Shiv Kumar &ORS v. State Of Haryana &ORS
!!"#$#%&'()*+ ,-#./'01%2 -!1$ 33!((% $ 4!1$'$ 1)%, !%2 -!1$ !$3%2!% $ %2 -!1"%%!" !20 !1$*#!
!"
(#0% 56%27%!1$ 8%298 , !1)% :9*9%2
# !$ %& "
'()*+ & (!
,%%+ ,
-%.
14#;10,#%<-*2." !7# -
$ 0%2!!3/'1*2." ! ) / #
1,'2!!3 -=%*22(*1)% (!
,%%+0 '"
% 4#2! -#$12!1%2='2<0!% *$-((2!"#2!> "-$#? 33!($*7-#"- -1!!-.!>!!%#(!2>) -!"(#0% 5(%27%!1$%2 -! 1!$ -1!!>) -!, !1)% 1*(( -!$!33!($1#$!' -!
$0!"@'#$# #%* -!$!1!>!#%<2#$3$!2>)"00%='2<0!% 7!.!1>)"%$!%$'$* -!" $1!>!#%<"'((!2' 10
4#2!% ##" #%*2 !2:AA*#$$'!2'%2!1,!" #% -!6%2"@'#$# #%" *:A1$-1 *B -!" B *(%2$# ' !2#% .#((<!C$>/1%( *!-$#(%2#$ 1#" /1%(*7$$'<- >!"@'#1!21"%$ 1'" #%,!7!1<!1! 0!% (% #%/1%(-!
#%(2!"(1 #%'%2!1,!" #% -!" 7$3'>(#$-!2%AA+ -! 6%2 "@'#$# #% ((!" 1* .#2! 712 * 2 !2 AA+* $$!$$!2 -!01;! .('! -!"@'#1!2(%2 $**5D3!1"1!#!
$:3!1$@'1!)12!#%<2#$D$ #$#!2>) -!$$!$$0!% $($ -! "03!%$ #% 712!2 >) -! ((!" 1* -! "(#0% $5(%27%!1$ #(!2 >=!" #%$'%2!1,!" #%: -!" !$'( % ()* -!2#$3' !7$1!!11!2 -!#.#('1 12! !10#% #% -! 1'!.('! -!"@'#1!2(%2 %2*%"%$#2!1 #% -!0 !1#%#$$'!%2 -!!.#2!%"!%1!"12* -! !!1!%"!'1 !%-%"!2 -!"03!%$ #% $85D3!1$@'1!
)12- #$-7*$#%2#" !2>.!* -!"(#0% $5(%27%!1$$($ -! , ! 1! #% 33!( "'1$!* -!"(#0% $5(%27%!1$ $!!; '1 -!1 !%-%"!0!% %2* -!, !-$33!(!2 $! $#2! -!#03'<%!2712 6!1%!2"'%$!(1 -!"(#0% $5(%27%!1$$'>0# $ - -!
!!1!%"!'1 7-#(!$$!$$#%< -! 1'!.('! -!"@'#1!2(%2-2 1!(#!2'3%2!"#$#% -#$'1 *2 !2AAA? *1!%2!1!2#%
+:AA* # (!2E, !1)%%2% -!1.,0 #% !.#F*.#2!7-#"- -#$'1 -2$$!$$!2 -!.('!(%22="!% -! "@'#1!2(%2*"@'#1!21,!" 1$D8* 1>%$ !*/1%( $85D3!1 $@'1!)12' *-!$'>0# $ - $ -!% ##" #%'%2!1,!" #%#% -! "$!,0 #%!.#$'31 7$#$$'!2%:A:A%2#% -!31!$!% 31"!!2#%<$%:AA#! !1.!1$!.!%)!1$* -! !!1!%"!'1
'<- -.!712!2%33131# !#%"1!$!!$'>0# $ - -!1!$%$ $$#<%!2>) -! !!1!%"!'1 2!%) -!#%"1!$!.!1%2>.!
$85D3!1$@'1!)12*1!!11%!'$-'$* -!"(#0% $5(%27%!1$>! 712!2%33131# !5$'# >(!#%"1!$!GH3!1%%'013!1#2 $!.!%)!1$ $33$!2 -#$*(!1%!2, !"'%$!($'>0# $ - %2'> -!"@'#1!2(%22=#%!2%27$$# ' !21#<- >!-#%2 -!(%2 - 7$ "@'#1!2 1 ,!" 1$ D8* 1>% $ !* /1%(* >' -! (%2 '%2!1 "@'#$# #%#% -!"$!,0 #%!.#$'31 7$(" !22="!% -!
2* /1%( %2 7$ $'11'%2!2 >).1#'$ - !($* 2->$ %2 "00!1"#(!$ >(#$-0!% %27$ -'$*01!.('>(! -% -!"@'#1!2 (%2 !$'>0# $ - %"031 #.!%()$#$ -!(" #% -! "@'#1!2(%2.#$DD.#$ -!(%2'%2!1"@'#$# #%#% -!"$!,0 #% !.#$'31 * -! !!1!%"!'1 -21!"-!2='$ "%"('$#% - .('! -!"@'#1!2(%2#% -!)!1AA7'(2-.!>!!% -!$0!$7$ -!(%2#% -!"$!,0 #%!.#$'31 #% -!)!1A:A-'$*-!
$'>0# $ -!1!7$-12()%)""$#% $ #((712%)#%"1!$!'3% -! $$!$$!2.('! -!(%2 - 7$"@'#1!21,!" 1$D8* 1>%$ !* /1%( -.!-!12(!1%!2"'%$!(1 -!31 #!$%23!1'$!2 -! 1!"12$ * -! !!1!%"!'1 2#$"12!2 -!$(!#%$ %"!$ - 7!1!>1'<- %1!"12>) -!"(#0% $5(%27%!1$$($ -!, !*1* -$!7!1!$#2 -.!%1!(!.%"!1$$!$$#%< -!.('! -!"@'#1!2 (%2-!%()2"'0!% - 7$'%2 >!<!10%! -!"@'#$# #%#%
@'!$ #%*7$ -!='2<0!% ? *1!%2!1!2>) -#$'1 #% -!"$! ,0 #%!.#$'31 *.#2!7-#"- -!(%22="!% -!"@'#1!2(%2* "@'#1!21,!" 1$D8* 1>%$ !*/1%(*7$$$!$$!2 $85D3!1 $@'1!)12 %2#$3' >()* -! #0!2#!1!%"!>! 7!!% -! 7% ##" #%$* #$$'!2'%2!1,!" #%2 !2:A:A#% -!"$!,0 #%!.#$'31
%22 !2:AA*#% -!31!$!% 31"!!2#%<$*7$.!1$!.!%)!1$' )! -!1!!1!%"!'1 2!%#!2 -!#%"1!$! -!"(#0% $5(%27%!1$ '3% -!$$!$$!2.('! -!2="!% (%2#! $85D3!1$@'1!)12$ %:A:A-!"%"('$#%11#.!2 >) -!1!!1!%"!'1 #% -#$1!<12 1!2$ -'$&D 1 23 4 3 / 230
4 3 / 5 6 3 4 &7", 845 / #92 #5 4
. 6 3 4 /
4 ) :
. 85 ;4
0 .0 / ":- < ;4
"
45
. ;4
=>= <
. ;4
== 45 < 4 3 2 <
/
"
4 /
4 ) :
. /
<4< . 8 ?"*"
. 44
34 0 20 <0 < <4<
2 "
@ ;4
8 ?"*""
A 25
8 ) :
.
<5 2 53
45 "
)0 + /
. . 53
#92 #5 4 / ) :
(2 & . . ;4
=>=0 2 53 / ;4
;4
=="
45 .
6. / / < <
4 2 53 53 <34 ."
4
;4 / ) :
. /
<4<"
@ ;4
. 25 4 / 54 4
<4< . 45
. . 25 4 ?!B !% <4< /
;4 .
"
. / .5 < . 5
4 .
/ 2"
* .
+ /
53 / < <
. 53
#92 #5 4"
< . .5
0 .
+ 53 C < 4 0 24
=>== .
. ;40 . 2-45 < /
4 * <2 ,482"
4 / . <
. ;40 . /
4 < /
D"
331!% ()* 7- #%2!!27!#<-!27# - -!1!!1!%"!'1
2!31#.! -!"(#0% $%)#%"1!$!7$I - -!(%2#% -!"$!,0 #%!.#$'31 7$(" !22="!% -!12%27$$'11'%2!2 >) - !($* 2->$* $-3$* 3! 1( 3'03 %2 "00!1"#( !$ >(#$-0!% $ J-#"-#$7-)# $.('!7$$$!$$!2 $85D3!1$@'1!)12$% :A:A J-!1!$*( -'<-* -!"@'#1!2(%27$"% #<''$%2 $# ' !2>!-#%2 -!(%2#% -!"$!,0 #%!.#*>' # (";!2 -! (" #%(2.% <!7-#"- -! -!1(%27$!@'#33!27# - !%#%< -!1!>)*.('! -!"@'#1!2(%2$%:A:A7$% 1"'(2%!.!1 >!$$!$$!2 $85D3!1$@'1!)12 ' $#%"! -!1!7$ #0! 2#!1!%"! .!1 + )!1$ >! 7!!% -! 7 % ##" #%$ #$$'!2 '%2!1 ,!" #%#%> - -!"@'#$# #%$* -!1!!1!%"!'1 7$ -!.#!7* - !.!% -!.('!
-!"@'#1!2(%2>):AA7'(2-.!='$ >!!% -! $0!#! $85D3!1$@'1!)12 '1 -!1* -!(%2#% -!"$!,0 #%!.#$'31 7$"@'#1!211!$#2!% #(%2"00!1"#(3'13$!$ 7-!1!$ #% -! 31!$!% 31"!!2#%<$ -! 3'13$! "@'#$# #% 7$I "%$ 1'" #%$!7!1<! 1! 0!% 3(% %2($ ()I -!1!(!$ !01;! -27# %!$!2>01%'%31!"2!% !2-#;!#% -!313!1 )31#"!$#% -! )!1A:A>!"'$! -!2#$ '1>%"!#% -!, ! '%=>7#%< !111#$0>' $% -!1! !1 -!1!7$$('03#% -!01;! 7!.!1*%%()$#$ -!0 !1#%#$$'!%2 -!0 !1#(% 1!"12(!2$ %#11!$#$ #>(!"%"('$#% - -!331"-*'%2!1$ %2#%< %2 -!1!$%$$$#<%!2>) -!1!!1!%"!'1 #%$'331 -!#03'<%!2 7121!!11%!'$ J- -$331!% ()>!!%($ $# !
>) -!1!!1!%"!'1 #$ - # -!.('! -!(%2#% -!"$!,0 #%!.#$'31 7$01!
-% -!"@'#1!2(%2#% -!)!1A:A*7#%< # $(" #%* -% !1 -! #$$'%"!% ##" #%2 !2:A:A*.#2!7-#"-* -!(%22="!% -! "@'#1!2(%27$"@'#1!21$!" 1$D8 1>%$ !*!.!% -!.('! -!"@'#1!2(%2*1$'1!*0'( #3(#!20%)(2!!2(!$$ $$!1 - "@'#$# #%$%21!$'( % 2!.!(30!% $'"-$ 1%$31 *"00'%#" #%$* 37!1$'33(#!$%2 -!1#%1$ 1'" '1!*7'(2#%!.# >()(!2$ $'22!% $3'1 $1!$"( #%#% -!.('! -!1!(!$ !#% -!.#"#%# )12=#%#%< 1!$J- -!1!!1!%"!'1 331!% ()#(!2 " 1#%*1$$!$$#%< -! 1'!.('! -!"@'#1!2(%2*7$ -!#03" -!"@'#$# #% -! 2="!% 1!1$! #%<'3,!" 1$D8* 1>%$ !*/1%(- >!#%< $*1$'1!*%2#% 01!* -!.('! -!"@'#1!2(%2331!"# !2
$85D 3!1 $@'1! )12 #% -! )!1 A:A # $!( 6#;!7#$!* -! >$!1. #%$1!"12!2>) -!1!!1!%"!'1 * - -!(%2#% -!"$! ,0 #% !.# $'31 7$ "@'#1!2 1 1!$#2!% #( %2 "00!1"#( 3'13$!$%27-!1!$ -!3'13$!"@'#$# #%#% -!31!$!% 31"!!2#%<$ 7$ $! '3$!7!1<! 1! 0!% 3(% 1!3 !% ()!11%!'$,'#"!# $) - -!3'13$!17-#"- -!"@'#1!2(%27$ >!' #(#K!27$ -12()" 1 2! !10#%!# B$.('!.!% -!>$!1. #%I - .('! -!1!(!$ !-$!$"( !20%)(2#% -!)!1A:ADA7#%< -! !111#$ " #.# #!$#% -!, ! '%=>>' >) -! #0! -!% ##" #% 2 !2:AA*'%2!1,!" #%7$#$$'!2 -!1!7$$('03#% -! 313!1 )31#"!$#$($3!1.!1$! -#%<7$>1'<- %1!"12>) -!, ! #%2#" ! - !1$-13-#;!#% -!313!1 )31#"!$#% -!)!1A:ADA -!.('! -!1!(!$ !#% -!1!-2$-13()2!"(#%!212!D!$"( !2
-!1,-4#3#%'3 *1"-# !" JD+ *31.!2 -!$# !3(%? +%
1!"127-#"-$-7$ - !.!% -!"@'#1!2(%27$-12() %)2#$ %"! 10 -!12, #$-/'01* J !$ ##!2#%-#$2!3$# #% - !7 1#% 1;! 7$='$ D8;#(($7)10 -!"@'#1!2!1$,-!1 ,#%<-* =3(%2 =>#17!1! 2#$ %"!>' -1!!"1!$10 -! (%2'%2!1"@'#$# #%-!1! - 7$"@'#1!21$!" 1$D87$'(() 2!.!(3!2%2"# )/1%(7$2="!% -!$!$!" 1$-!"@'#1!2 (%27$(" !2%!1 #$$#% (1 (7!11! 0!% (% - $'33(#!2 (7!1$ .1#'$"'% 1#!$%"%$3!" '$ -!>.!*# 7'(2>!$! 31!$'0!%2-(2 - !.!% -!.('! -!"@'#1!2(%2$%:A:A* #% 01!*7$ (!$ $85D3!1$@'1!)12 %2#$3' >()* -! % ##" #%*2 !2 :AA*7$ #$$'!2 !1.!1+)!1$#$$'%"!% ##" #%*2 !2:A:A*#% -!"$! ,0 #%!.#$'31 -!,'31!0!'1 #% -!"$! ?
50
!4
? < %"
E"
2 '32 ,
0
> ) F:*-2-!(2 - 31#01#() -!331!"# #%#% -!.('!1!(!$ !2!3!%2$'3%" 1$#! $# ' #% -!(%2 % '1!2!.!(30!% #%$'11'%2#%<1!9
.#(>#(# )(%212!.!(30!% #% -!1! %2 -!2!0%21(%2 #% -!1!-!1!1!*# -!#%"1!$!$#%01;! .('!#%'1>%5$!0#'1>% 1!$#$>' H 8H3!1%%'0* -!"11!$3%2#%<#%"1!$!$#%1'1( 1!$7'(2 >!$ >!%()1'%2-(# * - #$>' 8H +8H3!1 %%'0$$;! "-!2' >.!* -!"@'#1!2(%2-2#%2!!2 1%$10!2 #% $!0#'1>%1!7#%< %((1'%2%213#22!.!(30!% #%# $ #00!2# ! .#"#%# ) -!1!1!* #% -! <#.!% $# ' #%* -! %() %2 #%!.# >(!"%"('$#% - "'(2>!1!"-!2#$ - "(#0% $5(%27%!1$1!
!% # (!2 >!712!2%%'(#%"1!$!%"'0'( #.!>$#$GH3!1 %%'013!1#2+)!1$%2"%$!@'!% ()* -!)$-((>!!% # (!2 "03!%$ #%G $95D3!1$@'1!)12*$3!1"("'( #%$02!#% -! ((7#%< >(!& !1 $!.('!
#% $
'0'( #.!
#%"1!$!
%"1!$!
#% $
( #% $
A:A 8 H 8 AA 8 H + AA H AA ::A AA ::A H :9 9+ AA9 9+ H 8 :+ AA :+ H +9:
8888 AA8 8888 H 9+ : AA : H 998 98+ ""12#%<()* -!33!($31!!11!2>) -!"(#0% $5(%27%!1$ 1!2#$3$!2#% -!>.! !10$%2$%!"!$$1)"%$!@'!%"! -! , !B$33!($1!2#$0#$$!2
(!
,%%+ '(B?& '4
0 F
J-! -!1,3!;#%<5 !$%!2& ,5 @ <2
A&) - !