Rajpal Yadav And ORS. v. State Of Haryana And ORS.
!
"
#$%&' () *) +), (-). () * $& ) /) ,$&)0(%1-) &'12( /) 3-()31 &'1)($) /)45(-(%1 &&% 1).1 ))$& 16 /) 3)+'51 &'1 ))$&! /) %1 &'1 ))$&7 8 /) - 1-) &'12( /))( 9)1 &'1))$& 6:/;4<4& -30)(' () *) +), (-). () * $& ) /)-(%&) 1-) &'12( //,(,&().1 &'1)($) /)45(-(%1 &&% 1).1 ))$& ! /) 3)+'51 &'1 ))$&6 /) - 1-) &'12( /))( 9)1 &'1))$& =/;4<4& / > 4/ -/ > 4/ - -4- 44
!
()&)(%%&$)3&22)$
8&?6
A1(%%99B, %& ,& +%%9 ,&()1 (% ) ,)91 2(( 2 && C B,)& '& &&
!
7 &
!
,&,&)- &7(4& B, 1 A@ D)()E(
>F)$'%.2')1)(%.))1()5 )3?
8 +&)&1$))3(%&3,)9 " ),&+%%9,&()1%& 3,)9!@6 ")&!" @ ),&+%%9(,$,)&+%%9-5&)$,)()$'%. 2 % && C B,)& ( A 5% ( %& 2& C. ( $) & C %,&& ( &&
!
7 ,&) - ( ($)%&C#,&)-": (
( $) $%&& ( () %& C, :A1 4<1 (:1 -(5)(251,)9&)) %($)%3& (' ),& )&% (, & % %%& ,)). ) 33)%$%&%&$9($)%%9&('$ ))),$),&$%'),))33 3 ( $) % ,C3& )$) !@
!
8 ( >C% ( /)1 ). )% ( %& ( %%29 (,3)9),& ? (' ),& )&% (, ( %& & )&9%3)(!".) ! ,)%%()%&('%)&.CB,)&C. 6 ?) C)().9#3%.('9 A33C) 3%.&
? (' 3%% 33)% ,)). ( %& ) ,) ,)''% " ?9)2&),)&33%D2& ,%F (%& 7 (%&)%&$))H -,CB,%.1 '& &&
!
8 ,& ,&) -7( 1%&3,)9 ")1 "A!) 8"@7) ,&+%%9,&()1-5&)$,)(&(,$,))$'%. 2&%)&CB,)&)$,C%$,)$3%.E)(&'%$3 &,%I%&) &%133)%&,%1-)!
!":
1,)9> ())$%.%&)%)C(%)$&!1( C $& , ( ( 2)& B, ( %& B, ( C ,& ( )$& )))& ( )$) ( $ 33D J,) ;
F(((%&$53)5& 1 1 1 1 1 <1 1 1 1 1 01 41 /1 1 1 ('9 (5 ),1 ) )33&&CJ%,&&)3-7 2) 3 && @!
A %& C(% )$& 61(C'))&($,),(,& C. ( 4& B, %%)1 $) #$% &' $)%%. $$)& C(% %% ( $) 2 9' ,%% $$),. $)% ()9 ( C# ( C# %& C. ( %&2) 2)()&&&)&$)($)'( (C% 3&(()2)2)3&5(%3,)9 >J !>& ()2(&3$)9())32(')&%3,)9 "> J ">&,)).(%&&$, %2$%&,$#,&93 >C% -,$)3 ,) )$)& &, & )9 + -
#( ()D @@7F -66 &3()#,&93(,)
( ( &)3 ( C 3& 9 ( $)1 ())1($)B,C))&2( $)2)3&&
A!
@%&C(% )$& 1))3&? 77!!
A%&E 5( 0,3) &' () + - ). ()> &3& !@ A!
A1 2() (%%9 2 ( 3 ( C $%&&(($)2)9',%%$$),.$)%()9& ( #$%&''%,)%.9'(3(C#%&)%)C )&(C#&,)9$)%()92%% )&)9( C#1 ( 4& B, %%) )$) ( C 3&(( $33%'&&)33&& %&CJ%,&&)3(B,&%,C3&)$)( ')3 (2)3%&C(%)$& 6 /;4<43&1(J%&2&C.($)A5%1 ,C# 3) B,1 2 &$,& 2 % $& , ( $),% $(9)$( D J,) :
6;6F )'% ( $& /) % $(),9((%&B,%$&,(&'%$3 $%,)91(%&B,)3$)9)C%%92(:A & ( 3 )B,)& ) ), )&1 ,&)$ & () ,%C.(')3,&)()E$9)& &)#> ,(('.)%2()(%&B,& )3$)(%&).%.)()2 )23& ' (#,&93(,))&)&?6!"7!
%& E% /& ) $)' , ,%&9 -. 43& /& 3$,1 ,)9 + - ). ()>
8!
1 2()'99)C%-')3(C,$(%&
"
$)&'&& !
@!
1 #$%&'1( $)1 %%9& ( ) J) B, %& B, C9,&)5)(C4<%%,2((%( ')3).2%% 2%%%9&(4<( )(& ,$ $) ( J9 )& C. (9 2%%1 2(( ( %)&.C3&J$%C.$(9)$(12(()$)($%&9 (B,C9,&)5%.((33)%'%, (4<%&$)'&(3)9&&'. '), $)$) & ) %%'9 . ) 9 ( $)%)%&,$)&)$&C.(%))C,%1 2%(
!
((%.!7)C,()1 ())1(%&($)C$,.,C. ;4<1 ()C9)))&)9(3)3,93)) $$%)'.%&C(%)$& !12$%&&(%&3,)9!0% "/)%C%99( $))B,)&),$:9)& &)#)3:A -) "";"7 & ( ( %& $) ( 9) C% E) %> &&,&) - ! D5F ( ). '%$3 & 9,% )C ) 1 @8 3)$%&%9);))%)&(2 (&'%$3$%1$)3)%.3)(2&9();))% )&,,)))%.9%)' %2%$%&,$ ( '%$3 % = !!
!
& "
!!
81 2() 3$%& ( 9) C% (2 %9 ( );))% )& (%% C $)3)%. 3 ) ( 2&9 ( );))% )& ,,) 2')1%%,(3(2&9&5$%1(&)3.C ,%I& ) ,)).;$%1 ,% %%9 1 33, %1 ,%. )' ( C $& , ( (,9( ( $) )
2)%.!0% "/)%1C,(.(')(&,$) %& )$%.(&$$%1($)(')%&,$ ) $(9)$( $(9)$( D J,) :+F (29 $ ) C(& ( ,)). ( $)K $(9)$( D J,) :+F (29 )')&$)$)&C.(4<&$(9)$(D J,) :+F(29 "
)')&)($%,)).($) ,)9(,))9,31,)(C&)2 )&)&& !!
12()(' (C)'&,&) $%.($$%%&C.)$&!1)' .1%&,)15))& $$) ( ( $)DF %& $)3 && ) ),(9)C%&()')&C,9(% 9(2. & () $$)( )%9 ( 3 ',) 4< ) . () $)' C,%&) &;) ,,) ,%I ( %&)($,)$()((9)C%&()')& C&B,%.9,)&&C.,9$$)$)&) ,%)($)DF533$%), &$%))&)&,3 49!
6!
)$($.()&)(%() &H ())1 () $$% 2 %& C. )$& ! 9)9 ( $) 2) $ )3 () 2) $ '2 ( ,)9.($)#()$&('%$)&,&%.,$% -) & $:9)& )# J,) :! 2%% ( $(9)$( D J,) :6 %%.F 3$),$ ( ( %& ,)9%. )B,)&)),)&&,&)$
$),%(%.,$% J,) :!(2((%& 2& C. ( $) $) & -3 0)( ' 	 :A
%(: $,)&%%2()&%93),&)$;%.'))3$-%% ,)()1&,)9(,))9,31/) - 1%)&-) &' )$)9 /; 4< 43&1 ( $)&,& $(9)$( D/)5::6F C&)39%)(J$%((),)&(C 3$%&,$(%&($)1())1()/)- )& 2(( 9 2)& $,) J$%& &,)9 ( ,) )9,3 ( ( )& 2,%& $ (),9( ( /) - & $)'& '.)#9:A(),9( 3$ ()$(9)$(D/)5: F (2(,&)((3)%1()),($)C. (3-.,)()(2(3$)&(C$)'&& C. &')9 )& , ($)$). ( $) (9)$( D/)5 :
F1 $)&,& C. ( $)1 (2 ( ( )& ( C ),&C(&(%&($)J$%'9(%& ($) ?((,%C59),&1(923J3 ()9,3)&C.(%)&,%)($) 4)&,%)($)('(3%.)9,&(, %&3,)966 7@)&- 1,C% $)(%&(C)%&1())1($,)$B, C))&,()39%&(,1'2(#,&93( ' ((,))$)& 3 ()+- ). () !
D F D'%F !1 ( B, $)&9 C,C%)9,&((4& B,%%)( &,& . B,). J$ ))&9 ( 3 ( : 2)12())33&( $332 $&2(,))&9.)())1()9(($)
) &) C# %& ,&) - ": ( ( C ),%.$)#,&& '9()&%)&,%)($)%9(12& & . 3) ( )9,3 )& (,9( $),% ( 2) 3%&C(%)$&
A!
@&(2(( $ 33 ( )33&& )% %& ( $)1C,$),%()9%))&$)&,&C./)-(%&% ()$)(&2((()&'&&
A!
@(2(%. (%&$5('9(5),%&$53)5& 1 11 11<1111 10141/111('C)%&)3B, $),%())&,)()(2(),)33&))% 2)()(+%%9-5&)$,)(&+%%9(,$,)1C, ( +%%9 ,&() ())1 ( )$) ( $ 33(C)&%92((&,3(&2(()$)
$)(&)$)1()%&+%%9,&() ")2 )33&&)B,())1(,&)-7 ( 2 ,& $) ( )33& ( $ 33-()&)$2(()$)(4&
B,%%)&;) $331C&( (& 359$)(C# %&C. ( $) ,&) -":
( ,))3.$)&,)%)%9%)3. 4)&,%)($))))&))% %&13&)7(2)$1C,,()%%& (%&:2)12((')&),&2)),9&,) ($)1(%&)B,)&)),)&&;)%%). )'())1()%%&12()),)&&( %&12(()B,)&)C,%&9)&1&&)9(
@ B,(CJ3&C.(>C%-,$)3,) 9&((& +-).D!
"F
- 7!12()(C(%&(( &) J3$ ),,) )3 B, 2%% 3 ( 2. ,() )B,)& ) ( $,)$ )& & ($% & () ' 3(C(%&(%%29 GA'22(&C'12&&.9&) 2(. &) 9' ( -,C -9( ' - ).1D!
F8-" "(,%&C9'(2%%1 ,C#)))5)($%& &'%$3 () )&9%.1(3$,9&#,&93)&&( $$%)%%2&(%%29)3
( -)).1 )C $)31 - ).&)&&)(C#($$%% %. ) )% J%, ( %& ( J ,$&C.(),,)&$$)$)$)),&( ),,) ) ( C% #.3 ( $$%% 2')1 ( &) (%% 3 ( 2. ( ,() )3'9 ( ),,)1 )B,)& ) ( $,)$)&1($%&()'3 ! (-)).1)C$)3(%%&& %.
( J ( ),,) $)) - D F ),CB,1((%%%&&(J ),,)2((J&$))- D F 6 % $ ( ,() 35 &#,3 ) )&#,3 $% ) ( $,)$ $%& &'%$3 &C3).9'%%&&%) )3($%($$%%1($$%%(%%CC,& 5(&&%)&%CC,&$.,( )()9C%()%%($$%%(%%% CC,&$.(&'%$3%()9()9&)3 () %% $ ( $) $% &,3 ) 3)%,$$)() @?J$()$C%1()$&(%%).
())1($)5.,$$)(C )%%&()%&:2)-3%)%.1()%($) ()&)(%))C,%12()C(($)2) %($$%(%$(%))C,%J3&' ,%,&92(()(%&%%9(2&9(&;)% )&)%&)$,(,1()C,%(%&((%& &%%()%&&($)'(<))'
1 @A ) )& 2')1 )$ & , )9)&9 $)3),9)12C)'&(!7)39( 2.%93;2&9()&C'&&))B,)&C , ( $)3 2 9)& 2(% ,9 &) ) 3$). )(323&C(%(-')3( 3)(!7)2%%C,()B,D)% /&)F)):)%93)%)&(&) 2),&)&9%.1())1' ((,) 2((,D3,$1 F2/3C)1&3&(2)$ %& C. ( % /& ) $)' ,9 ,%&9 -. 43&&%)$$$%%&C.(33C)(&.
8!
1 2()C. , 9) C% C. ( - ) )) 2 ,$(%& ?&&(()&)(%))C,% .2.$)(C()$&)359,$(E$9)&
&)#>2')1()$&(%%)3C,&C.()&) (%))C,%,3)(!7)&3) ( !7 ) ) )B,)& C ,1 (. (%% 5 $)3 )3 ( %))C,%())1)($,)$$)2)$1 2&&(()&)$&C.(%))C,%.2.
C)(-)9)359,$(E$9)& & )#> ( ,) !!
( $& C, ( 3) ( )&12(($)(',9(3$%))& &&%&,3 )()3)&)&& !!
1($) ('$%&))&.()&,3J$($(9)$(&,)9 (,))9,312(((2),)&C(& %&($)(2%%()')&(C)&C./; 4<43&%%9%%.)1(,C#3)&#,&( $) 1 ( 2%% ( C ,,()I&%. )&1 ( - ) 9 & ),3% ) C,& ,) ( ,( %%9%. 33& ,/;4<43&(C9'))J,9 ( $&/) %$)#1$)31$$)(()')& )C9&'%$&C. $),($)#(),9(4<
() )9,3 )& C. /) 0(% ( ,&)$ $%&C),&C./;4<43&%&,& C(&%9(2.<,%%.12&((,&)$ 9 C( & % 9(2.1 C, 9 %(: $,) %9(2.&(),9(/)-
$) )3 ( C'1 ( 2) $ (%%99 ( 3 &&3&,( 5(0,3)&'>D,$)F& ?!@A"!
@%&E/(C) ()+-). ()> &&& @!
6-%%,)()1(>C%-,$)3,)- ).+/;+&% )%/%% ()!
D
F 6 ( (%&((-&#,&9&&)32(()()J$,C% $,)$)(,9((&(-C.&#,&%),.
))9 -))3 )$ &&. () + ) %%)1 9
!
&&. ()D!
AF@-""!1(C(%&(2(%J)9 2)#,)&1(,),C,2#,&93)(#,&93 (')32(,$,C%$,)$(C(%& (%%29
)31-() ,&9&)32(()() J$,C%$,)$) ,(&(-C.& #,&%),.(,)('(#,)&&()&,. &)3 ( 3) 2(') B, )& 2(() )B,)&)))$,C%$,)$-))3)$
&. () + %%)1 9 &&. () D!
AF@-""!12(%&,&) G$)3)%.)(-&&2(()()J$,C% $,)$ ) &,C&%.1 ( & ( - C.& #,&% ),. $$)$) 1 2() ,( $2) J)& 3% & ) ) %%)% $,)$ ) ( $,)$)& &() ( 1 ))% ) ()2 ,)C%)(:%%&$,)$$,C%$,)$%% & ),& , $$)1 2):,) ,&,C&%. )) , J$ ,( 1 ( &%) ( ')3,C##,&%)'2()2)&1 2) ,)1 2(% J)9 $2) ,&) )% 6!1 !!7 )
67(,1,C,2#,&93) ( #,&93 ( ')3 2( , $,C% $,)$HH '2 ( C' &,1 ( %& B, &&CB,)&)$,C%$,)$)&1())12& &.3)C((2)$B,%.1C((2)$ )&3& 2')1 C) $)9 ( #,&931 2 3. ( (,9((%&C9B,)&)(C/;4<43&1 (%&%%).)&%9(2.&)'%)9)$,C% )1 C, ' ( 3 && C B,)& ) ( C
1 ( $%. )3& C. ( - ')3 @@ & 3&& ";
@ 7!
7 $)3 ( - ')3 B,) %& 2()')3%%$5)%,2(%&))()9 (%.-,(&)&,&) G'%$3 5 2 &&& ( $$)( (,%& C C&)%&'%$3 ?()') 3%%$5 )% , 2(%&))()9(%.12(((%I) C%B,)(),9(9,($53.CB,)& C. ). )C '%$3 ,(). ( ) $%& & ()3, &'%$3 1 $ & 2%%9,&)5&'%$32(($5(,%& C &'%$& C. ()2 ( ) 3$ &'%$3 ( %.1 ( $5 (,%& C %%2& C &'%$&C.(%I)2')1,()2%%C3)(
L(%&)H (%.%).((%&C9B,)&)( C/;4<43&1C,')B,)&1C&C ,#,&
+3%