3.<',4 >8'4
.<,)=8+*7.<<*7'3,)('B9')*+.< ;')'4+*(8+*7+)*'&'(*.* E-.4&,/*7'1.*'+*;'3./'19'*+<<*7'1.*',4 &'.<+G.*+,) '*+*+,)(*.)1(.<<,8'1+)*7'.4,&'(.+1*'&/( 5! $ "6 $'')9 7'*7'&(-'.@+)=>&'.(,)'1 '(> , 7'*7'&&'-,&*.;<' '(> ,