Manohar Lal v. State Of Haryana & ORS.
#$% &%'()(*+,- !#*.#/0#1 %$($(*%/)"
2%/)3) 4$#$% #/5#*##*&$.%/) %)6*&%*$)"
!+ 70 ! 4 8 04 /%)%*$+9 !)*3 .#$/#$.:4%*(/&;'#$%:<($.:
!)#/=#*6/%%$8#3/:&;'#$%: /$.%6%$($(*%/ !/4#3/#>. (/&.#/:))()$#*$&;'#$% %*%/#1:#/5#*# *% //%)6*&%*$ .%$.%/$.%%6/$%/) 1'#1*%<)6#6%/=#5>%#11<%&$ )%%$.%?3&@=%*$A >%/% %//%&$$.%%6/$%//*$
.%$.%/$.%?3&@=%*$).31&>%/%6/$%&(*$.%&(@%)$A 99 99 04 0"
.% 6%$($(*%/: <. () # /%$(/%& 4'(%*'% !#)$%/ /= $.% &3'#$(*%6#/$=%*$:4$#$% #/5#*#:.#)(=63@*%&$.%/&%/&#$%& -**%B3/%99":;(&%<.('..%<#)'=631)/(15/%$(/%& /= )%/;('%%.#)#1)'.#11%*@%&$.%/&%/)6#))%&>5$.% (/)$#*&)%'*& #66%11#$%#3$./($5&#$%& #*& **%B3/%)99#*&9 /%)6%'$(;%15": ;(&% <.('. .() #66%#1 #*& /%;()(* )%'*& #66%#1 <%/% &()=())%& .%6%$($(*%/6/#5) /=#*&#=3)&(/%'$(*@/%)6*&%*$)$ /%(*)$#$%.(=(*)%/;('%<($.'*)%C3%*$(#1>%*% ($) .% '#)% $.% 6%$($(*%/ () $.#$ .% <#) #66(*$%& * * #&.' >#)() #) # 4'(%*'% !#)$%/ () )%/;('%) <%/% /%@31#/(D%&<($.%
%'$ /=,$())$#$%&$.#$:<.(1%</E(*@#)# 4'(%*'% !#)$%/:.%)3@.$6%/=())(* /=$.%%#&=#)$%/: ;%/*=%*$ (@.4'.1:(E#*%/%<#/("(*$.%5%#/: /#66%#/(*@(*!
99 !#$.)" /=3*&#(18.#*& *(;%/)($5.%)#=%<#)#11<%&:;(&%/&%/ &#$%&,**%B3/%99".%6%$($(*%/#66%#/%&(*!!#$.)" /%;(3)"%B#=(*#$(* /=3*&%1E.#*& *(;%/)($5:.#*)(:$./3@.4./( #@.3>(/4(*@.#5#)<#1:/(*'(6#1:4#'.(*%@/%% 3/@#*% <#) &315 ())3%& #&=($ '#/& #*& # $%/ @%$$(*@ 1%#;% / $.% )
%B#=(*#$(*:.%#66%#/%&(* 3/3#/E/().#*%@/%% 11%@%:.#*)(
%*$/%%<#))3661(%&<($.&%$#(1%&=#/E).%%$>5$.%/(*'(6#1 4#'.(* %@/%% 3/@#*4(=(1#/15:(*$.%5%#/:$.%6%$($(*%/#@#(* #66%#/%&(*!!#$.)"(*#1 B#=3*&%/11 - # $%/$#E(*@ 6/6%/6%/=())(*#*&1%#;% /=- $ .%/(*'(6#1
4#'.(*%@/%% 3/@#*:)3661(%&.(=&%$#(1%&=#/E'%/$( ('#$% / !!#$.)"(*#1 B#=(*#$(*.%6%$($(*%/$E($$>%@%*3(*%*%: ())3%&>5$.%3*&%1E.#*& *(;%/)($5: .#*)( .%/%# $%/:$.%6%$($(*%/ )3>=($$%&.()'#)%$%#&=()$/%)): 4:(E#*%/:%<#/(: /6/=$(*$ $.%6)$ 0%'$3/%/!#$.)" .%)#=%<#) /<#/&%&:;(&%1%$$%/&#$%& - *)%C3%*$15:$.%6%$($(*%/<#)6/=$%&>5$.%'=6%$%*$ #3$./($5$ $.% 6)$ 0%'$3/%/ !#$.)": ;(&% /&%/ &#$%& **%B3/%99 "<%;%/:(*$.%#>)%*'% !!#$.)"&%@/%% /=$.% 3*&%1E.#*& *(;%/)($5:$.%6%$($(*%/&(&*$?(*$.%)#(&6/=$(*#1 6)$$())$#$%&$.#$1#$%/*:)=%>&5 (1%&#'=61#(*$:*$.%>#)()
<.('.-&#$%& , :<#)/%@()$%/%&#$1('%4$#$(* ($5 %<#/(:#@#(*)$$.%6%$($(*%/3*&%/4%'$(*) : ,: ,: #*&9 .%6%$($(*%/<#)#//%)$%&#*&'*)%C3%*$15:.%<#))3)6%*&%&* :>3$<#)1#$%//%(*)$#$%&(*)%/;('%:;(&%/&%/&#$%& -- **%B3/%99-" )#/%)31$ $.%$/(#1 $.%'/(=(*#1'#)%:$.%1%#/*%&
.(% 3&('(#1!#@()$/#$%:%<#/(:;(&%?3&@=%*$&#$%&
**%B3/%99,":#'C3($$%&$.%6%$($(*%/ $.%'.#/@%) /#=%&#@#(*)$.(= 0#$%/*:;(&%/&%/&#$%& :$.%6%$($(*%/<#) )%/;%& <($. # '.#/@%).%%$3*&%/31% $.%#/5#*# (;(14%/;('%)3*().=%*$#*& 66%#1"31%)::1%;%11(*@ 11<(*@$<'.#/@%)+9 F $%/ (*;%)$(@#$(*: *'.#/@% 2(@(1#*'% /(=% /#*'.:
()#/:$1&$.#$4.!#*.#/0#1:44!#)$%/@$ #E%'%/$( ('#$% 3*&%/11 -5%#/ !(*!#$.):<($.$.% .%16 3*&%1E.#*& *(;%/)($5:.#*)( %#661(%& /6/=$(*$$.%6)$ 0%'$3/%/!#$.) <($.$.%.%16 #E%'%/$( ('#$%$./3@.6/6%/'.#**%1(* #*&.%@$$.%>%*% 6/=$(*;(&%/&%/- ,,99 92"&#$%&G 4./(2#$/#:4%$(/%&"<#)#66(*$%&#)#**C3(/5
('%/2(&%(*C3(/5/%6/$&#$%&**%B3/%99":.%.%1&$.#$ $.%'.#/@%)#@#(*)$$.%6%$($(*%/#/%*$6/;%&<%;%/:$.%'#)%<#) /%=#*&%& >#'E >5$.%'=6%$%*$ #3$./($5 .%/%# $%/:# $%/ 3/$.%/ (*C3(/5: $.% *C3(/5
('%/ )3>=($$%& $.% )3661%=%*$#/5 /%6/$ &#$%& **%B3/%99":<.%/%(*.%.%1&$.%6%$($(*%/@3(1$5 >$.$.% '.#/@%) .%/%# $%/: # $%/ ())3(*@ # ).< '#3)% *$('% &#$%& **%B3/%99": $.% (=63@*%& /&%/ '=631)/5 /%$(/%=%*$ &#$%& - **%B3/%99" <#) 6#))%& >5 $.% &&($(*#1 (/%'$/ &3'#$(*:#*'.E31#:#/5#*#:;(&%<.('.$.%6%$($(*%/<#)'=631)/(15 /%$(/%& /= $.% )%/;('% () #66%#1 <#) &()=())%& >5 $.% (/%'$/ 1%=%*$#/5 &3'#$(*: #*'.E31#: #/5#*#: ;(&% /&%/ &#$%& **%B3/%99" ()/%;()(* )%'*B%#1<#)&()=())%&:;(&%/&%/ &#$%& **%B3/%99": 6#))%& >5 $.% /(*'(6#1 4%'/%$#/5:
;%/*=%*$ #/5#*#:4'.1 &3'#$(*%6#/$=%*$: .#*&(@#/. .% 6%$($(*%/.#))$#$%&$.#$(* #'$.%<#)'.%#$%&>5$.%/(*'(6#1 4#'.(*
%@/%% 3/@#*:#*&$.#$.%.#&*$'.%#$%&$.%&%6#/$=%*$% 1#$%/*&(&*$#;#(1$.%>%*% 6/=$(*#).%.#)>%'=%)3)6('(3) $.#$$.%)#(&&%$#(1%&=#/E'%/$( ('#$% !:!#$.)(*#1"() #1)%#*& #E% 4(*'% $.% 6%$($(*%/ <#) #'C3($$%& (* $.% '/(=(*#1 '#)%: $.%/% /%: $.% (=63@*%&/&%/()1(#>1%$>%)%$#)(&% *$.%/%615:/%)6*&%*$) #*&.#;%*$&()63$%&$.%
#'$)$<#))$#$%&$.#$$.%!(*#1"!#$.)%@/%%<#)@$;%/( (%& >5$.%&%6#/$=%*$#*&($<#)/%6/$%&>5$.%3*&%18.#* *(;%/)($5$.#$ $.%'#*&(&#$%.#B%#/%&(*!4'(*#1!#/'.3*&%1E.#* 11%@% .#*)(:>3$.% #(1%&(*%B#=.%=#/E).%%$ -<#)*%;%/())3%& >5$.% *(;%/)($5#*&$.%=#/E).%%$)%*$>5$.%&%6#/$=%*$() #E% /@%& $<#)*$.%>#)() )#(&/%6/$$.#$$.%=#$$%/<#)/%=#*&%&>#'E$$.% *C3(/5
('%/:<.)3>=($$%&$.%(*C3(/5/%6/$:.1&(*@$.%6%$($(*%/ @3(1$5 $.%'.#/@%) /#=%&#@#(*)$.(= .(1%/% %//(*@$$.%'#)%
#&.%54.#5#=: B44!#)$%/:<..#&>$#(*%&$.%>%*% 6/=$(* >56/&3'(*@# #E%'%/$( ('#$% !&%@/%%:($<#))$#$%&$.#$$.%)#(& %=615%%<#)&()=())%& /=$.%)%/;('% 4(*'%*/%1(% ()'1#(=%&#@#(*)$/%)6*&%*$ :$.%/% /%:
.()6/%)%*'%()&()6%*)%&<($. .#;%.%#/&$.%1%#/*%&)%*(/'3*)%1 /$.%6%$($(*%/:$.% 1%#/*%&4$#$%'3*)%1#*&.#;%#1)'#/% 3115@*%$./3@.$.% (1% .% #'$) $.%'#)%#/%*$&()63$%& .%&()63$%()*15 /%@#/&(*@ &%$#(1%& =#/E) '%/$( ('#$% ! !#$.)" (*#1 B#=(*#$(*:
<.('.<#) 3*&$>% #E%.%6%$($(*%/'1#(=)$.#$.%#66%#/%& / $.%)#(&%B#=(*#$(*#*&$.%/(*'(6#1 4#'.(*%@/%% 3/@#*:
)3661(%&.(=$.%&%$#(1%&=#/E)'%/$( ('#$%:<.%/%(*.%<#)).<*$>%
9-9 6#))%)3661(%&$.%)#=%$$.%&%6#/$=%*$ /'1#(=(*@6/=$(*#*& $.#$ .() 6/=$(* #) 0%'$3/%/ !#$.)" <#) /&%/%& * **%B3/%99 ")$.%)#(&4#'.(*%@/%% 3/@#*:<#)'1)%&:
.%>%'#=%)3)6('(3)#*&:$.%/% /%:.%&(&*$?(*$.%)#(&6/=$(*#1 6)$*$.()<#5:.%&(&*$'.%#$$.%&%6#/$=%*$#*&(* #'$:($<#)$.% 6%$($(*%/<.<#)'.%#$%&>5$.%/(*'(6#1 4#'.(*%@/%% 11%@%:
3/@#*$() 3/$.%/#/@3%&$.#$(*$.% (/)$(*C3(/5/%6/$:($<#).%1&>5 $.%*C3(/5
('%/$.#$$.%'.#/@%)#/%*$6/;%&$() 3/$.%/#/@3%&$.#$ (* $.% '/(=(*#1 $/(#1: $.% 6%$($(*%/ <#) #'C3($$%& >5 $.% 1%#/*%& .(%
3&('(#1!#@()$/#$%:%<#/(:;(&%?3&@=%*$&#$%& **%B3/%99," .% 6%/3)#1 $.% )#(& ?3&@=%*$ &#$%& **%B3/%99,":6#))%&>5$.%1%#/*%& .(% 3&('(#1!#@()$/#$%:%<#/(:
).<)$.#$-&#$%& , 3*&%/4%'$(*) : ,: ,: :
9 <#)/%@()$%/%&*$.%>#)() #)%'/%$(* /=#$(*/%'%(;%&>5 $.%61('%.%6%$($(*%/'1#(=)$.#$.%<#)())3%&# #E%&%$#(1%&=#/E '%/$( ('#$% &#$%& >5 $.% /(*'(6#1 4#'.(* %@/%% 11%@%:
3/@#*:(*$.%5%#/ *$.%>#)() $.%)#(& &%$#(1%&=#/E) '%/$( ('#$%: .% #661(%& / 6/=$(* #*& <#) 6/=$%& $ $.% 6)$
0%'$3/%/!#$.)":;(&%/&%/&#$%&**%B3/%99 "<%;%/:
.%'1#(=)$.#$#).%>%'#=%)3)6('(3)#>3$$.%)#(&&%@/%%:.%&(&*$?(* $.%)#(&6/=$(*#16)$<%;%/:$.%/%()*$.(*@* (1%$).<$.#$
/=$ , <.%*#'/(=(*#1'#)%<#)/%@()$%/%&#@#(*)$ $.% 6%$($(*%/: $.% 6%$($(*%/ =#&% #*5 '=61#(*$ $ #*5 $.% #&=(*()$/#$(;%/61('%#3$./($5$.#$.%.#)>%%*)3661(%&<($.# #E% &%$#(1%& =#/E) '%/$( ('#$% >5 $.% /(*'(6#1 4#'.(* %@/%% 11%@%:
3/@#*.%/%()#1)*$.(*@* (1%$).<$.#$$.%6%$($(*%/%;%/
9,9 #&&/%))%& #*5'==3*('#$(*$ .()6/=$(*#1#3$./($5(%%63$5 (/%'$/$.#$.%()*$?(*(*@$.%6/=$(*#16)$#).%.#))3)6('(*#>3$ $.% @%*3(*%*%)) $.%&%$#(1%&=#/E)'%/$( ('#$%:)3661(%&$.(=>5$.% /(*'(6#1 4#'.(*%@/%% 11%@%: 3/@#* * #'$:$.%6%$($(*%/ /%=#(*%&=3= /#11$.%)%5%#/)$<#)*15# $%/$.%'/(=(*#1'#)%<#) /%@()$%/%&#@#(*)$$.%6%$($(*%/#)<%11#)$.%/(*'(6#1 $.%)#(&4#'.(* %@/%% 3/@#*:$.#$.%/#()%&$.%61%# >%(*@'.%#$%&%/#()%& $.%61%#*15# $%/$.%'=61%$(* $.%(*C3(/5<.%*.%<#)())3%&#).< '#3)%*$('% /&()=())#1 /=)%/;('%$@%)$).<$.#$$.%6%$($(*%/ /%=#(*%&=3= /*%#/15 H5%#/) $.%6%$($(*%/<#) '.%#$%&:.% ).31&.#;%=;%&#'/(=(*#1'=61#(*$>% /%$.%61('%/#&=(*()$/#$(;% #3$.
/($5.%6%$($(*%/<#)</E(*@#)#4'(%*'%!#)$%/#*& ()C3($% %&3'#$%&#*&#<#/%#>3$ .() /(@.$) .%6%$($(*%/.#)=%#*)$ ;%/( 5 /=$.% *(;%/)($5$.#$$.%&%$#(1%&=#/E)'%/$( ('#$%)3661(%&$.(= () #E%/@%*3(*%$#1)'=%)3$$.#$&3/(*@$.%(*C3(/5:.%&(&*$ )36615$.%/(@(*#1&%$#(1%&=#/E)'%/$( ('#$%)#5(*@$.#$$.%)#=%.#)>%%* $#E%*#<#5>5$.%/(*'(6#1 4#'.(*%@/%% 3/@#*: /())3(*@ &%@/%% %*%;%/@#;%(*</($(*@$.#$.%<($.&/#<).()#661('#$(* / 6/=$(* * $.% >#)() )#(& /@%& &%$#(1%& =#/E) '%/$( ('#$% / .% )3//%*&%/).()6/=$(*#16)$$).<)$.%(*;1;%=%*$ $.%6%$($(*%/ (*$.%&%$#(1%& #E%=#/E)'%/$( ('#$%$@%$$.%>%*% 6/=$(*.3@.
#$$.%1#$%/)$#@%<.%*.%<#)#'$3#1156/=$%&:.%=(@.$.#;%>%'=% @3(1$5'*)'(3)/ %#/ 31#*&&(&*$?(*$.%6/=$(*#16)$ .% '*&3'$ $.%6%$($(*%/ *$?(*(*@$.%6/=$(*#16)$<#)$#E%*(*$ '*)(&%/#$(*$#<#/&1%))%/63*().=%*$ '=631)/5/%$(/%=%*$ /= )%/;('%<%;%/:$.%/)(=(1#/15)($3#$%&%=615%%):<..#&?(*%&$.%
99 6/=$(*#1 6)$ >5 )3>=($$(*@ #E% &%$#(1%& =#/E) '%/$( ('#$%: <%/% &()=())%& /=$.%)%/;('%*$.% (/)$(*C3(/5:$.%/%6/$<#)=#&%$.#$$.% '.#/@%)#/%*$6/;%&# $%/>)%/;(*@$.#$$.%&%6#/$=%*$.#)*$@$ ;%/( (%& /= $.% *(;%/)($5 <%;%/:$.%&%6#/$=%*$1#$%/*@$($ ;%/( (%& /= *(;%/)($5#*&/%=#*&%&$.% %*C3(/5>#'E$$.%*C3(/5
('%/ / /%).&%'()(*#*&($<#)*$.%>#)() /%).)3661%=%*$#/5 (*C3(/5$.#$$.%)3661%=%*$#/5/%6/$<#))3>=($$%& % /%$.%*C3(/5
('%/:$.%61%#<#)$#E%*$.#$$.%/(@(*#1&%$#(1%&=#/E)'%/$( ('#$%<#) $#E%*#<#5>54./(#@.3>(/4(*@.#5#)<#1:/(*'(6#1 4#'.(*%@/%%
11%@%: 3/@#*:$>$#(*&%@/%%<%;%/: />$#(*(*@$.%&%@/%%:$.% /(@(*#1&%$#(1%&=#/E)'%/$( ('#$%()*$/%C3(/%&$>%/%$3/*%&.%/% /%:
($()#66#/%*$$.#$$.%'*'13)(* $.%*C3(/5
('%/()'//%'$$.#$$.% 6%$($(*%/)%'3/%&#>@3)'%/$( ('#$% .#;(*@6#))%&!!#$.)"#*&.% @$$.%6/=$(*$$.%6)$ 0%'$3/%/!#$.)".3@.:$.%6%$($(*%/ &(&*$?(*$.%6)$ 0%'$3/%/!#$.)":>3$*%($.%/.%)3//%*&%/%&$.%)#(& 6/=$(*: */ .% (*$(=#$%& $.% &%6#/$=%*$ $.#$ .% () *$ ?(*(*@ $.% 6/=$(*#16)$/)3//%*&%/(*@$.%)#=%*#''3*$ .()&%$#(1%&=#/E) '%/$( ('#$%>%(*@ 3*&>@3) .%/%()* (11%@#1($5/ (* (/=($5(*$.% (=63@*%&/&%/.%63*().(*@#3$./($5>)%/;%&$.#$$.%6%$($(*%/>%(*@ #$%#'.%/(*$.%%&3'#$(*&%6#/$=%*$()/%C3(/%&$$%#'.1%))* .*%)$5 #*&.#/&</E$$.%'.(1&/%*<%;%/:E%%6(*@(*;(%<$.% #'$$.#$$.% 6%$($(*%/.#)*$#;#(1%&$.%>%*% 6/=$(*#16)$:#1%*(%*$;(%<<#) $#E%*.%/%()*(11%@#1($5/(* (/=($5(*$.%)#=%#*&#''/&(*@15:* (11%@#1($5/(* (/=($5() 3*&(*$.%/&%/ $.%#66%11#$%#3$./($5#*&$.% /&%/ $.% )%'*& #66%11#$% #3$./($5 &#$%& #*&
**%B3/%)99#*&9/%)6%'$(;%15"(*&()=())(*@$.%#66%#1#*&
99 /%;()(* )%'*B%#1 )#/%)31$ $.% /%@(*@&()'3))(*:&*$ (*&#*5=%/($ (*$.%6/%)%*$</($6%$($(*.%)#=%()#''/&(*@15&()=())%& 04 "
,- )?E) .%$.%/)6%#E(*@ /%#)*%& + %) .%$.%/%6/$#>1% + %)