Ramesh Parsad Singh v. Union Of India And ORS.
!"#!"$#!"%&'(")"*#+!,&-'."$"/,$#"'0*#!"'0("+#1 "+
2
2
3
4
$0#/"#0#0,*"$ 5)$5+5'0*(!5(($0"6"'.7#!"'0+)0++5-,8 !0+ $0(0*5-//-095#0,*80-"'."8,$"#!" "*#$5-')0*0+#$5#06"$0.&*5-
!5*'0(5$!"*9!:8,$+!,$#;$0.&*5-;</$570*(8,$/$,),#0,*.75'%&+#0*( !0)5(50*+#6595*#/,+#,8&*0,$*(0*""$ $5'"!5+9,)"8,$=5$'=0#! #!"/$"+"*#=$0#/"#0#0,*
$0#/"#0#0,*"$ 5)$5+5'0*(!=!,=5+,$0(0*5--75//,0*#"'
5+ 5+&5-2!5-5+0,* >>5*'=5+-5#"$,*/$,),#"'5+ 0$")5* = "
5//-0"'8,$#!"+"-"9#0,*/,+#,8&*0,$*(0*""$ $5'" 5(50*+#?*#"$)"'05#"@&,#5,* "=5++"-"9#"'5*'/,+#"'
5+&*0,$*(0*""$ $5'"5+/"$#!"/,+#0*(,$'"$+'5#"' >58#"$ !"+&99"++8&--79,)/-"#"'$"-"65*##$50*0*(5##!"-"9#$09$50*0*( "*#$"
!5A05.5'
*"3&B)5*-080-"' $0(0*5-//-095#0,*, ,8D 9!5--"*(0*( #!" /$,),#0,* ,8 #!" =$0# /"#0#0,*"$ #, #!" /,+# ,8 &*0,$ *(0*""$ $5'" !"/-"5,83&B)5*-0=5+#!5##!"/$,),#0,*,&(!##, !56".""*)5'"/&$"-7,*#!".5+0+,8)"$0#5*'*,#,*#!".5+0+,89,)),* +"*0,$0#7 ,8 95*'0'5#"+ ."-,*(0*( #, '088"$"*# +"*0,$0#7 &*0#+ 3"5$*"'
$0.&*5-5--,="'#!" $0(0*5-//-095#0,*80-"'.73&B)5*-05*''0$"9#"' #!""/5$#)"*##,(06"/$,),#0,*#,3&B)5*-00*#!"/-59",8#!"=$0# /"#0#0,*"$!"$"0*5+3&B)5*-0=5+8,&*'80#8,$/$,),#0,*.5+"',* )"$0# &#-"5$*"'$0.&*5-859#,$0*(0*#!"859##!5##!"=$0#/"#0#0,*"$ !"$"0*!5'5-$"5'7@&5-080"'#!"+"-"9#0,*5*'!5'5-+,&*'"$(,*"#$50*0*( '0$"9#"'#!",880905-$"+/,*'"*#+#,9,*+0'"$#!"/,++0.0-0#7,85'%&+#0*(!0) 5(50*+#6595*#/,+#,8&*0,$*(0*""$ $5'"085650-5.-" !"5.,6"
,$'"$/5++"'.7#!"-"5$*"'$0.&*5-0*
C ,8D!5'$"59!"'
80*5-0#7
!" ($0"65*9" ,8 #!" =$0# /"#0#0,*"$ 0+ #!5# #!" ,880905- $"+/,*'"*#+!5'*,#5'%&+#"'!0)5(50*+#6595*#/,+#,8&*0,$*(0*""$ $5'"5+/"$#!"'0$"9#0,*+0++&"'.7-"5$*"'$0.&*5-0*
C ,8D #!5+5-+,.""*+&.)0##"'.7#!"=$0#/"#0#0,*"$#!5##!" ,880905-$"+/,*'"*#+!5'&*%&+#-7'"9-0*"'#,"*-5$("#!"/5*"-,8+"-"9#0,* #,599,)),'5#"#!"=$0#/"#0#0,*"$0*#!"-0(!#,8#!"5.,6"'0$"9#0,*0++&"' .7#!"$0.&*5-
!",880905-$"+/,*'"*#+!56"$"+0+#"'#!"9-50),8#!"=$0# /"#0#0,*"$,*#!"($,&*'#!5#"*-5$(")"*#,8#!"/5*"-=,&-'60,-5#"#!"-5=
4 -50' ',=* .7 #!" ,*;.-" &/$")" ,&$# !"$" =5+ *, @&"+#0,* ,8 9,*+0'"$0*(#!"95*'0'5#"5(50*+#8&#&$"6595*97,#!"$#!5*#!"*,#080"' 6595*97 0# =5+ 9,*#"*'"'
!" 9,)/"#"*# 5&#!,$0#7 9,*+0'"$"' #!" '0$"9#0,*0++&"'.7#!"-"5$*"'$0.&*5-0*
,8D5*'
8,&*'#!5#0#=5+*,8"5+0.-"#,599,)),'5#"#!"=$0#/"#0#0,*"$5(50*+##!" "E0+#0*(6595*97.7"*-5$(0*(#!"/"*5-
3"5$*"'$0.&*5-0*#!"0*+#5*#95+"!"-'#!5#0*#"$)+,8#!" *+#$&9#0,*+ 0++&"' .7 #!" 50-=57 &#!,$0#0"+ 0* 9#,."$ >C "*-5$(")"*#,8/5*"-=,&-',995+0,*,*-70*595+"=!"$"#!"6595*90"+!5' .""*0*9,$$"9#-75++"++"',$0*9$"5+",86595*90"+!5'5$0+"*'&$0*(#!" /$,9"++,8+"-"9#0,*,$5')0*0+#$5#06""$$,$!5'9$"/#0*'&"#,+"*0,$0#7 '0+/&#"+ =!09! ="$" '"90'"' +&.+"@&"*#-7 * 60"= ,8 #!" 5.,6" #!"
$0.&*5-!5+!"-'#!5##!"@&"+#0,*,8"*-5$(")"*#,8/5*"-!5'*,#5$0+"*0* #!"0*+#5*#95+"5*'#!"$"8,$"#!"=$0#/"#0#0,*"$95**,#9-50)/$,),#0,*.7 5'%&+#)"*#5(50*+##!"6595*#/,+#,8&*0,$*(0*""$ $5'"
3"5$*"' +"*0,$ 9,&*+"- 5//"5$0*( 8,$ #!" =$0# /"#0#0,*"$ 6"!")"*#-7+&.)0##"'#!5##!"$"=5+*,@&"+#0,*,8"*-5$(")"*#,8/5*"-#, 599,)),'5#" #!" =$0# /"#0#0,*"$ 5(50*+# #!" 6595*# /,+# 5+ #!" =$0# /"#0#0,*"$=5+*,#58$"+!95*'0'5#"8,$+"-"9#0,*8,$/$,),#0,* $5=0*( 5##"*#0,*,8#!0+ ,&$##,#!"($,&*'$"5-0#7#!5##!"=$0#/"#0#0,*"$=5+ +"-"9#"'(06"*#$50*0*(5*'/$,),#"'#,#!"/,+#,8&*0,$*(0*""$ $5'" !"=,&-'+&.)0##!5##!"95+",8#!"=$0#/"#0#0,*"$=0--!56"#,." 9,*+0'"$"'5+59-5++.70#+"-8 +0#0+#!"5')0##"'/,+0#0,*#!5##!"$"!5' .""* 6595*97 5+ ,* > =!"*
, ,8 D =5+
C '0+/,+"',8=0#!5'0$"9#0,*#,9,*+0'"$#!"=$0#/"#0#0,*"$8,$5'%&+#0*(!0) 5(50*+#6595*#/,+#,8&*0,$*(0*""$ $5'"#!"=$0#/"#0#0,*"$95*6"$7 ="--."599,)),'5#"'5(50*+#+&9!56595*97=0#!,'!"$0*(#,#!" "-5.,$5#"/$,9"++,8+"-"9#0,*=!09!=,&-'."5//-095.-",*-78,$58$"+! 5+/0$5*##,#!"/$,),#0,*/,+#,8&*0,$*(0*""$ $5'"
>
* #!" 9,*#$5$7 -"5$*"' +"*0,$ 9,&*+"- 5//"5$0*( 8,$ #!" ,880905-$"+/,*'"*#+9,*#"*'"'#!5##!"=$0#/"#0#0,*"$=5++"-"9#"'(06"* #$50*0*(5*'5//,0*#"'#,/$,),#0,*/,+#/&$"-7.5+"',*#!"+"*0,$0#7!" !5'59@&0$"'0*+"$609"
3"5$*"'$0.&*5-0*
,8D80-"'
.73&B)5*-0!5'$0(!#-7!"-'#!5#/$,),#0,*+!,&-'!56".""*(06"* .5+"',*)"$0#5+/"$#!"$&-"0*6,(&"5*'*,#,*#!".5+0+,89,)),* +"*0,$0#75+9,*#"*'"'.73&B)5*-0 !"$"8,$"#!"=$0#/"#0#0,*"$!5+#, 5//-7 58$"+! 8,$ #!" /$,),#0,* /,+# ,8 &*0,$ *(0*""$ $5'" 5*' '"),*+#$5#"!0+)"$0##,@&5-087!0)+"-88,$+"-"9#0,*5(50*+#8&#&$"6595*97
#0+!0+8&$#!"$+&.)0++0,*#!5#@&"+#0,*,8"*-5$(")"*#,8#!"/5*"-5(50*+# 8&#&$"6595*97=,&-'*,#5$0+"5+0#=,&-'0*8$0*("&/,*#!"$0(!#,8,#!"$ "-0(0.-")"$0#,$0,&+")/-,7""+8,$#!"/$,),#0,*/,+#,8&*0,$*(0*""$ $5'"
!"$"0+*,'0+/&#"#,#!"859##!5#,880905-$"+/,*'"*#+8,&*' #!"=$0#/"#0#0,*"$@&5-080"'8,$+"-"9#0,*#,#!"/,+#,8&*0,$*(0*""$ $5'" "!5' &*'"$(,*">),*#!+#$50*0*(8,$#!"+50'/,+#,* +"-"9#0,* "!5'5-+,+"$6"'8,$),$"#!5*7"5$0*#!"/$,),#0,*/,+#,8 &*0,$*(0*""$ $5'"58#"$9,)/-"#0,*,8+&99"++8&-#$50*0*(!"!5' &*'"$(,*"
!"=$0#/"#0#0,*"$!5'*,#9,))0##"'5*7"$$,$0*("##0*(#!"
/$,),#0,*/,+#,8&*0,$*(0*""$ $5'" "=5+'0$"9#"'#,(06"=57 8,$3&B)5*-0=!,80-"'
,8D5+5=$,*(75$'+#09B 5(50*+##!"$&-"+=5+5//-0"'.7#!",880905-$"+/,*'"*#+=!0-"/$,),#0*( #!"=$0#/"#0#0,*"$ *,#!"$=,$'+=0#!,//-70*(#!")"$0#5+5.5+0+#!" ,880905-$"+/,*'"*#+5//-0"'#!"9,)),*+"*0,$0#75+5.5+0+8,$+"-"9#0,*#, #!"/$,),#0,*/,+#,8&*0,$*(0*""$ $5'"
!"@&"+#0,*#!5#5$0+"+8,$9,*+0'"$5#0,*0+=!"#!"$#!"=$0# /"#0#0,*"$ +!,&-' +&88"$ ,* 599,&*# ,8 +&9! 5* 5')0*0+#$5#06" -5/+" 9,))0##"'.7#!",880905-$"+/,*'"*#+ 3"5$*"'$0.&*5-0*
C ,8D!5+$0(!#-79,*+0'"$"'#!"/"9&-05$95+",8#!"=$0#/"#0#0,*"$ =!,!5'.""*+"-"9#"'&*'"$(,*"#$50*0*(8,$>),*#!+5*'+"$6"',*#!" /$,),#0,* /,+# 8,$ ),$" #!5* 7"5$ ."8,$"6"$ '0$"9#0*( #!" ,880905- $"+/,*'"*#+ #, 9,*+0'"$ #!" /,++0.0-0#7 ,8 5'%&+#0*( #!" =$0# /"#0#0,*"$ 5(50*+#6595*#/,+#,8&*0,$*(0*""$ $5'"085650-5.-"
+$0(!#-7/,0*#"',&#.7-"5$*"'+"*0,$9,&*+"-5//"5$0*(8,$ #!"=$0#/"#0#0,*"$#!"/"9&-05$95+",8#!"=$0#/"#0#0,*"$0+59-5++.70#+"-8
!"95+",8#!"=$0#/"#0#0,*"$95**,#.""@&5#"'=0#!58$"+!5//,0*#""#, #!"/$,),#0,*/,+# &9!58$"+!5//,0*#""=0--!56"#,&*'"$(,#!"$0(,$+ ,8)"$0##"+# #=,&-'."&*%&+##,5+B#!"=$0#/"#0#0,*"$=!,!5'5-$"5'7 @&5-080"'#!"+"-"9#0,*&*'"$(,*"#$50*0*(5*'+"$6"'8,$),$"#!5*7"5$ #,#!"+5#0+859#0,*,8#!",880905-$"+/,*'"*#+#,9,)/"#"=0#!#!"8$"+! 5+/0$5*#+8,$#!"/$,),#0,*/,+# !"5.,6"5+/"9#+!5'="0(!"'0*#!"
)0*',8#!"-"5$*"'$0.&*5-=!0-"'0$"9#0*(#!",880905-$"+/,*'"*#+#, 9,*+0'"$#!"/,++0.0-0#7,85'%&+#0*(#!"=$0#/"#0#0,*"$5(50*+#6595*#/,+#
D =!0-"'0+/,+0*(,8
,8D
!" 5.,6" '0$"9#0,* !5' .""* +"$0,&+-7 9,*+0'"$"' .7 #!" 060+0,*5-"$+,**"- 8809"$,$#!"$* 50-=57).5-5 5*#,*)"*# "
$"9,))"*'"'8,$/$,),#0,*,8#!"=$0#/"#0#0,*"$.7"*!5*90*(#!"/5*"- &*'"$**"E&$" &##!" "*"$5- 5*5("$60'"**"E&$"4!5'
,.+"$6"' G
H
4
!" "*"$5- 5*5("$!5'$0(!#-7,.+"$6"'#!5#@&"+#0,*,8 "*-5$(")"*#,8/5*"-=,&-'*,#5$0+"5*'#!"$"8,$"#!",$'"$/5++"'.7#!" -"5$*"'$0.&*5- 0*
, ,8 D ."0)/-")"*#"' =0#!,&# "*-5$(0*(#!"/5*"- *,&$9,*+0'"$"'60"="*-5$(")"*#,8/5*"-=,&-' 5$0+",*-70*595+"=!"$"595*'0'5#"I")/-,7""=!,=5+-"8#,$,)#!" /$,9"++,8+"-"9#0,*!5'"+#5.-0+!"'!0+$0(!##,."9,*+0'"$"'8,$/$,),#0,* .7#!""-"9#0,* ,))0##""
&9!5*"*-5$(")"*#=,&-'*,#5$0+"0*5 9-5++0995+"=!"$"5*")/-,7""!5'5-$"5'79-"5$"'#!"+"-"9#0,*/$,9"++ &*'"$(,*"-"*(#!7#$50*0*((06"*#,!0)5*'+"$6"'0*#!"/$,),#0,*/,+# 8,$),$"#!5*-,*(7"5$ !"//,0*#0*(&#!,$0#758#"$$"9"060*(#!" '0$"9#0,*+8$,)#!" "*"$5- 5*5("$&*'"$**"E&$"4+!,&-'!56"
/,+0#06"-7 9,*+0'"$"' #!" '0$"9#0,* 0++&"' .7 -"5$*"' $0.&*5- 0*
, ,8D5*'5//,0*#"'#!"=$0#/"#0#0,*"$5(50*+##!"6595*97 =!09!!5'5$0+"*5+,* >=0#!,�*+0+#0*(&/,*)"$0#9-"5$5*9"
.7#!"=$0#/"#0#0,*"$#!$,&(!*,$)5-/$,9"++,8+"-"9#0,*#,#!"/$,),#0,* /,+# C
!",880905-$"+/,*'"*#+!56"&**"9"++5$0-79,)/-095#"'#!"
F 0++&".7$"+,$#0*(#,#!"*,$)5-$&-"+8,$/$,),#0,*.7"*-5$(0*(/5*"- =!"*#!",$'"$/5++"'.7-"5$*"'$0.&*5-0*
,8D#!5# ,880905- $"+/,*'"*#+ +!5-- 9,*+0'"$ #!" /,++0.0-0#7 ,8 5'%&+#0*( #!"=$0# /"#0#0,*"$5(50*+#6595*#/,+#!5+$"59!"'80*5-0#7 #0+*,#,&#,8/-59"#, )"*#0,*#!5##!"$0.&*5-!5'*,#9,*#")/-5#"'9-"5$5*9",8#!"95*'0'5#&$" ,8#!"=$0#/"#0#0,*"$.7"*-5$(0*(#!"/5*"- #!5',*-760+&5-0A"'#!"
/,++0.0-0#7,85'%&+#)"*#,8#!"=$0#/"#0#0,*"$5(50*+#6595*#/,+#0*#!" +/"905-859#+5*'90$9&)+#5*9"+,8#!0+95+"
"5$",8#!"9,*+0'"$"'60"=#!5##!"-"5$*"'$0.&*5-0*#!" 0*+#5*#95+"!5+85--"*0*"$$,$0*$"%"9#0*(#!"9-50),8#!"=$0#/"#0#0,*"$8,$ /$,),#0,*0*#!"-0(!#,8#!"'0$"9#0,*+0++&"'.7-"5$*"'$0.&*5-0*
, ,8D,*#!"&*%&+#/$"#"E##!5##!"$"=5+*,/,++0.0-0#7,8 "*-5$(")"*#,8/5*"-5+9,*#"*'"'.7#!",880905-$"+/,*'"*#+ #0+)5'"
9-"5$#!5##!"=$0#/"#0#0,*"$0+"*#0#-"'#,/$,),#0,*=0#!,&#/5++0*(#!" $,&#" #!$,&(! #!" "*-5$(")"*# /5*"- ,$ #!" $"(&-5$ /5*"- 8,$ 8&#&$" 6595*90"+ "!5+#,."5'%&+#"'5(50*+#8&#&$"6595*975+5+/"905-95+"5+ '0$"9#"'.7-"5$*"'$0.&*5-0*
,8D
D
!0-""E"$90+0*(/-"*5$7/,="$,8%&'0905-$"60"=#!0+ ,&$# ',"+*,#(06"/,+0#06"'0$"9#0,*+#,5//,0*#595*'0'5#",$/$,),#"5* ")/-,7"" =!09! 8&*9#0,* "E9-&+06"-7 85--+ &*'"$ #!" ',)50* ,8 #!" E"9"
�*#!"0*+#5*#95+"="80*'#!5##!"$"0+5-,#,8&*%&+# $"+0+#5*9" /&#&/ .7 #!" ,880905- $"+/,*'"*#+ 0* *,# 9,*+0'"$0*( #!" /$,),#0,*,8#!"=$0#/"#0#0,*"$5(50*+#6595*#/,+#0*+/0#",8#!"'0$"9#0,* 0++&"'.7#!"$0.&*5-0*
,8D5*'6"$7)5*70*#"$0)
> ,$'"$+/5++"'.7#!0+ ,&$#0*'095#0*(#!")"$0#0*#!"9-50),8#!"=$0# /"#0#0,*"$5*'#!",.-0(5#0,*,8#!"E"9"#,/$,),#"#!"=$0#/"#0#0,*"$ 5(50*+# #!" 6595*# /,+# #5B0*( 0# 5+ 5 9-5++09 95+" &*'"$ +/"90590$9&)+#5*9"+ !"$"8,$" #!0+ ,&$# !5+ *, ,#!"$ (, "E9"/# (060*( 5 /,+0#06"'0$"9#0,*#,/$,),#"#!"=$0#/"#0#0,*"$5(50*+##!"6595*#/,+# F
##!0+%&*9#&$"-"5$*"'+"*0,$9,&*+"-5//"5$0*(8,$#!"=$0# /"#0#0,*"$,*0*+#$&9#0,*++&.)0##"'#!5##!"=$0#/"#0#0,*"$0+/$"/5$"'#, 599"/# #!" /$,),#0,* #, #!" /,+# ,8 &*0,$ *(0*""$ $5'" =0#!,&# 9-50)0*(5$$"5$+,8/575*'5--,=5*9"+
>
*60"=,8#!"5.,6"859#+5*'90$9&)+#5*9"+="'0$"9##!" ,880905-$"+/,*'"*#+#,/$,),#"#!"=$0#/"#0#0,*"$*,#0,*5--7= "
#!"'5#"
=!"*80$+# "*"$5-95#"(,$76595*975(50*+#?*#"$)"'05#"@&,#5!5' 5$0+"*,*,$58#"$ >=0#!5--9,*+"@&"*#05-+"$609"."*"80#+"E9"/# 5$$"5$+ ,8 /57 5*' 5--,=5*9"+ =!09! !" 0+ "*#0#-"' #, ,* !0+ 59#&55//,0*#)"*##,#!"/$,),#0,*/,+# !"5.,6""E"$90+"+!5--."9,)/-"#"'
.7#!",880905-$"+/,*'"*#+=0#!0*,*"),*#!8$,)#!"'5#",8#!0+,$'"$
,*+"@&"*#-7#!",$'"$/5++"'.7-"5$*"'$0.&*5-0++"#5+0'" 5*'#!"=$0#/"#0#0,*0+5--,="'0*#!"58,$"+50'#"$)+ !
9#,."$ !
&-5#0