Pankaj Manga And Others v. State Of Haryana And Others
! "#$#% % ! !"&& '"( &)&( *+,, -%$.$ &+!!/0%$"%1&(%#+$#,!/" 2 %(*#&" 0 "$ + ! !" 1& +3# $#3#+#$ ,"%!4 " "+ &# & %#5%#+#,,6#+7 %8!$9( #$:#%+(+ !"0"$9(%#+$#,!/ ;!4+#2!*< ( %$2!(2#%0!6#%8#,;!+5,&( &)&( ;%: $"%%$2! (2! =!$>48%9+ !"0"$9( #$:#%+(%#+ $#,!/;!4+#2!* ( ##%)&0&( &)&(;%: $"%%$2! (2!
4."!$">48%9+ !"0"$9( #$ :#%+( %#+$#,!/0&2!( %$2!(<559$%(?.0%8#,+
&#( &)&(;%: $"%%$2!
(2!
6 ##6>48%9+ !"0"$9( #$:#%+( %#+$#, !/ ;!4+# 2! ( *"%8 2 % !&!:( 2#% 9 $%( %$2!( &)&(;%:
"+"+!!/@ %#045,(% !%-!%$!$(*#&" A+" &9+ !*" & "9(% ! %"!) &)& *+,%3,-%$.$ ,,#!/;%:,"%!4 ","##3%#,%:0!6,;%:( @%.B+,,#*#5%,8#,("$ %" '"#;%:@%.*#6#&!58#,4,"!%,:,"%!4 ",+"#/ $8+,%,!%, 3"
4& '"#&$3C4+,!!&,!%(@%.B+,,#!/;%:( #3,!%(-%$.$ !
" #$"%&'()$ *+,- ),+ ),.# -#/+ "%&'()$ ,*+,- ),+/%) /#+
%#+#,7 % 4##,?&(#!%$6!3,#)," %=%#..&($6!3,#$ %489($6!3,#)," +), &($6!3,#/!%,"#%#6#) 55&3,+ *%8!&,,$"4(%$6!3,#)," %B#+"0% ($6!3,#/!%,"#%#6#) 55&3, % ""%(%*0(;%: DDD ,+ ),.# -#/+ 0* 1" #(2
$3
.3
BE#85,!55&3,!+&&!)#$(+5%:#$/!%
$3 43 .3
'"%!4 ","#+,,85&#$8#,55&3,!(5%:#%+8$#( .4, 5!+,,"#5%!!43#8#,!/,"#/&6#%$3,$,#$ (45!
(,"4+ /!% 85&#$8#, .# 8$#!/,"#55&3,( +4.+,,4,!!/"+$#3#+#$5%#$#3#++!% ,#%#+,%%:#$+3! 5#,,!#% 2!()"!$#$$4% ,"#5#$#3:!/
3#,"#6#%$3,8$#(! (45!
)+8$#),"!#!/,"#&, ,+,"#%#+(+843"+(5#,,!#%2! !,,"#.# &6#!%"+.#3!8 +4.+,,4,#$.:"+1+'"#%#/!%#(,"# $#3+!8$#(!
(+($( (,"#+8#.#
8$#
,"#$#3#+#$&, ,+45%'"#%#/!%#(,"#+$6#%$3,+ C4+"#$($(+#,+$# 8#$#$5#,,!"+.##/&#$($(,"#+8#+, #! %#3!%$# +,%:+$%#3,#$,!, ,"#+8#,55%!5%,#5&3#
.3 5536
'"%!4 ","#+,,5#,,!(,"#5#,,!#%++## ,"#C4+"
!/ !,/3,! .#% 2! 1 - 2'1 $,#$
#E4%# ($(&+!+## ,"#C4+" !/!,/3,!.#% 2! 1 - 2'1 $,#$
#E4%# '"# +$ !,/3,!+)#%#%#+5#3,6#&:++4#$4$#%#3,!+ $!/,"#1$ 3C4+,!3,(
/!%+"!%,F,"#3,!/
G,"4+/!%,"#54.&3 54%5!+#8#&:($#6#&!58#,!/%#+$#,,!%+$( &)& '"#5%35& %!4$+%+#$,"#+,,)%,5#,,!%,"#% .:,"#5#,,!#%+/!%,"#%++## ,"#)%,%#&#/+(+ %!4$#$,"# /3,48(,",,"#+4.
#3,5%!5#%,#+(,"!4 ".#38#%+#$!,"#$+54,#$ &$+.4,5%!%,!,"#++43#!/!,/3,!4$#%#3,! !/,"#H3,!/
H:#,,"#3C4% 4,"!%,:!,%#&#+ ,"#8/%!83C4+,! !%#!6#%( ,"# /4%,"#% %!4$ + %+#$ ,"# +,, )%, 5#,,!%,"#%/!%3"&&# ,"##E4%#++45%(+%#+,#$(!,"# 5%#8+#,",,"#3C4% 4,"!%,:!,%#&#+ ,"#+4.
#3,&$+/%!8 3C4+,!(,"#%#.:,"+.%#3"#$,"#8$,#!/,"+!4%,%#3!%$#$! (45!
2! !/
$!,"#%3!#3,#$5#,,!+( )"#%#.: ,"+ !4%, /,#% C4+" ,"# 854 #$ ,"#%# 3C4+,! !,/3,!+(%,"#%5%!3##$#$,!5#%8,,"#&$&!+#%+,"#%#,!%#, 5!++#++!!6#%,"#+4.
#3,&$+
'"#&#%#$3!4+#&/!%,"#5#,,!#%+"+% 4#$(,",)"# ,"#%#+&8!+,3&!+#$#,3&&:,#% +#,"#!,/3,!+3"&&# #$,"# +$5#,,!($(,"#+,,)%,5#,,!(,"#%#.:.4,,4%&&:,"#%#&#/ +.#38# %,#$,"#6#%$3,+45%(+&+!,!.#33!%$#$,!,"# 5%#+#,5#,,!#%+
;!)#6#%(/!%,"#%#+!+,!.#++ #$"#%#/,#%(,"#%#&#/ +3&8#$ ,"# +,, 5#,,! ,"4+ /!% C4+" ,"# !,/3,!+ +45%(+.#38#8$#%#+5#3,6#&:4$#%#3,!+ $!/,"#H3,!/
H(%,"#%+!,%#C4%#$,!.#33!%$#$!%:%#&#/%#&, ,!,"# 5#,,!#%+.# 5#%8,,#$,!:#,6!
#,"#5%!6+!+!/#3,! !/ ,"# ",,!-%!85#+,!$'%+5%#3:1$3C4+,!( #".&,,!$#+#,,#,3,("#%#/,#%/!%+"!%,3&&#$+ F,"#3,!/G(,"4++,!.#33!%$#$,!,"#8 '"#+4.
#3,&$+%#3!85%+#$>"+%2!+ > ( > +,4,#$=&& # &)&(*+,%3, &)&'"#+$ &$+%#+,,#$,"#%#5&:(!//$6,/4%+"#$,!,"#+,,)%, 5#,,!.:,"#%#+5!$#,3!3#%#$(,!.#3C4%#$,"%!4 ","#854 #$ !,/3,!+ I,+&+!+,,#$,"#%#5&:(!//$6,(,",,,"#,8#!/ &43" !/3C4+,!5%!3##$ +(,"#+4.
#3,&$+)#%#63,$ !% !3!+,%43,!+#E+,#$,"#%#!6#%+ -4%,"#%8!%#(+3#,+&+!+,,#$,"#%#5&:(!//$6,,", ,"#5#,,!#%+"$/&#$!.
#3,!+4$#%#3,!!/,"#H3,!/
H( ,"#%#.:+ +## ,"# 8 !/ !%$#% /!% %#&#+# !/ ,"# +4. #3, &$+ 3!+,%43,!+(+.#38#%+#$.:,"#5#,,!#%+(.4,,"#+$ !.
#3,!+%#+,,#$,!.#%# #3,#$(.4,/,#%!55!%,4,:!/"#%
.# %,#$,!,"#5%#+#,5#,,!#%+(,"4+!,"# %!4$,",,"#+4.
#3, &$+)#%##,%#&:63,,,"#,8#!/++43#!/!,/3,!4$#% #3,! !/,"#H3,!/
H$,"#+8#%#%#C4%#$/!%,"#54%5!+#!/ ,"#$#6#&!58#,!/,"#%#'"#%#/!%#(,+3!,#$#$,",,"#!%$#% $+8++ ,"# !.
#3,!+( + .#38# %+#$ .: ,"# 5%#+#, 5#,,!#%+
+,,"#3C4+,!!/,"#+4.
#3,&$+ 3!+,%43,!+(,"4++.!," )#&& /!%8#$( .#+$#+ )#&& 8$# !%$#% $ $!#+ !, %#C4%# : ,#%/#%#3#
?#,",+,8:(+3#,+&+!+,,#$,"#%#5&:(!//$6, ,",,"#+4.
#3,&$+%#,# %&3!85!#,!/,"#&:!4,5&.#+$#+ %#$%#&:%#C4%#$/!%3!85&#, ,"#$#6#&!58#,&)!% +(+843"+ ,"#+4.
#3,&$+//#3,!,!&:,"# %##.#&,(.#+$#+&+!//#3,,"#+,#!/ ,"# 8#,#%%!$($&+!//#3,,"#+,#!/,"#5%8%:+3"!!&I/+!(,"# 5#,,!#%+3!,%+#:3&8/!%,"+!4%,8 :, #% +),"
,"#&:!4,5&+(+,"#%#.:+,"+!4%,)!4&$.#8 &&, #% +),"
,"#+$&:!4,5&+ -4%,"#%8!%#(,+&+!+,,#$(!%#5&:!//$6,(,", 88#+##E5#$,4%#"+.##34%%#$.:,"#%#+5!$#,3!3#%#$( 4$#%, 6%!4+ $#6#&!58#,& 3,6,#+ !6#% ,"# 3C4%#$ &$+ #+4&,,&:&+!,"#%#.:+,"+!4%,3!,8 #:!%$#%/!%%#&#+ ,"# 5#,,!#%+&$+(+,"#%#.:+,"##E5#$ !/+4.+,,&+48+!/8!#+ ,!)%$+$#6#&!58#,&)!% +!6#%,"#3C4%#$&$+(,"4+)!4&$.#3!8# %#$#%#$4 ,!%:()"#%#.:+&!++)!4&$#+4#,!,"#54.&3#E3"#C4#% '"!4 ","#&#%#$3!4+#&/!%,"#5#,,!#%+.:%#&: 45! ,"#$#3+!8$#.:,"+!4%,(45! .% 644 6
407 &8 7$79"
, "
H$#3$#$! ("6#% 4#$,",,#%8+,"#%#!/(,"#+,,)%,5#,,!.# &+!&&!)#$ ;!)#6#%( /!% ,"# %#+!+ ,! .# ++ #$ "#%#/,#%( ,"# %#&3#+8$#45!,"#+$$#3+!+8+ 5&3#$%#&3#(+,"# 6#%$3,+45%.#38#3!/#$.4,!&:%#+5#3,!/,"#&$+&!3,#$
*+,%3,-%$.$($($$!,%#&,#,!,"#&$+55#%, ,!#3,!%J ( &)&(#+5#3&&:)"#,"#3!#3,#$5#,,!+55#%, ,!#3,!% J( &)&()#%#!%$#%#$,!.#&+,#$/!%/4%,"#%"#% (.#+$#+)"#,"# !,/3,!+3"&&# #$,"#6#%$3,+45%($(&+!,"#)%$+(+ .#38#%#$#%#$,"#+$)%,5#,,!+%,"#%%#$+,3,/%!8,"# !,/3,!+3"&&# #$,"#+,,)%,5#,,!(.#+$#+,"#)%$ %#$#%#$,"#)%,5#,,!+45%+3!,%$+,3,,!,"#)%$%#$#%#$ ,"#+,,3+##+4&,,&:(,"#%#.:+,"#%#+!)#&&/!4$#$#% # ,"#5#,,!#%+/!%,"#%+3&8 5%,:),","#5#,,!#%+,"#)%, 5#,,!+45% I, /4%,"#%55#%+,", !,"# .++ !/ 6#%$3, +45%( ,"# 5#,,!#%+)#%#.&#,! #,,"#84,,!!/>"+%2!
> /&& =&& # &)&(*+,%3, &)&,,#+,#$,"#%/6!4%/%!8,"# %#6#4#!//3#%3!3#%#$(.4,,"+.##+,,#$,",,"#5%!3#++C4,"# %#3,/3,! !/ ,"# +$ 84,,! + 4,#.&: 8$# /6!4% !/ ,"# 5#,,!#%+(+4$#%):(#+5#3&&:)"#,"#+$84,,!"+.##8$# !8+5%!5!4$#$3&8!/5%,:,!,"#5#,,!#%+,"#+,,)%, 5#,,!%,"#%),","#5#,,!#%+,"#)%,5#,,!+45% !+#C4#,&:( , + $%#3,#$( ,", ,"# +$ 55!+,# 5%!3#++ 55&3,!/!%%#3,/3,!!/,"#84,,!%#3!%$#$/6!4%!/ ,"# 5%#+#, 5#,,!#%+( ,"4+ .# #E5#$,#$ $ .# &+! #+4%#$ ,! .# #E5#$,!4+&:3!3&4$#$ -4%,"#%8!%#(/%!85#%4+&!/%#5&:(!//$6,(,+%#6#&#$ ,",5!++#++!!/,"#&$!/,"#5#,,!
#%+/&& >"+%2! > !/6&& # &)&(*+,%3, &)&(.#38#++48#$,"%!4 "%5, %!K83"2!
()"#%#/,#%,"#5!++#++!,"#%#!/
)+"$#$!6#%,!,"#.##/3%:$#5%,8#,$)%$2! $,#$
)+5%!!43#$%#+5#3,!/,"#+$>"+%48.#% !%#!6#%()"#,+/4%,"#%$3,#$,"#%#5&:(!//$6,( /4%+"#$,!,"#)%,5#,,!(.:,"#%#+5!$#,3!3#%#$(,",!4,!/,!,& 8!4, !/ ++#++#$ 3!85#+,!( C4
L ,"#%#!/ %,"#% .#3!8#+ $+.4%+#$,!,"#&$&!+#%+3!3#%#$-4%,"#%8!%#(,"+.##+,,#$,", +/%+,"#3!85#+,!!/,"#&$!/,"#5#,,!#%++3!3#%#$( $#+5,# ,"# +8# .#3!8 ,#$#%#$( :#, ,"# 5#,,!#%+ !, +##
$+.4%+#8#,+,"#%#!/(&#$ ,!,"#+8#.#3!8 $#5!+,#$,"# !4%,!/ $$,!&*+,%3,$#++!+94$ #( &)&(/!%,"#%#.:+, .#3!8 6&.&#/!%.#3!8 %#&#+#$,!,"#&$&!+#%+3!3#%#$ '"#%#/!%#( ,"# #//#3, !/ ,"# .!6#( + ,4%&&: C4 ,"# %#+5!$#, 3!3#%#$( ,"4+ $$43 $#C4,# $+3"% #6$#3# %#+5#3,!/,"#"#%#/,#%$4!!/5%8#,#%+(+(+5#&,.:,"#;!G.#E !4%,,+6#%$3,%#$#%#$3+#,,&#$+
,!)"3"
!"#$% "#$&'
(#)%("+.##++ #$( 5,5!++#++!.#3!8 ++48#$!6#%,"#3C4%#$&$+ .:,"#3C4% 4,"!%,:.#/!%#,"#3!8 ,!/!%3#!/,"#H3,!/ HM .,"#++#++#$3!85#+,!8!4,.#3!8 $#5!+,#$/!% ,"#%#.:,.#3!8 %#&#+#$,!,"#&$&!+#%+3!3#%#$(#+5#3&&:)"# ,"#+$$#5!+,+"6#.##8$#5%!%,!,"#3!8 ,!/!%3#!/,"#H3, !/H
#+4&,,&: ,"# 5#,,!#%+ &+! ,"#%#.:+ 3!, 3&8 ,"# 8 !/&5+ $#3&%,!,#%8+!/#3,! !/,"#H3,!/ H 3#( ,"#%#.:+ ,"# +4.
#3, &$+ .#3!8#+ /%## /%!8 && #348.%3#+ $ %# 3!85&#,#&: 6#+,#$ ,"# 3C4% 4,"!%,: #+4&,,&:,"#%#.:+,"#!3345,!!/,"#5#,,!#%+(!6#%,"#+4. #3,&$+ %,"#%++,%#+5++#%+,"#%#!6#%+$,"#5#,,!#%+%#%#C4%#$,!.# &)/4&&:63,#$,"#%#/%!8+ -4%,"#%8!%#(,"!4 ","#5#,,!#%+,"#&,#%,6#3&8,", +3#!)%$),"%# %$,!>"+%2! > !/=&& #
&)&(*+,%3, &)&"+.##5%!!43#$),","#5#%!$!/&8,,! 5%#+3%.#$#3,!!/,"#F3,!/
G(,"#%#.:,"#3C4+,! 5%!3##$ +%#6,,#$#+4&,,&:(,+3!,#$#$,",/,"#+4. #3,&$+ %#%#C4%#$/!%,"#54.&354%5!+#(,"#%#.:/%#+")%$.#$%#3,#$,!.# 8$#,#%8+!/,"#%#,5%!6+!+(+#35+4&,#$,"#H3,!/ H;!)#6#%(,"#.!6#% 48#,+8#%, &#++(+#6$#,&:(!,"# $,#!/5%!!43#8#,!/,"#+4.
#3,&$+)%$(,"#%#)++,: +,,4+ C4!!%$#%!5#%,!),"%#+5#3,,!,"#&$/&& >"+%2! > !/ 6&& # &)&( *+,%3, &)& !+#C4#,&:( )"# ! 33!4,!/5#$#3:!/,"#+,,)%,5#,,!!%!33!4,!/,"#,#%8 !%$#%!/+,:(+.#38#5++#$.:,"+!4%,(,"4+,"#!&,!%3!3#%#$ .#38#5%#3&4$#$,!8 #)%$,#%8+!/#3,!!/,"#H3,!/
H !+#C4#,&:()"#,"#.!6#+$+,4,!(,"#;!H.&# 5#E!4%, 4$ 8#,%#$#%#$3+#,,&#$+
!"!! # #$ %&'( )"*( 8$# ,"# "#%#/,#% #E,%3,#$ #E5!+,4&,!+!/&)(C4,"#5#$#3:!/,"# 4$3&5%!3##$ +!%,"# 5++ !/:,#%8!%$#%()"#,"#%#,5%!3##$ +%#+4.
4$3# .#/!%#!4%,!/1)(,"4+34+ )#&&$#,#%%#3#45!,"#3C4%
4,"!%,:(,!8 #)%$,#%8+!/#3,!!/,"#H3,!/
H'"# %#,5% %5"+2!$($,"#%#!/%##E,%3,#$ "#%#/,#% )#!)(* + , , , - !+ ' ' ' + +./ ',+
+ +. 0''+ 1
, ' -+ + +' / - + ' , +' , , . +. / ,+ -+1 ' ''+ '+ (#)$!!#)!#)!(#)2 , - ,/ '+ / - '
' , ' (#)$+ + / , - + - ' + !*-+ - ' ' , + - ' + )&"2 $)!)(!(#)$ '+ )&"2, + -'- + )'+ (2!3 ,/ ' / - '
' , , , - #)!#)!(#)2 , + (#)$, '+! )#!)$ ,+ +./ + --, '+ ' + (#)$! , ,+ +. 1 / ' +/ '
+. + + , - + )) ' + )&"2 #)!#)!(#)2 ' + (#)$ - + - / + !
)4! ,' - ' - -
5 %(+, ,
, $
- , , -.
'
/ , #,0
,!"12 $
, & , 11 -
,134*
, - ,
.5
.
'
, $
, & , !*%1( -
,!"12
,
,134* '"# 85!%, !/ ,"# .!6# #E5!+,4&,!+( + ,",( ,"# ! %#$,!!/)%$+4$#%,"#H3,!/
H()"#%+#+/%!8+,:!%$#%+ .#3!8 %,#$ .: ,"# !4%,+ !/ 1)( ,"#%#.: ,"# &43" !/ 3C4+,!5%!3##$ +4$#%,"#H3,!/
H(,"4+)!4&$!,.#3!8# &5+#$(%,"#%,"#!&,!%3!3#%#$(8:,#%8+!/#3,!!/,"# H3,!/
H(,"4+8 #)%$ '"#%#/!%#(,"+!4%,,$#8,"#%#),"3!3&4$#+,", %#+5#3,!/,"!+#,%3,+!/&$+C4)"3"!)%$.#38#5++#$(!)
,!,"#!5#%,!!/,"#55!+,#!%$#%+!/+,:(,"4+.#3!8 %,#$.:
,"+ !4%,( ,"#%#.:+ ,"# !&,!% 3!3#%#$( 8: ,#%8+ !/ ,"# #E5&,!3%%#$#3,! !/,"#H3,!/
H(,"4+5%!3##$,!
8 #,"#)%$+ :7"
I/,#%8,"(,"+!4%,/$+!8#%,,"#)%,5#,,!($( )," ,"# .!6# !.+#%6,!+( ,"# +8# + $+8++#$ '"# 854 #$
2!!%$#%+,!3!+,+
!%#!6#%( ,"# 3C4% 4,"!%,: 8: 5%!3##$ ,! 8 # &)/4&)%$%#+5#3,!/>"+%2! > ,#%8+!/,"# #E5&,!3%%#$#3,! !/,"#H3,!/
H 3# ,"# 8 3+# ,+#&/ "+ .## $#3$#$( ,"4+( && ,"# 5#$ 55&3,!+(/:(&+!+,$+$+5!+#$!/ #3 .36;<3
#3 .36<
'"#.!6#%#6#)55&3,!+/&#$.#/!%#,"#8 !/,"# +,, 4$ 8#,(,"4+(%#!,8,.&#$,"#+8#%#"#%#.:$+8++#$ 1,+ ),.# -#/+ 2 *+8) 1,+/%) /#+ 2 *+8) ,!= 0
&D "#,"#%+5# %#+!#$ A#+ 2!
"#,"#%%#5!%,.&# A#+ 2!