Sudesh Devi And Another v. State Of Haryana
!"# #$%&%'(
) *+,#&- #.%!',!'"-#/ #"%"%'#/& 0#/&+& *"!"# !/1!'!
#&2',#'"
/#&#'"( /!&3#/*%'4-5#/! ,.$!"#
/"-#2#"%"%'#/& & 36%7!*, ,,%"%'!8 !/1!'! *+,#&- #.%!','!3-!.# %8#,"-%&/#.%&%'!4!%'&"/,#/ ,!"#,9:
.%,#;-%$-"-#1-!.#6##'&+33'#,+',#/*#$"%')9 / " !$# "/%!8 !8'4 ;%"- "-#/ !$$+&#, %' : ,!"#,
<
+',#/*#$"%') ) <:
/#!,;%"-*#$"%')< /#4%&"#/#, !"8%$#*"!"%'%88+7-#/! %&"/%$"%',
&2#/"-# "-#$!&# "-#$-!88!';!&2/#&#'"#,!4!%'&"
5!,%'"-#!
/#&!%,%';-%$--#;!&$-!/4#&-##"#,!',"-#$!&#;!&
%=#, / 2/&#$+"%' #.%,#'$# -# &"!"#3#'" "-# 2/&#$+"/%= ;!& /#$/,#,%'2!/";-#'"-#2/&#$+"%' %8#,!228%$!"%'+',#/*#$"%')9 /"%'%"%!"#2/$##,%'4&!4!%'&"*3"*+,#&- #.%!',*3"'!3"
!$#"/%!8!&!,,%"%'!8!$$+&#,-#&!%,!228%$!"%'%& ''#=+/#) >#!/'#,"/%!8$+/"!
"#/-#!/%'4"-#!/4+3#'"&!88;#,"-#!228%$!"%' +',#/*#$"%')9/.%,#,#"!%8#,/,#/,!"#,
##8%'4 !44/%#.#,61"-%&/,#/ "-#2/#&#'"/#.%&%'-!&6##' %8#, ) >#!/'#,$+' /"-#/#.%&%'%&"&!/4+#,"-!""-# "-#
$!&#!',"-#&"!"#3#'" 2/&#$+"/%=!&?;#/#'"/%4-"81!22/#$%!"#, >#!/'#,$+' /"-#/#.%&%'%&"&/# #//#,""-#&"!"#3#'" 2/&#$+"/%= /#$/,#, +',#/ *#$"%' < / ''#=+/# %' ;-%$- 6"- "-# /#.%&%'%&"&;#/#'"&2#$% %$!881'!3#,' !$" "-#2/#&#'"/#.%&%'%&"&!/#
!8Q'!3#,61"-#2/&#$+"/%=;-#'-#/&"!"#3#'";!&/#$/,#,!&? -#&!%,&"!"#3#'"/#$/,#,%'"-#+/"%& ''#=+/#<"%&!/4+#,"-!"
/"-#&+33'%'4 !,,%"%'!8!$$+&#,'!228%$!"%'+',#/*#$"%')9 / "-#"/%!8$+/";!&"&##$'.%'$%'4#.%,#'$#'/#$/,-#28%$# ,+/%'4%'.#&"%4!"%' +',6"-"-#/#.%&%'%&"&%''$#'"!',"-#1;#/#'" $-!88!'#,'"-#/#.%&%'%" "-#8#!/'#,$+' /"-#/#.%&%'%&"&-!& /#8%#, +2' !' !+"-/%"1 '@68# *+2/#3# +/"
!" #$%&'(!) $!&#"%"8#, /%A#',/!*%'4-!',"-#/& 0& *"!"#
!A!&"-!';-#/#"-#2/%'$%28#&;#/#8!%,,;'"&+33'"-#!,,%"%'!8 !$$+&#,'!228%$!"%'+',#/*#$"%')9/' !$" "-#2/&#$+"/%= -!&4%.#'!'%32/.#,.#/&%'" !8Q%328%$!"#6"-"-#/#.%&%'%&"&"%& 2/!1#, "-!" "-# %32+4'#, /,#/ ,!"#,
2!&&#, 61 8#!/'#,
,,%"%'!8*#&&%'&+,4# !&"/!$7 *2#$%!8+/" * %',3!1 7%',816#&#"!&%,#61!$$#2"%'4"-#2/#&#'"/#.%&%' < '"-#"-#/-!', "-#8#!/'#,$+'/#2/#&#'"%'4"-#*"!"# !/4+#,"-!"6"-"-#/#.%&%'%&"&;#/#&2#$% %$!881'!3#,61"-#2/&#$+"/%= /%4-" /3"-#6#4%''%'4#.#'"-#'"-#1;#/#'"$-!88!'#,*"!"#3#'"
2/&#$+"/%=;!&6#%'4/#$/,#,!&?'!"-;-#/#&-#!4!%'$' %/3#, "-!"-#/2/#.%+&.#/&%'!',"-#/#!
"#/ "-#!228%$!"%';!& %8#,+',#/ *#$"%')9/"&+33'6"-"-#/#.%&%'%&"&!&!$$+&#,-#/#!/# &2#$% %$!88#4!"%'&!4!%'&"6"-"-#/#.%&%'%&"&>#!/'#,"/%!8+/"-!& /%4-"81$'&%,#/#,"-# "-#$!&#!',"-##.%,#'$#'/#$/,!',"-#1
) ;#/# /%4-"81 &+33'#, .%,# %32+4'#, /,#/ ,!"#,
-# /#.%&%' %8#,61"-#/#.%&%'%&"&%&;%"-+"3#/%"&!',"-#&!3#3!17%',81 6#,%&3%&&#, : -!.#$'&%,#/#,"-#!/4+3#'"&!',-!.#4'#"-/+4-"-# /#$/,$!/# +881 &2#/"-#6/%# "-#2/#&#'"$!&# "-#2/&#$+"/%= 4!.# -#/ ;/%""#' $328!%'" " * 8%$# *"!"%' %88+7-#/! "-!" '
!"!6+"(
&-#;!&!8'#%'"-#-+&##/3"-#/!', 6/"-#/-!,4'#+"*+,,#'81 5!,$!3#%'&%,#"-#-+&#!',61+&%'4
/$#"/%#,","-#;/'4 +8!$";%"--#/*-#/#B+#&"#,-%3"4!;!1 "-#/;%&# &-#;+8,/!%&#!8!/3'"-#3#!'"%3# '!3!',*+,#&-
#.%C -!6-%&D&%&"#/&%'8!; 5!,/#!$-#,"-#/#-#1!8&"/%#," -#82-%36+"&-#/#&%&"#,-# -!6-%& 5!,$!+4-"-8, -#/!',4!.# 6#!"%'4"-#/*-#/#&$+#,-#/ !',/!'+"&%,#%'"-#&"/##";-#/#&-# ;!&!4!%'6#!"#'+2616"-"-#/#.%&%'%&"& 5!,;/'481$33#'"#, !6+"-#/"-%&6/"-#/6#$!+&# ;-%$--#;!&,#2/#&&#,!',,%,'"
/#"+/'-3# /"-#;-8# "-#'%4-"'"-%&$328!%'" "-#!$"%';!& "!7#' -#&"!"#3#'" "-#2/&#$+"/%=;!&/#$/,#,+',#/*#$"%'
</6# /#"-#!4%&"/!"#!',"-#2/#&#'";!&/#4%&"#/#,
"#/ $328#"%' %'.#&"%4!"%' $-!88!';!&2/#&#'"#,%'"-#+/""%&! 3!""#/ /#$/,"-!"$-!88!';!&2/#&#'"#,'81!4!%'&"!$$+&#, 5!, ;-#/#!& "-# 2/#&#'" /#.%&%'%&"& *+,#&- #.% !', '!3 ;#/# '"
$-!88!'#,%'"-%&$!&#
"#/"-# /!3%'4 $-!/4#!',2!/"81/#$/,%'4"-# &"!"#3#'" 2/&#$+"/%=!&? !228%$!"%';!&3.#,+',#/*#$"%')9 /"&+33'"-#2/#&#'"/#.%&%'%&"&
"#/-#!/%'4!/4+3#'"&!', !22/#$%!"%'4"-# "-#$!&#!',"-##.%,#'$#'/#$/, 8#!/'#,"/%!8
< +/"!88;#,"-#!228%$!"%'+',#/*#$"%')9/.%,#,#"!%8#,/,#/ ,!"#,
/#4!/,%'4;-%$-"-#2/#&#'"/#.%&%'-!&6##'2/# #//#, "%&!&#""8#,2/#2&%"%'"-!" /&+33'%'4 !$$+&#,+',#/ *#$"%')9/ "-#/#&-+8,6#-%4-#/,#4/## &!"%& !$"%'/#B+%/#, !& $32!/#, " "-# /!3%'4 $-!/4# !4!%'&" "-# !$$+&#, " %& !' #="/!/,%'!/1!',,%&$/#"%'!/12;#/ /&+33'%'4 !$$+&#,+',#/ *#$"%')9/!',%"&-+8,6##=#/$%&#,&2!/%'481E##2%'4%'3%', "-#/%'$%28#& -!.#$'&%,#/#,"-# "-#$!&#!',,$+3#'"&'
/#$/,-#$'"#'"& ''#=+/#$8#!/81%',%$!"#"-!"6"-*+,#&-
#.%!','!3;#/#&2#$% %$!881'!3#,61"-#2/&#$+"/%=/%4-" /3"-# 6#4%''%'4!',&2#$% %$/8#;!&!""/%6+"#,""-#3 &2#/"-#$'"#'"&
;-#'6"-"-#/#.%&%'%&"&/#!$-#,"-#-+&# "-#2/&#$+"/%= "-#1 "/%#,"&+22/" 5!,!',;-#'&-#/#&%&"#, "-#1$!+4-"-8, 2/&#$+"/%= !',4!.#6#!"%'4"-#/*-#/!'+"&%,#%'"-#&"/##";-#/#&-#;!&!4!%' "-/!&-#,616"-"-#/#.%&%'%&"&-!.#!8&4'#"-/+4-"-#&"!"#3#'"
2/&#$+"/%=/#$/,#,+',#/*#$"%'</ ''#=+/# ;-#/#&-# -!&/# #//#,6"-"-#/#.%&%'%&"&!&@ -!6-%&@ "-#3!%'!$$+&#, 5!,
"#/ /!3%'4 $-!/4# !4!%'"-#&"!"#3#'" 2/&#$+"/%=;!&/#$/,#,!& ? ;-#/#&-#!4!%''!3#,6"-"-#/#.%&%'%&"&!&!$$+&#, /6#!"%'4 -#/61#'"#/%'4-#/-+&#!&;#88!&6#!"%'4-#/+"&%,#%'"-#&"/##"-# 2#/+&!8 "-# %32+4'#, /,#/ ,!"#,
+/"-#/ &-;& "-!"
/#4!/,%'46#!"%'44%.#'""-#2/&#$+"/%= &-#;!&3#,%$!881#=!3%'#,'
)
!',"-#,#"!%8#,%'A+/%#&!&,#2%$"#,%'"-#>!/#3#'"%'#, %'2!/!') "-#%32+4'#,/,#/-#2/&#$+"/%=-!&'"8#.#88#,!'1 !88#4!"%' 6#!"%'4!4!%'&""-#3!%'!$$+&#, 5!,-#6#!"%'4&;#/# !88#4#,814%.#'616"-"-#/#.%&%'%&"&;-%$-!/#&+22/"#,61"-#>
: 2/&#$+"/%= F '&%,#/%'4 "-# !
/#&!%, !$"& !$$/,%'4 " 3# "-#/# %& &+
%$%#'"3!"#/%!8'"-#/#$/,"&+33'6"-"-#/#.%&%'%&"&!&!$$+&#, " !$#"/%!8!8'4;%"-"-#3!%'!$$+&#, 5!,-#/,#/,!"#,
2!&&#,618#!/'#, ,,%"%'!8*#&&%'&+,4# !&"/!$7 *2#$%!8+/" * %',,#&'"&+
#/ /3!'1%88#4!8%"1/%//#4+8!/%"1 "-#/# /# "-#&!3#%&!$$/,%'481 +2-#8,!',"-#/#.%&%'2/# #//#,616"-"-# /#.%&%'%&"&%&,#$8%'#,
) "
&, *+ ?-#"-#/&2#!7%'4D/#!&'#,(#&D ?-#"-#//#2/"!68#(#&D