Ram Bhagat And ORS. v. State Of Haryana
!"#$!%&'&"()**
+,- ./0+1&0($" ,!0'
2*33!44( '
5!0'6'
!"#07( 2* !'3"($!( ) 89
* **
!" # $ % ' !" # $ ( $
$* +,-*
.
! /!'
** :* * ,*
,* ,#$ ,*$ $ -.$ $
2
) **,$,
**, *3 *$1 #5 $!
',* ", & # # *, ( $,
, # * 46 7 $ 8
!#$, *9 !9 !9 2!9 9!926%!%7 !$ $
# ",#$ ##*
.,!<,
.* ( $ ((#*#$, *9 !9 !926% ", $ $
!*# ##*&*$# *(
&* =#$, $# 4, 6( >926% 4,"? * *!
> * #
. $
>926% 4,"? * *!
> * #
. $
*$#& $ # #$
+,$ -.$,@*$, ! ($ ##*! . !
#@,$$ ($ #
( . ,*$ ,.
##*! . ! ! &
* #
, ,$ )# ($ $,
) #,* ,*$ ,.*$
$ 9
,( *$ $! ( #$* ( $ # * * ) $ ) *#$, "*, $
$#,.,
.
# ,,$ ,*# *& **$,$ . $, # .)
$,$ .!& ,$ *$ $.$ $# ,.&,$
) ,#
*$ $$
$
$A
).!
)
# .$ $ ,",
*,,$!((
(;
$) ,#5! 5 (($ *$,&,$ ,$& *$$ &,$ )
$$ #5 ((
( ##*
.* ! ( $ * , *
$# $,
5)
#$&
.* ;
B$ .
$$& *# .) .,* $
). $ * .
;
*) **, * (
##*
.* ! & ** $ ##*)* *##*
.* " $
$;
$ ** &
##*
., " *, & $ ( ;
B& $ # .)
$,$
&,$ 1,$ * ( ;
*,*# ,-,# *$ ;
!* $ $ *) $ ( .$ , *! ##*
., ,. *, & $ (# .)
$!& * ##*
.* "
, & $ ('
5* ##*<, ,( ,#$,-,* ($
('
5* &,$
,B ##*
"
& $ (1,$ B,$ .
&,( (# .)
* ," *) $B* & *," & ($&,*$
9
##* - &,( (
.,B ,
. ,* $ # .)
$ ,-!92)* * ," *) $ **
$** ,)) 2 ($",(,# $, ($ ( #$*!467 $8
( $ ((#*#$, *9 9!9 2!926%& *,*$ % ,#$ $, 7 1 ,"*$, $, ,$ # **$ $,#$
,- $ )* (;
#
$ * $ ,( ((#*#$, 9 9 6%& 1 ##* & *$,$ ,*# *<,$ # * (,"*$, $, ! ##* - & *( $ , #$!& *(,,*((,#,$.
$,
( & ##* .
$ : ;
.,!
! !
.* <, $ ( #$,
!$ &#
## , #
( $ ((#*#$, *9 !9 !28 &,$ #$, 2 6% & * (, ,*$ $ . , $ $ ( 3,#,
,*$ $6*$
**!'
*, A )*$ $, (#
,$ $ ( 3,#,
,*$ $6*$
**!'
*,! *)) ,# ),* ( #.$* ,) ,$ $ ##*( (# *$* *) ",#$,
% 1 (,, $
$ $ ((# #$, 9 6% ,* C# *," $, $ $ (**, *! 3,#,
,*$ $ 6*$
**!'
*,# ..,$$$ # *$ $ $ ( **, * 3!',* ", $
( .& ,$& *$*$$ $ ( ,$,
**, *3!',* #,)$ (# *,$ $! ,$,
**, * 3 ',* ! *", $
$ ),.
( #, #
( ((#* #$, *28!9 !9 &,$ #$, 2 6%& *,*# * ,*$
2
##*!$ &#
* $ ## , !$ & !$ ) $, $ #
,.$,
<,$ # * (,$*",#!$ ) *#$, C ., (
&,&,$*** %D<<7
,!) *$
$
$ 9
.! .,#
C ., ;
! *,$ (
**! % !&
$ ,** -* ( $ (
&,,-,* ,*)*
!
"#
$
!
',*) *& * ).,$ %& *
> ( '/% $,$& *$
5,, "
,* $ )), *&,
$ ' ) " E ( ;
* FC% , . FC%>* &,$ * $* (,-,* ,*&,$**($ *$ $$
$ $ * . $
.!
* .,#
C .,,$ .* (<
.
!
*,$ (
**!%7 ( (
&,,-,* ,* )*
%
"# !
!
A ',*) *& *8 ).,$ %& * >8 '/ ') "E (,$ *FC% , *FC% >* &, # $, (,-,* '($ *$ $$
*$@ FC% FC%<$ $ ) ,#) *$( ,( .
$, ) ,#@*$FC%F! #
$ ) $,$;
(,$$ .
5*$ $.$", ,* ),, FC%F>' " ),, FC%4 , ,- 7 E 7 <7>
> #
$ ,*,- * *$ ,( ' ($ *$ $ $
)) $, FC%/. "$ ) ,#( ) #$, ( *,(
,.! )$ *
($ ) # *,& *$ 5 $ ($ *,$ & ) , *,! " ),, FC%/>$
$,- 7 $ )* (;
.
# *$
$ *, ($$ *,& * ,*
'($ *$ $$
($ *, C ) $ ( ,- ,$ . , E 7 <7>
8>
!,-7 $ )* (,$ .& *#
$ ," *, $ %D '
5* %D ;
! $ $ ,-
) ",$ #
## $ ($ ,#,$) *,,# * #&,$
) *#$, *$ %D 63 ,*
& .*$ $
$ 8
& *) *$ $% ,#$ $, 7 !
$ #,)$ () $FC%'# 6' ,
$ *$ $.$ (,$ .!( .
46FC%3& *# ,. ,* *, $* %D9' -,, *$ $$
$
!& *) *$ * $% ,#% *$
**% ,#$ $, 7 !
#,"*$ $.$FC%; (,$ .&,$ *.$FC%;>
))6'
,
*$
.* , ! *,* (&
# ) $7 A $
%D2
!< $*.
!%((,#!',* *$ $
$
! ",*,$$ *) $ ) ,$, $ (# .)
,$ .!
)) *#
*,$)
FC%E&,$ # #$.
,
$*!*,*#
,# ,*@
$ , $($ %DA 6*)#$ < " ;.
) * $
$
A
! & *) *$ *6>' $%7 $
$ # .) $, (,"*$, $, ($ ,*# *!
)) (,
) $ #$, 9% ,**, $* %D6+, ;.
*$ $$
$ A
! & ) *$ *>6#
$%%
** $
$ !
# *$ $.$ (%D;
,-#$, % $ . !
*$$ ##*,$ ,*# * %D86'
,
) *$
$
*) *$ *6#
!%%
*! $
$
$# #5$ #
(# *467 >
#$, *99!9!96%( .
<,$ $ $'
*,B *$
.* *$
,
$$& .,#
@ *
&,$ $& E* (,$ .
;
* #," +1 , .,**, (
.,$#,/'',* B &$$ / ".$ ' *),$
'
*, ( ,$ ;
$ .,$$$
* $ ),, ($ #$ ( # ,$ ,*$ $.$* &
;
*#
(,$& *,$ .& *#
(,$$ .
5 *$ $.$ )) $, FC%'# *$ $.$ (,$
FC%;## ,$ $ ,*&,$**! ($# ,*$ $.$ (,$ .!
)$ ,* *.$FC%;>$ *$$ *$ $.$ *$
.* $ $ ) ,#) *$( ,*$ $, ($ ) $,) $ G .#
## ,$ $ ,*&,$**!$ ($! &$$ / ".$' *),$
!',* # *$ $.$ ( .
., $& *.
,$
$ , , ,*$ / , ($ ! $ &,$** ) * $
$ 8
! ",(,$ ( #$* ($ <<7 A $
($$ )*$# *& *,*$ ,*$ ##*#$, *9 9!9 2!92 6%'
,*)#$$ *) $ )) *,$)
FC%7 # *$ $.$* (&,$***A
!
*$ ##* <, !
.* ((##$, 9 6%&
*,# ,- $ )* (;
*," *, $ +, )) $, FC%/. " ,.
2
!
$ , ),, ($ #$ ,$ & ) *$ # *,-,*
99
! *$ ##*
., # "
*,!& *(,$$, . *$,#5 ( A($ *5$#
($ *,& *)) *FC% ,$& *$ 5,$ ) ,# ) ****, ", # " .. FC%H ##* .
$ :
;
.,& * *$1 # *) )$& *) *,$&,$ ' $ $.$* (&,$***&# 1 *,
# "$ ,$ *
) # 8 D,$
) *#$, ",#*$ # * $ $.$* ($ ##*&# #$, 99 %! , &
$ ,#,., $, #,#.*$ #* , , ) *#$, ",#&)$$ $ .$$ ,$
$, *
8 # $,$
&, #$
(
* ,"
",$ ,* # * ##*
*$ $$
* # #$, &,$ ,#,$ & * $)*$ *) $
$$,. ##*<, $ 5) )
$,$,* (
*# *!&
*)
$) $ .,# ,"
#&,$ *$-,$, B$
( #$* $
$
$& * ,$ ,* ((,# &
# $ * ( (* (
. !$ -* .)$
!1,$ !/ ,* '
5* . &,$
,*! .
.&,$ ;
!;
.&,$ -
*
.&,$
,* # .$ # *,-,*$
,* $ *!&
# .$ * "
$B*#
$ *&
* ,-;
$#B
$
). ;
$$ ,*((
, ,* * $&
$# $,
* .
$$& *# .) .,*,$ , , ;
( $* !
&"( $
$ * ,-,*
# *$ $ .1 ,* ##* ($ *$ $$
$# * ,-$ )* ( .$ # .)
$) $ ) * $ 5 ##* .
$ : ;
.,!
.* &
* *,.,
,* 6$ ,(#",#! ##*C .,$ (
&, &,$*** <D < /)$ ! /'! ',* *$ $ $
$
!
, ,#
C .,
$* (
- , ! *,$ ( ",
** ", E 7 <E >9>
$
& *( #$ ($ , $
(, $( .
') ") $,$
$ *FC< <D < E
,!,#
((,#!/
' *),$
!
',* *$ $$
$
& *) *$ *!/'!',* !
$ !
.,#
C .,
$!*,$ (
** (
&,,-,* ,*)* ' %
"#
( )
% ' *
+ ( )
"# , -
.
/
"# , -
'
%
-
6-,*7 !2!A &5)$ *"
$, *$&*,.) , $1 & ) *& * $(
,-,* $, & *&,$ , *') "E (*#
,- *FC< $ * . !
* .,#
C ., <, !
*,$ (
** ( $& ,-,* ,*)* ') " ,*
E * FC<9 ' *$ $ $
$
$ ,-,* & 5)$ *"
$, & ) *& * $ $, & *&,$ ,
* $ * . !$ ,*&,$**
* C .,
.* !
*,$ (
** ( (,",-,* ,*)* ') " ,* E *FC%26-,*7 ! 9&5)$ *"
$, *$&*,.) , $B$ & ) *& * $ $, & &,$ , * $
$ " !
* .,#
C ., !
*,$ (
** ( $ ,-,* ,*)* ') " ,* E *FC<A6-7 & * ",*C *$&*,.) ,
$B$ & ) *& * $ $, & *&,$ , * <D9 *$ <",E
,,
<< 7 8 $
) "$ * . *FC< ($ , .$*! $,
$ # ",#$
##*
.,!<,
.* *$# . *.$, "!& ($$ . ,"
(, )*$
!& *$ 5) 28
& ,$&
.,$$ # " ((,& * $ .
,*$ ,$ )# (
)) $, *#$, 98 %
", (,
( ($
$*!$ ,.
,,*$#& **),$ )# ($
7 &$
*# .)( (,
, 9 6$.
.$, $
$*$ $*) $& (
((, ",$ ( <%! 7
* (, .$, , $
$> ##* 7 9 <,
* , < #$,(,# $ (
$> ##*7 9<,
*
* )
# # 2 ( ;&!< "# ,! '+!: ,! 30!'!( 33!4 =6 33!44( >%%6'!$"*?&41-' ($'1 !$* A 6
" # * ( $
$*I ##* # ",#$*! ,$,
" # $/
( $ $ $ ('
*,* ,$ # ' $ &,$***, %D '
5* %D ;
"(
*)) $$ ) *#$, *$ 1 &# ** C ., $
( ($ ##*$$ *$#5$ $ ,*
# $*
$$ .
$,
) ,$ *%D*
" #,",-,*,$ ,#,$ *$ .)&,$*** , )*# *) $# $ $# ,-
", $, ###
"$
*$)* *$ $$ *#$ #$
# ),$* ,"
"$ ##*,$ ,*# *(
* *,#,$,*
*$ *$ " (,-$ *$
)* **) *, ( # *,,-,*$ $ . $$ 5 ),* *,$ $
$$.)$,$ * , #$
# ),$* ,"
"* . , #$)* *,$ ,)
#&,$ $ . * #
",# ,* # $ .,#
",#,$ ( . (*$ $.$ (%D<<7
,!&
.,#
C .,,-;
,$ .
,) *$ $/
' *),$
!',* )) ,E*FC%
FC% !*)#$," '*$ $$
$", ,* ),, FC%4
),$
$,-7 $ )* (;
* *$ ,(
& 6. " )) $, FC%/ ) #$ ) # ( *,!
)$ ) # !$ 5 $ *, ", ,* ),,
FC%/>
),$
$,-7 $ )* (;
# # * $ * , *, *,& * ,*
' ($ *$ $$
($C ) $ (,$ .!,-7 ,* )* & *#
$ ," *, $ 8 *$ ) *#$,
*##**(
) ",$*#
,*$$
$*> ##*,,
*&
* #.$ ",# *&
*.,#
",#!& ,*( $ $*$& $ E # * ( $
$*
* &" $$ #5$ ,.)-.$ *"
*# $,$
$,$*((*( .
"
, *,(,.,$,* ,
,$,*',**# # $$, * ,*#**
* **
, ,*$ $, ( $ 46 *.# *$ ,#,$$ 5)
#
$A
). 46,* ( $8
!& *# ($ $8 *!&
# $* $ $$ $$ ( ** ($ ) *#$, *$ ,* -#$, ,* &,$ $ .,$ 6 $ ,* # *! $ ,#,$
5)
#
($$ ,#,$$ ,- &$ 5$ / ".$' *),$
!'
*,( .& ,$,.
$, & *$$ ) ,#*$ $, # #&,$ $ .,**, (,- #,)$ ($
$,( .
$, %D86'
,
$ / ".$ ' *),$
! '
*, * $ .,#
),, , (,$** (,-;
,$ .$ .
5*$ $.$;
),$ (,$( $
$)) *!& *,$ .& *#
$ (,$1 ($!$ *$ $.$ (,$ .& *# 1 "*, ,",$ ., ,**$ $.$$ 6'
,
,*$ * .!&
9 ,*# $ ,,$ 466'
,
( $ * **$5 &$
,., $$ ,5,$) )$ ,*$( .
46 ,#$
$ $ , $ << .
! & & * ## , *@$ ! $$,.,#
),, ((#*#$, *9
9 6%& 4 .
46& *,*$!& ## ,$ 6'
,
& * ($",(,# $, ($ ( #$*1 *!,$# $* ,
* , , $C)
,
,) $,$ .
$$$ $ ) ,#!& *$, ,G$ # .)
$) $, ( ,# $, (
**$ 6($ ) ,#( * .5 & * *, $ )$$ ,*$46 ,*$
$ .
$$ $ )$C$ ( ",(,$ ( #$*!$ ) *#$, # *# $*((( $ * , *,#$ "*, ($ ,#,$* $ ($
$ ,-,$ .$ $ ) ,#& & * .,$$,/ ".$ ' *),$
!'
*,
*# ( $$ #5 ( # * ( $
$*& *$
*"*, # **"*, ($ ,#,$ ## ,$ # **"*,
.,
* *((,-,* & * .,$$,/ ".$' *),$
!
',* %D86'
,
, ,*# **C ., $, .,$$,$ # #$$
# .)
$) $& *
* #
,$ ,*# * $ *$ $.$
.,! &"
*$$ $
*,# # ,G ((#& *,*# *( .$ *$ $.$ ( .
.,! #,$& *# ,<< $
$,
$,$ ,.)-.$
*
$&,$ ,* *)#$ C
*$," 1 ) ,*
( ($ ##*$
* .
$$ ( ( #$$ # .)
$) $& * **
# *,-,*$
2 .& *,*#**,$ ,$ ,.)-.$6$
* *"$
$,-,* $ )* ( ##*&*,.) , $, ( . ( *, # .)
,$ () , *,-,*& $ $ ",$
) $ ($ 1 *! C)
$, ($ * ,-,*# ((#$$ ) *#$, # * ($ (,$ # *
&$ $
*"$
) *#$, ,* $ $ C)
,-,*( $ )* ( ##*,
# **1 -.$ ($ )C $
*($ ,$
$ 6) 7 A ($ ,.) -.$ ,$ ,*") (,$ -.$
!
"
!,$
* *"$
$, $ (),"
$(#& * $ "
$ $ ##* ) $ 6 $(,.* (,,* .$&,$ $,
$,
$
* * $ ) ,* # * ( $
$*$
$ *,# "( .
$> ##*
:;
.,& * $*$$ 4E* *$ (, $ *$ & $ *$ ,*&$ $!6(,$
,*,* $ .,**, !&
# ((#$$ #,, ,$ ($ ) *#$, *$ 1 # " ( *,,** ,$
"((#$ ,*$ # ( ##* .
., ($) ** ( $,.( .$ $ (,#,$ # ") **,, ,$ ($ *,
",&,)!
# & &,$ & $ , $ . 1 ( ! ,$$ ) **,, ,$ ( *$ ,*.
,,$ 7"$ **!$ *,
$ 5,$ ) ,#) ****, # "$,$ *
A ) #
* &$ $ #$ !&
.,#
C .,$ ,- #$ ($*,$ *,
),$
$,- $ )* (;
# # *&,$ * , *,1 *,,*
*
)& ) 1 ) ,* # * ( $
$*$
$,$& * $* *
)* *$ # *,- *$ ,( ,* *$# ",#,D $ ,**)#,(,#.,#
",# ($ #$ !&
.,#
C .,,-$
,-# ) **, &,$ *, $# " ##*
$:
;
.,$ *# .,#
),, # $,*)$&,$ $ *
9 $ # $$, ( # * ( $
$* *$
$1,$ !'
5*
$#!&
* #,",-,* ,$ ,#,$ *)$ ) *#$, # *& $ *),$
,G .,#
C .,
$ ,$ $$ $ ,*$ $.$*# ,$ $,
$# $* $,$ .,
$$ #,, ,$ ($ ) *#$, *$
2 ' &"!6 $(,.* (, .$&,$ # * ( $
$*,$
$ 6$)*) $ $ C$$ (,-,**(( ,-& $ >* )$*$ $
*),$
$6(,-,**(( (., $) ",$
) $*!$ ,-.
$ $ *),$
( $ $.$ (*# ,-,*
* .$,.*$$ *$ $( .* . #
#$ *,
..,*$$,.* & .( 5 *,$ $$ $ / ".$
*),$
,*$ #( .$ , . ## $ (* #,
*$,.
# *,,$
, .,**, ,$ *),$
.
# *,*)$, , , # *( $ ( ., # *,,# ",#
**.$
$ $ ( ., ..*
A ,"
".$ (
$*> ##* .
$ :
;
.,
.* ,*# ) ",$ ,#,$1 ( !
&, # ",#$$ $,
$ 1 ) *#$,
) " ,$* # * ,*$ $ ##* # # *," ((,.
$," *
& ( $ 1 -.$ (# ",#$, ) **$ $,
$,*&
* ! *) ) )
)) ,*
))#, $, (",# # #$,$)$ $, (
& ,* ,
,$ ,(,.,$$ ,
* *$ *$#) $!$ # * ( $
$*
*) ( $ 5, ,$",&,$ .
$$*$ $,$
,#,$ $ 5 )
# $ . $
* #5 )*$
$*7 * .
.,
.*
*, #,$,G*! $2 *!*)#$,"
" $, , #,.,
#$,",$ ($, $# #**, (**)*, (*$# $ ( $ $ .$ ,* $$,
$
' &"!5),,",&$ ( #$$
$> ##*
.,. * ( *,!& ,* * & ) *( #$$,
," &$ &,$ (;
!
,* "",$
) $ ($
($ ," &,$ *, $ ( ,$ . # .)
$! &
$> ##*
.*
",
,
# *,-,*$ $ )* * *) *$ #$ $ ,- $ )* (;
! ,.
$$& *# ., $ ($
$,-1 ( !
,## * &$ $
$*> ##*,$ .
$$ (
*$#! $ &,* .** ,$ * #,$& $
$ # 5
&,$ ,*
*!# *,*, *,-,*$ , #$)* * $ &,$ " , $ ),* .$! * " ) $$,
#,.,
*& $.)$ $ $ $ ) (#,.! & #
#$ $
&1 ( !A * (,.),* .$ $
$*# $ $ , *, ,* *# ) ( #$, ,*$#
8 **# !$ -.$ (# ",#$, (*$#
) & *
,*( $ &,$ $ .,$ * . ,*,*.,** ## ,
# #**, (**)*, (*$# $ (
$$ $
$7
.,
7
.* & * &,$ & ", $ 8
,( 3,#,
,*$ $!',* ,*,#$$ ,** *$& $*$ $$ .
*$* *$ .
5$ . $ .
,,*$# **
** 0&@ $ *) 5,> * ?*>7 $ ) $ ?*>7