Harbhajan Singh v. Union Of India And ORS
! "#$"% &'() !*
++,+%"- !'
$.+)+"/ * !'
$,01$2$"3"41 5 +.."+, 6#
"")"%$$"%.1+, 5 +7"%+". / 89 333 9
,++"./ , $:$";<=$,31$,=$>%$.+ ),.1+7+.."+, ,,<"$">3, $"+<"+> ),.1+,+7"%+".
1+ 7+.."+, 1$ )+% .1+ 7+.." <"%+, ,.+
#
*).1+"..<.")"%$++?"4%,+."".1+0$ )".)$."%$.+% !!@""+A<,+ #-B.7,=.+1=..1+ 7.)%%."$,+.,+"+,$:.1+))+.),=! !&1+ 4,<"%.$?+".1$.1+1$%=7+.+%-!C+$,)+,+$"%1$% .1,++C+$,8+,+$"7+.,+"+,$$"%.1$.1$+1$%0++" :.11+%:.1=$$)%+".+"."0C.1+,+7"%+".+1$%0+=+ +40+".1+C+$, ! >.1+,+),+>1+"$.+,"$.+:$+"..+% $.+$.),.1+$,$"?)%%."$,+.,+"+,$ 1+,+7"%+".1$+)+%$"$77$."),%=$ ).1+:,.7+.."),:$".).+,,.,$2<,%.").1<,.. .1+,$+.1$.$.1+$<+)$."$"%7,++%"4$%+,+. .1+7+.."+,.?7$+<.%+.1+0<"%$,+).1<,."+ ).1+$<+)$.""+.1+,:1C,"7$,.$,+".1+.+,,.,$
2<,%.").1<,. +<.$".C><==$,C%=$).1+:,.
7+.."),$?).+,,.,$2<,%."7+$%+% ".1+,+7C..1+$77$.">,+$"+1$0++"7$+% "++,$2<%4=+"..1$..1<,.$<11$2<,%."$"%.1+ :,.<,.<%"?+.2<,%."<"%+,,.+
).1+ "..<.")"%$,,+7+.+).1+)$.$.:1+.1+,.1+7+," ,$<.1,.C.:1=.1+:,.<41..0+<+%$.+%:.1" ,<.%+.1+.+,,.,$=.).1+41<,. ;++7"4"+:.1+$0+.1<,.1$1+". +=0$,?<7".1+<+).+,,.,$2<,%."$.:1+.1+,$"C $<+)$."$,+:.1".+,,.,$2<,%.").1<,. 7+,<$).1+7+..":<%4".1:.1$..1+ 7+.."+, 2"+% $ .$". C ==$"%+, " '
! $"% $=+%.1$.1+1$%=7+.+%- C+$,&=".1+,+".1+"% 0+.$",%+, +@ B+1$%0++"$:$,%+%$:$,%)8 $%=$ 31,8%<,"4.1+C+$, !$"%.1+,%."."$+1$%0++"
7,=.+%$"7+.,+"+,$"! !$"%0+=++40+. .1+7,=."$7.)%%."$$).+,1$"4.1,++C+$,) +,+".1+7,=.+%7. " .1+ :,. 7+.." .1+,+ " ,+)+,+"+ $ <1 ) 7+.."+,87."4:.1".1+.+,,.,$2<,%.").1<,.$. $"C7".).=+.1$+.1$.1+1$%=$%+,+7,++".$."%$.+% ** !(@""+A<,+ #(B7+,<$)$=+:<%4".1:
.1$..1$..$%%,++%..1+,+.,+"+,$) >+:+1 $"%.1+7+.."+,1$%0++"7.+%$"7+.,+"+,$$.+:+1 3=$,C,+7,++".$."1$+$0++"$%%,++%..1+,141+,
))$:11:<%4".1:.1$.":1+,+.1+7+.."+,$ <11$%0++"7.+%:.1".1+.+,,.,$2<,%.").1<,. .1+,+7,++".$.":+,+%<,"417."4$.+:+1. ++=.1$. $).+,1,+.,+=+"."-' ! >$+4$".+%$.+% - !*@""+A<,+ #&B1$%0++"+,+%:1+,+0C1+:$1:"
$,+%+".)<+
> ,0$".$.+> 1$+> $.$$@ 0B :11$%%,+$4+"".1++=) $,.+ "<1,<=.$"+".1+$0+"+)$"C7+$%"4$ <1.1$.$"C$<+)$."$,+:.1".1+.+,,.,$2<,%." ).1<,.>.1<,.).1+7"".1$.02+.",$+%0C.1+ ,+7"%+". :+ )<"%+% +$"+ $" 0+ 7$+% <7" .1+ 2<%4=+".).1,++<%4++"1).1+7+A<,."
!"# "
$%& '(() *&%% +& ','- :1+,+" .1+ 7+A <,. 1$% %<+% <$"+)".+),.1+,+7$C=+".)$":11:$0.$"+%),= 17$1+:,.7+.."1$%0++"7,+)+,,+%"+141<,. :11 :$ %=+% " .1+ 4,<"% ) $? ) 2<,%." ,%"4C>.:$1+%.1$..1+<,.=<.1$+,+D<.+.+,,.,$ 2<,%." $"%=+7$,.)$<+)$."1<%$,+".1+ 2<,%.").1+41<,.+")$=$7$,.)$<+)$." $,+:.1".1+.+,,.,$2<,%.").1+41<,.>.1+$=+0C .+)=$C".0+"%+,+%.0+$%+.+,=""4)$.,.+A+,+ 2<,%."1+%+")%=$).1+:,.7+.." 0C.1+ +141<,.:$$,%"4C<71+%$"% .1$1+%.1$..1+ <,.=$C,+)<+.+A+,+.%,+."$,C2<,%."0C"?"4 %.,"+)),<="+"+"
3=$, <+ $,+ " .
%& +
#"%
$%&
/ %&0%% '((1+**-22, :1+,+ +,+ ) +=7C++ :1 +,+% " .1+ 1$,?1$"% 3.$.+ :+,+ %7+"+%:.11+$<..$41<,.:$$77,$1+%".1+ 4,<"%.1$..1+1+$%))+$<1).1+=7$"C:$$.$<..$ 1+"+"11+%.1$..1$%"2<,%."1+,++: 7+..":$)+%.1+,+$).+,:11:$$:+%$"%.1+$=+:$ .1+<02+.=$..+,)"%+,$."0C.1+7+A<,. +<.$".C>.
:$ 1+% .1$. "C 0+$<+ ) .1+ 1+$% ))+ ) .1+ $77+$". =7$"C:$.<$.+%".1+3.$.+) +.+"4$:<%".")+, $"C2<,%."<7".1+$<..$41<,. <"+),.1+7+.."+,.1<411$,++%<7".1,++ <%4++"1).1+7+A<,." "%$+$ & $&" +$"%##& ## $%&'((-3++2'27+,<$) .1+$%2<%4=+".:<%4".1:.1$..:$$$+)<==$,C <,.=$,.$7,++%"4"%<.+%".1+3.$.+) <"2$0$"%.1+ +,+=$"1$%0++"%=+%),=+,+ 1+41<,.) $1$0$% 1$% %+"+% . ".+,)+,+ " .1+ 4,<"% ) $? ) 2<,%." +<.$".C>.:$1+%.1$..1+1+)),=C3.$))$" 0+ <+% $"C:1+,+ " "%$ "+ .1+ )$. 1: .1$. .1+ ==<"$.":$+"...
1+:)+"),="41+,.1$..1+$77+$". 1$%0++".,+%0C.1+<==$,C<,.=$,.$$"%.1+,+),+>.1+$% 2<%4=+".:<%".0+1+7)<..1+7+.."+,".1+7,++".$+ "+.1+,.1$0++"7+$%+%.1$..1+,+:$$"C$<+)$.":11 $,+".1+.+,,.,$2<,%.").1<,.",$"C%+.
7+.."+,87."4".1+.+,,.,$2<,%.").1<,.1$+ 0++"4+".0<$).+,,+.,+=+"."-!' ! $+4$".+ %$.+% - !* @""+A<,+ #&B :$ +". $="4 ,++) ) 7,=.""$<".)$$"C:1+,+.1$0++".$.+%.1$. $"C$<+)$."$,+".1+.+,,.,$2<,%.").1<,. +,+C>0+$<+.1+7+.."+,":,+%"4:.1".1+.+,,.,$ 2<,%.").1<,.:<%".")+,2<,%."<7".1 <,.
+$"+$"0+7$+%<7".1+2<%4=+".).1+7+A <,."
"$&$ & !"# "
$%& '(-)*&%%+&,5(6".1+$%$+>.1+41<,.) $."$ 1$%%+"+%.+A+,+.2<,%."".1+4,<"%.1$..1++,+ :$$.=0$C$"%.1+$77+$".1$%+..+%$.1"$.+7$+$C$> 1$,1+$77+$".1$%0++"%+$,+%<").),+$+,+$"%.1+,+ :$==<"$."$<1,+4$,%"41%$0.C=7+"$." :111$%0++"==<"$.+%.1= +<.$".C>.1$1+%.1$.
),$.")$<+)$."$,+:.1".1+2<,%.").1+ $."$ 41 <,. :1+,+ .1+ 7+.."+, ,+++% $ +..+, ) ,+)<$ %+".."4 1= ),= %$0.C =7+"$." 1+ $77+$ :$ $:+% $"% .1+ =$..+, :$ ,+=$"%+% ), %+%"4 " =+,. :++,>"D<+.")$:$<1.:$1+%.1$.?++7"4"+: .1+7,"),.+
).1+"..<."$$.)$.".0+ ,+,%+%.1$.$7$,.)$<+)$."$,+:.1".1+2<,%.") .1+<,.",%+,.=$".$"$:,.7+..":11".1+7,++". $+.1+,+++=.0+""+ ++$".7,.",+$%$<"%+,/ * " = ,$?$13,$.$$ "")"%$ $"%".1+, @ !!
B 3 !*>$":+,"4$=$,
D<+.".1<,.0+,+%.1$."$7$",+$%"4) $<+@ B),.+
.=$")+.C+$,.1$..1+ 41<,.$"+A+,+7:+,.<+%,+.">,%+, ,:,.),.1++"),+=+".)$"C).1+)<"%$=+".$ ,41.,),$"C.1+,7<,7+).1+$<+)$."" ,+$." . :11 . +A+,+ 2<,%." ".:.1.$"%"4.1$..1++$.).1++,"=+"., $<.1,.C,.1+,+%+"+).1+7+,"$4$".:1= .1+%,+.">,%+,,:,.<+%".:.1".1+ $%.+,,.,C"7$,$*.1<,.0+,+%/ E*1+D<+.":1+.1+,,".$<+)$." :1C,"7$,.),)"4$:,.7+.."1$ $,+":.1".1+.+,,.,$=.)$"C41 <,.1$.0+%+%+%".1+41.).1+"$.<,+ $"%1$,$.+,).1+7,++%"4<"%+, ,.+
).1+"..<."",%+,.=$".$"$ :,.7+..">$:,.7+.."+,1$.+.$01 .1$.$+4$,41.$=+%0C1=1$7,=$)$+ +.1+, 0++" "),"4+% , .1,+$.+"+% . 0+ "),"4+%0C.1+,+7"%+".:.1".1+.+,,.,$ =. ) .1+ <,.F 2<,%." $"% <1 "),"4+=+". =$C .$?+ 7$+ 0C$<"41= $.<$"2<,C,.1,+$..1+,+)G ".1+$+) $2+"%,$"1"4$,$+< ; 1,$>%%."$=="+,)"=+$A$"% .1+,> @ !!B 3 &(*> .1 <,. :1+ "%+,"4 .1+ 7+ ) ,.+
@ B ) .1+ "..<."> 7$,.<$,C .1+ $<+ ) $." " =$".$""4$:,.7+..">1+%$<"%+,/ E' 1+ ),. D<+." .1$. $,+ ), "%+,$." :1+.1+, .1+ "%1,$ ,$%+1 41<,.:$2<.)+%"1%"4.1$.$.1+ +H<,+.?7$+$.1+""$@$=$%<B>.1+ $77+$".<%".=$".$".1+:,.7+.." 0+),+ . 1+ 41 <,. %% ". +A$="+ :1+.1+,$"C7$,.)$<+)$."$,+"
"%1,$ ,$%+1 $<+ @ B ) ,.+
=$?+.+$,.1$..1+41<,.+A+,"4
2<,%."",+$."..1+.+,,.,+:.1" :11.1+$<+)$."$,+:1C," 7$,.>:1$+2<,%."1:<%=+$" .1$.++")$=$),$.").1+$<+) $." @.1$. 0<"%+ ) )$. :11 4+ $ 7+.."+,>$,41..<+B$,<+%:.1".1+ .+,,.,+)"%1,$ ,$%+1>.1+41<,.) .1$.3.$.+:1$+2<,%." AAAAAA ,=$C>:+:<%1$++.$%+.1+ ,%+,$"%,+=..+%.1+=$..+,..1+41<,. ),%+""=+,.<.),=.1+7+,<$+ <0=").1+$77+$".>:1$77+$,+%" 7+,""$,<%$.+)1+$,"4>.:.1"4 .%<. ,.C>.:$+$,.1$..1+=$"
02+.).1+7+..":$.+"<,+.1$.$.+$. ")<.<,+>7$+"4+,?+1=$,+".7<.. <""++$,C1$,$=+".,<"%<+1$,%17$.
.1+$,7,.+:$".$%,+."),<$"+) +$, 4<%+"+ $"% ".,<." . .1+ "7+."4))+,>$"%".,%<.")%+)".+ $"% +))+".
+,)$."#"+.4$."
7,+%<,++ :$".1$"4+".1+7,++".
7,. :1+,+ .1+ ))+, $,+ <"+,.$" ) :1$..%$"%++?".,<."$"%"%+)".+C :$.),+$,$"+),=141+,<7),+$1$"% ++,C,<."+.+7>,+<."4".1+%+.+".") 7$+"4+,),1<,$"%1<,"1,.>1+ :$". .1+ +"D<,+> +,)$." $"% "+.4$.".0++))+".>7$+"4+,),+"%C $"% <,.+< 3+"%C> 1+ :$". .1+ +7$,.=+".#))+,"+,"+%.$?":+%4+ .1$.1+:$<""++$,C1$,$+%G '
+4$,% 0+"4 1$% . .1+ %<" =$%+ 1+,+"$0+> .1+,+ $"". 0+ $"C %<0. .1$. .1+ D<+.":1+.1+,,".$<+)$.":1C," 7$,.),)"4$:,.7+.."1$$,+":.1".1+ .+,,.,$=.)$"C41<,.1$.0+%+%+%"
.1+41.).1+"$.<,+$"%1$,$.+,).1+7,++%"4 <"%+, ,.+
) .1+ "..<." " ,%+, . =$".$"$:,.7+..">.1+7+.."+,1$.+.$01 .1$.$+4$,41.$=+%0C1=1$0++""),"4+%0C .1+ ,+7"%+". :.1" .1+ .+,,.,$ =. ) .1+ <,.F2<,%."G
+<.$".C>?++7"4"+:.1+$0+%<">.1+ 77$.")+%0C.1+ "")"%$1$<0.$"+ $"%.1+$=+$+7.+%1<,.=+..1+"<".1$." $<+)$."1$$,+":.1".1+.+,,.,$2<,%.").1 <,.1+,+),+>.1+7,++".7+.."".=$".$"$0+"$<". )$?).+,,.,$2<,%." ,%"4C>.1+7,++".7+.."%=+%0+"4". =$".$"$0+ 1+7+.."+,+).),++.7<,<+1,+=+%+"$ <,.)=7+.+".2<,%."><.%+.1+.+,,.,+>+,:11> .1<,.+A+,+2<,%."<"%+,,.+
).1+"..<."
)"%$><"%+,:11>.1+7,++".7+..":$7,++".+%3"+.1+ 7+.."+,1$7<,<+%,+=+%C0"$)%+":,"4),<=1+=$C$= 7,.+.")3+."&).1+9=.$.".>' -),.1+7+,% 7+".0+),+.1<,..1"4$%".1,%+,:0+.$?+"$$" +A7,+")7""".1+=+,.).1+$+$,+)+,+"+.)$. :$"++.$.+%.,++.1+7,+="$,C02+.",$+%0C.1+ ,+7"%+". @33 9B +=0+, *> !'
?$ 1+.1+,7+$?"4#,+$"+%/+# 1+.1+, +7,.$0+/+#