Haryana Waqf Board v. State Of Haryana And ORS
!"
#$% &%'()(*+
,
!+ - .!// .
- .!/0 /.. 1%)%*$+ !1234&(5/(*678&9'#$% 1 !1!#4(:8&9'#$% 1$7%5%$($(*%1 !1*:31!($$#48&&($(*#4&9'#$%%*%1#48#1;#*#8 !1/7(9%*&1#/<#15#*&!1!#*= 7#*:7#18 ))()$#*$&9'#$%%*%1#4)8#1;#*# #=%)7 (* 7%51%)%*$5%$($(*7#)>%%* (4%&>;#1;#*##:
#1& '4#(?(*6$7#$#'@3()($(* 4#*&<*%&>;($7#)4#5)%&(*9(%< /%'$(*
" $7% (67$ $ #(1 ?5%*)#$(* #*& 1#*)5#1%*'; (* .#*& '@3()($(*8%7#>(4($#$(*#*&%)%$$4%?%*$'$8
A 1>1%9($;8-$7%
A'$-"8#)($())$(44(*5))%))(*$7%1% 7%5))%))(*'34&*$>% $#:%*#)'*)$13'$(*<#)%B()$(*6$7%1%*
.%#1*%&'3*)%4 1$7%5%$($(*%1)3>?($$%&$7#$(*$7%'#)%(* 7#*&8 %9%* $7367 *$( ('#$(*) 3*&%1 /%'$(*) #*& $7% .#*& '@3()($(*'$8 C 1)71$8-$7% C '$-"<%1%())3%&*A
#*&
D8 1%)5%'$(9%4; *$( ;(*6 D
#'1%) 4#*&8 7<%9%18 #'@3()($(*5%1$#(*(*6$C :#*#4)#*&,?#14#) 4#*&7#)4#5)%&8#) 5))%))(*$7%1% <#)*$$#:%**$%1?) /%'$(*
A'$
14#5)(*6 #'@3()($(*8%($7%1 $7%$<'*&($(*)8*#?%4;8%($7%1**E 5#;?%*$ '?5%*)#$(*15))%))(* $7%4#*&87#)$>%)#$() (%&8 7%*'%8$7%#'@3()($(*(*$7%51%)%*$'#)%7#)4#5)%& *$7%$7%17#*&84%#1*%&'3*)%4 1$7%/$#$%8*(*)$13'$(*)
1? *35 /(*678#(> %7)(4
('% .#*& '@3()($(*
('%18 ())#18)3>?($$%&$7#$3$ $7%$$#44#*&<*%&>;$7%5%$($(*%18<7('7 <#) *$( (%& 1 #'@3()($(*8 :#*#4) #*& ?#14#) 4#*&8 <7%1% )$13'$31%)<%1%%B()$(*6#)<#)1%4%#)%& 1?#'@3()($(*11%)$ $7%4#*&8#<#1&<#)#**3*'%&>;$7%.#*&#'@3()($(*44%'$1 1 )71$8 -$7% 44%'$1-" *
, ) $7% 4#*& <#) 4;(*6 9#'#*$8 5))%))(*$7%1% <#)$#:%*>;$7%#3$71($(%)9(&%1#5#$ &#$%&
, FA1& $7%$$#4'?5%*)#$(*#?3*$(*6$
8,8 FE <#)&%5)($%&(*'31$ &&($(*#4 ()$1('$3&6%8/(1)#<#;>#':(*$7% ;%#1
8#)$7%1%<#)'%1$#(*&()53$%5%1$#(*(*6$#551$(*?%*$
'?5%*)#$(*8 <7%1%#)5#1$ $7#$#?3*$(*6$ ,8A 8, FE()4;(*6 &%5)($%&<($7$7% 44%'$18<7('7$7%5%$($(*%1*%9%1'4#(?%&&%)5($% *$('%1$7%# 1%)#(&#?3*$8$7%5%$($(*%1?#;>%%*$($4%&$1%'%(9% (*$%1%)$*#''3*$ &%4#;%&5#;?%*$ '?5%*)#$(*8(*#''1&#*'%<($7
A 4#<7%5%$($(*%17#&'?54%$%:*<4%&6% $7%#<#1&#)>=%'$(*) <%1% (4%&>;($3*&%1/%'$(* $7% C '$*)?%51$(* $7% #'@3(1%&4#*&83*#3$71()%&'*)$13'$(*<#)1#()%&# $%1#**3*'%?%*$
#<#1&#*&<7%*5))%))(*$7%1% 7#&>%%*$#:%*>;$7%#3$71($(%)8$7% /$#$%()%*$($4%&$1%?9%$7%'*)$13'$(**)3551$ $7%#163?%*$)87% 1%4(%&35*$7%=3&6%?%*$ *->4%$7%/351%?%31$(* !#7#9(1#*& $7%1)9*(* *&(##*&#*$7%18
,D" A .%#1*%& '3*)%4 1 $7% /$#$% 31$7%1 )3>?($$%& $7#$ $7% 5%$($(*%17#&%#14(%1'7#44%*6%&$7%#'@3()($(**?%1($)>; (4(*6
C
8<7('7<#) &()?())%& >; $7()'31$ * ,,
%$($(* 1/5%'(#4.%#9%$55%#4"C
C#6#(*)$$7%)#?% <#)&()?())%&#)<($7&1#<*>;$7%5%$($(*%1*D,
$%*#>4%($$ (4% >=%'$(*))%%:(*64#5)(*6 #'@3()($(*3*&%1/%'$(*
A '$ %#1&4%#1*%&'3*)%4 1$7%5#1$(%)#*&5%13)%&$7%5#5%1 >: *$7%51%)%*$'#)%8*$( ('#$(*)3*&%1/%'$(*) #*& $7% C '$ <%1%())3%&*A
#*&
D81%)5%'$(9%4;7% #<#1&<#)#**3*'%&>;$7%44%'$1*
,3$ $7%$$#44#*& <*%&>;$7%5%$($(*%18 :#*#4)#*&?#14#) 4#*&8<7%1%'*)$13'$(* (*$7% 1? %B()$%&51(1$$7%())3#*'% *$( ('#$(*3*&%1 /%'$(* $7% C '$<#)1%4%#)%& 1?#'@3()($(*# $%1#''%5$(*6$7% >=%'$(*) (4%&>;$7%5%$($(*%1%)$ $7%4#*&8>%(*69#'#*$#$$7#$ )$#6%8 <#) *$( (%& 1 #'@3()($(* 3$ $7% $$#4 '?5%*)#$(*8
8,8 FE<%1%&%5)($%&>;$7%/$#$%<($7&&($(*#4 ()$1('$3&6%8 /(1)#8<#;>#':(*$7%;%#1
8<7%1%#),8A 8, FE#1%4;(*6&%5)($%&
<($7$7%44%'$17%5%$($(*%1()(*:*<4%&6% $7() #'$#)*$('%<#) &34; )%19%& $ () %9(&%*$ 1? $7% #'$ $7#$ $7% 5%$($(*%1 7#& (4%& >=%'$(*) 3*&%1 /%'$(* $7% C '$ )%%:(*6 %*7#*'%?%*$
'?5%*)#$(* %)5($%*$('%8$7%5%$($(*%1 #(4%&$<($7&1#<$7#$#?3*$
1?$7%44%'$1$7#))5%'( ('#44;>%%*'4#(?%&>;4%#1*%&'3*)%4 1 $7%/$#$%$7#$5))%))(* $7%#'@3(1%&4#*&<#)$#:%**
,8 1 <7('7%9%*1#5#$ <#)#4)%*$%1%&#)$7%)#?%<#)4;(*69#'#*$8 7<%9%187% #(14;)$#$%&$7#$# $%1$7%#'@3()($(*8*'%1$#(*51$(* $7% 4#*&3*#3$71()%&- -'4#))'*)$13'$(*<#)1#()%&8<7('7$7%/$#$%() %*$($4%&$&%?4()7 *->4%$7%/351%?%31$(*!#7#9(1#*&$7%1)-'#)%)351#" 5(*%&$7#$(*'#)%)<7%1%$7%1%()&%4(>%1#$%#'$ $7%4#*&<*%1)(**$ '44%'$(*6$7%'?5%*)#$(*8/%'$(*
A'$&%)*$'?% $$7%(11%)'3%7%519()(*)'?%$$7%1%)'3% $7)%5%1)*)8<7#1% &%51(9%& '?5%*)#$(*8>3$*$ 1$7)%<7&%4(>%1#$%4;&*$1%'%(9% ($#(431%$&%5)($'?5%*)#$(*(*'31$3*&%1/%'$(*A" $7% '$(*)3'7'#)%)<34&*4;#$$1#'$%&(*$%1%)$8#)%*9()#6%&3*&%1/%'$(* A $7% C '$#*&$7%519()(*) /%'$(*
A'$ '#**$>%(*9:%&(*)3'7'#)%)7%1%4%9#*$5#1#) 1?$7%# 1%)#(& =3&6?%*$#1%%B$1#'$%&>%4<+E
* 31 5(*(*8 $7% '#)%) (* <7('7 $7%1% () &%4(>%1#$%#'$(* $7%<*%1) 1*$'44%'$(*6$7% '?5%*)#$(* #*& $7%; & *$ <#*$ $ 1%'%(9% ($8 )%'$(*
A'$&%)*$'?%$$7%(1 1%)'3%#)519()(*)#1%$7%45$7)%5%1)*)<7#1% &%51(9%& '?5%*)#$(* >3$ *$ 1 $7)% <7 &%4(>%1#$%4; 7#& *$ 1%'%(9%& ($ #*& 4($(6#$%& 1 &%'#&%) 1 @3#)7(*6 51'%%&(*6) #9(&(*6 $
D 1%'%(9% '?5%*)#$(* >; <(44 34 #'$ 7% #(431% $ &%5)($ (* '31$ 3*&%1 )%'$(* A" (* )3'7 '#)%) <34&#$$1#'$*4;(*$%1%)$#)%*9()#6%&3*&%1)%'$(* A $7%'$#*&$7%519()(*) )%'$(* '#**$>% )(*9:%&(*)3'7'#)%)
*$7%(*)$#*$'#)%8$7%'4#(?7#)>%%*?#&%*$ *4; >%4#$%&4;8 >3$ *%($7%1 $7% 5%$($(*%1) *1 $7%(1 51%9(3)$71%%6%*%1#$(*)7#&%9%1#551#'7%&#*;
$7%#3$71($(%)(*<1($(*6 1'4#(?(*6'?5%*)#$(* 1%51%)%*$#$(* 7#& %9%1 >%%* (4%& <($7 #*;
#3$71($;8 **% 7#) >%%* #**%B%& #*& $7%1% () * #9%1?%*$ ?#&% (* $7% 5%$($(* $7#$ #*; )3'7 1%51%)%*$#$(*7#&%9%1>%%* (4%&7%'4#(?#55%#1) *$*4;)$#4%#*&&%#&>3$%B$1%?%4;'43&%&7()<% #1%?%*$(*(*6#)#&&($(*#41%#)*)8#))3'7'4#(?) *$*4;)3
%1 1?&%4#;#*&4#'7%)>3$'31$)#1%*$ )355)%&$%*$%1$#(*)3'7'4#(?) %)(&%))3'7'4#(?) >%'?%&3>$ 348'#**$>%1%'%(9%& 1'*)(&%1#$(* >%(*6>#11%&&3%$&%4#;#*&4#'7%)
7%(6731$7#)1(67$4;>)%19%&$7#$)3'7 '4#(?)'#**$>%5%1?($$%&$>%1#()%&(*$7%'31$8 #*&'#**$>%#&=3&('#$%&#)$7%;#1%>#11%&7%(67 31$7#)1(67$4;>)%19%&$7#$)3'7'4#(?)'#**$>%# )3>=%'$?#$$%1 (*@3(1;# $%1$7%4#5)% #1%#)*#>4% 5%1(& $(?%#*&>%*% ('(#4519()(*) )%'$(*
A'$#1%*$#9#(4#>4%$)3'7(*'3?>%*$) *315(*(*8/%'$(* '#**$1%9(9%$7)%'4#(?) $7#$#1%&%#&#*&)$#4%H 5%13)#4 $7%1&%15#))%&>;$7()'31$(*%#14(%1(9(41($ %$($(*
C
(4%&>;$7%5%$($(*%1)7<)$7#$5))%))(*
$7%#'@3(1%&4#*&<#)$#:%*>;$7%/$#$%7%# 1%)#(& (*&(*6)7#9%*$ >%%*)%$#)(&%>;*->4%$7%/351%?%31$8#)/5%'(#4.%#9%%$($(* #6#(*)$$7%=3&6?%*$ $7()'31$<#)&()?())%&#)<($7&1#<*
*)(&%1(*6$7%# 1%)#(& #'$)8(*319(%<8*'#)%()?#&% 3$ 1&%'4#1(*6 $7#$ $7%#'@3()($(*(*@3%)$(*7#)4#5)%&7%<1($ 5%$($(*()8#''1&(*64;8&()?())%& #=%)7 (*"
3&6% 319(*&%1/(*67(44"
3&6%
, ?:F9) 7%$7%1)5%#:(*6F1%#)*%&+
%)F 7%$7%11%51$#>4%+
%)F