Sahil Sehgal v. Union Of India And ORS.
!"#
!"#
!"#
!"#
$%& &'()(*+
$%& &'()(*+
$%& &'()(*+
$%& &'()(*+ ,
,
,
$-(.&-/$. &%(%(*&0 1) *(* *2($$*2%-&0) &)3*2&*%) "+4 5" "+4 5" "+4 5" "+4 5"66" 66" 66" 66" 0&)&*%+ "01(70$8-$92-$0:;02<'$%&;=(%- "0%9.:$.;2<'$%&;
0%-&3&%(%(*&0 "0$%()-(*/.$;2<'$%&;
00&)3*2&*% "0$.(.$>.7;2<'$%&;
00&)3*2&*% "0$0)-//$0=$.;2<'$%&;
00&)3*2&*%? 66"; 66"; 66"; 66"; -& &@$8(*$%(* 9*&
A =$) '*29'%&2 >: %-& &*%0$. $02 &'*2$0: 29'$%(* B 0 )-0% C%-& 4D -& 3&%(%(*&0;=-()$)%/0$29$%&(*5$=;%7%-&&@$8(*$%(** E
A 9*2&0%-&..E
-&&@$8(*$%(*=$) %-0&&>F&'%(<&%:3& 3$3&0)-$<(*/89.%(3.&'-('&G9&)%(*)$3&0$*2=$)
8$07) &$'-=-&0&$)$3&0=$) A 8$07)-&'$*2(2$%&)>&.*/(*/%%-& &*&0$.$%&/0:=&0&0&G9(0&2%>%$(*, H8$07)(*$3&0$*2&$'- $*2A H8$07)(*$3&0-&:=&0&0&G9(0&2%$%%&83%A G9&)%(*)9% E G9&)%(*) (* $3&0 =-&0&$) %-&0& =$) * )9'- 0&G9(0&8&*% $%%&83%(*/8(*(898*98>&0 G9&)%(*)(*%-&0&8$(*(*/%=3$3&0)(& $3&0!-&'$*2(2$%&)=&0&$.)$..=&2%0&%$(*$'$0>*'3:
%-&"$*)=&0)-&&%)-&0&)9.%=$)2&'.$0&2>:%-& *A
A $*2(*%-&&*&0$.$%&/0:%-&'9%
8$07)=$) (@&2$%EH=-&0&$) %-&3&%(%(*&0-$2)&'90&2E,H8$07)$*2$)$0&)9.%%-&0& -&2(2*% G9$.( : % () $..&/&2 %-$% %-& $*)=&0 7&: $.. %-& %-0&& 3$3&0) =&0& 39>.()-&2>:%-& *
A$*2%-& ())9&2$*%( ('$%(**
A 0%-&3903)& (*<(%(*/>F&'%(*) 08%-&'$*2(2$%&)%%-& $*)=&07&:-&3&%(%(*&0-$2$..&/&2.: (.&2-()>F&'%(*)*
A '-$..&*/(*/ %-0&& G9&)%(*) *& 08 &$'- 3$3&0# -& .()% %-& '-$..&*/&2G9&)%(*)()0&3029'&2$)9*2&0+ 0 0 0 0 $3&0 $3&0 $3&0 $3&0 I9&)%(* I9&)%(* I9&)%(* I9&)%(* *)=&0 $) *)=&0 $) *)=&0 $) *)=&0 $) /(<&* (* %-& /(<&* (* %-& /(<&* (* %-& /(<&* (* %-& $*)=&07&:
$*)=&07&:
$*)=&07&:
$*)=&07&: 03)&2 03)&2 03)&2 03)&2 $*)=&0 $*)=&0 $*)=&0 $*)=&0 $3&0 &% # ?, 2& "$07) >& $..%%&2 % $..
$3&0
3%(* 3%(*? ? $3&0 ,? 3%(* 3%(*? -& %&@%) $.. %-& %-0&& G9&)%(*); 8&*%(*&2 (* %-& =0(% 3&%(%(*;()0&3029'&2$)9*2&0+ JI?, -& %%$. *98>&0 &*%0$. *(<&0)(%(&) (* *2($ (* 30(.
A=$) # ,
#
?# ,? ,# K
? JI
"$%'- %&8) 093 =(%- %-)& 093 $*2'-)&%-& '00&'%$*)=&09)(*/'2&)+ 093 093 $# 2 (#83))(>(.(%: 030$%(* 3&0 08$*'& *2($ 1) $8 6&)-$< $2$< ># 6&2$0 $%- ((# $3$'(%:
-$%%$'-$0F( 1) 8(*0%&*%&0(*% 0("-$88&2 '*%0$'% '# 6
$.$ (((#
&0 $*2 60()-*$* 1) 6 $''&3%$*'& 6$8$.$8 2# $%:$>0$%$ (<#*)(2&0$%(* )-& 1) "9/*&&0$8
$*/$0$*2' 2&) $# ># '# 2# (<# ((# (((# (#
(<# (((# ((# (# ? (((# (<# ((# (# , (# ((# (((# (<# JI,? &$2 >%- %-& )%$%&8&*%) # $*2 #$*2/(<&%-&'00&'%$*)=&0>:9)(*/ %-&'2&)/(<&*>&.=+
, ))&0%(* # : %-& %&08 C):.984 =& /&*&0$. 8&$* %-& )-&.%&0 $*2 $'%(<& 30%&'%(* =-('- () &@%&*2&2 % $ 3.(%('$. 0& 9/&& 08$*%-&0%$%&;>:$%$%&=-('- $28(%)-(8*-()0&G9&)% &$)* #<&0:*&-$)$0(/-%%)&&7 $*2&*F:(*%-&0'9*%0(&);$*$):.98 08 30)&'9%(* 2&)+ # %- #$*2 #$0&'00&'%$*2 #() %-&'00&'%&@3.$*$%(* #
# %- #$*2 #$0&'00&'%>9% #() *%'00&'%&@3.$*$%(* # ?# #()'00&'%>9% #=0*/ ,# #()=0*/>9% #()%-&'00&'%K % () 3&0%(*&*% % 8&*%(* %-$% %-& >F&'%(*) (.&2 >: %-& 3&%(%(*&0=&0&%$7&*(*%'*)(2&0$%(*$*2%-&0&<()&20&)9.%=$)2&'.$0&2 * E
E >9% $''02(*/ % %-& 3&%(%(*&0 -& -$2 )&*% $ 0&8(*2&0 *
A
A $..&/(*/ %-&0&(* %-$% -& )-9.2 $% .&$)% >& /0$*%&2 8$07) (* 0&)3&'% I9&)%(*?, $3&0 &% #$)-$)>&&*/(<&*%$..%-&0 '$*2(2$%&)$'0))%-&>$02(*'&%-&/0(&<$*'& %-&3&%(%(*&0=$)*% 0&20&))&2>:%-&0&)3*2&*%);%-&0& 0&;%-&30&)&*%3&%(%(*-$)>&&* (.&2
0)&&7(*/$=0(%(*%-&*$%90& '&0%(0$0( 0G9$)-(*/$*)=&07&:)2$%&2
A; 0&<()&2 $*)=&07&:) 2$%&2 E
A 0 $3&0 )&% #;2$%&2
E
A!
A 0$3&0$*22$%&2 E
A 03$3&0$*2%-& (839/*&20&)9.%2$%&2 A
A>:=-('-=0*/$*)=&07&:)-$<&>&&*
A 30<(2&2 0 '&0%$(* G9&)%(*) * %-& >$)() =-('- %-& 0&)9.% %-& 3&%(%(*&0-$)>&&*=0*/.:2&'.$0&2 *0&3.: (.&2>:0&)3*2&*%?L ;(%()$<&00&2%-$%%-& &@$8(*$%(* =$) -&.2 * E
A >F&'%(*) =&0& (*<(%&2 $*2 $ %&0 '*)(2&0(*/%-&)$8&%-&0&<()&20&)9.%=$)2&'.$0&2* E
E=-&0&$) %-&=0(%3&%(%(*-$)>&&* (.&2*?
$ %&0$2&.$: 8*%-)%() $.) $<&00&2 %-$% %-& &@$8(*$%(*) $0& -&.2 %=('& (* $ :&$0 $*2 (* >&%=&&*%-&2&'.$0$%(* %-&0&)9.%$*2%-& (.(*/ 30&)&*%=0(%3&%(%(*; $*%-&0&@$8(*$%(*-$)$.0&$2:>&&*-&.2%() 90%-&0$<&00&2%-$% $ %&0%-& >F&'%(*)=&0& (.&2>: %-&3&%(%(*&0%%-& $*)=&0 7&:; &@3&0% 3(*(*=$)>%$(*&2>:%-& $*2(%=$) 9*2%-$%%-&$*)=&07&:% $..%-&%-0&&G9&)%(*)=$)'00&'%$*2%-9)%-&0&=$)*'-$*/&(*%-&0&)9.% % () 90%-&0 $<&00&2 %-$% %-& 3&%(%(*&0 () *% &*%(%.&2 0 %-& 8$07) G9$ I9&)%(*?
,>&'$9)&(*$3&0>&'$9)&%-&0&=&0&E G9&)%(*)9% =-('-&@$8(*&&=$)0&G9(0&2%$*)=&0A G9&)%(*)$*2-&=$)%>&/(<&* 8$07) G9$ (0)% A G9&)%(*) $%%&83%&2 $*2 * 8$07) =&0& % >& /(<&* >&:*2$%%&83%&2A G9&)%(*)-&3&%(%(*&0-$)$..&/&2.:$%%&83%&2A G9&)%(*) 0=-('--&-$)>&&*/(<&*8$07)>9%( %-&8$07) I9&)%(* ?,()'0&2(%&2%-()$''9*%%-&*(%=9.28&$*%-$<&/(<&*8$07) 0 A)% G9&)%(* =-('- () %%$..: (83&08())(>.& % () 90%-&0 $<&00&2 %-$% %-& 3&%(%(*&0-$)*%3029'&2$*:0&30% %-&&@3&0%(*0&)3&'% I9&)%(* ,?; =-('- 8$: >& '$..&2 %-& ?02 G9&)%(* % () )9>8(%%&2 %-$% %-& 3&%(%(*&0 -$) $.) 0&.(&2 93* $ >7 %(%.&2 $) C*%&0*$%(*$. 5$= $*2 98$* (/-%)4 >: 0 //$0=$.
; &*%0$. 5$= 9>.('$%(*;(*=-('-(%()8&*%(*&2%-$%0%('.&, %-&98$*(/-%) .$:)2=*%-$%J&<&0:3&0)*-$)$0(/-%%)&&7$*2&*F:(*%-&0'9*%0(&)
E $):.98 083&0)&'9%(*4%() 90%-&0)9>8(%%&2%-$%(*) $0$)I9&)%(* (&I9&)%(*
$3&0()'*'&0*&2;%-&&@$8(*&0-$)0(/-%.: 0&.(&293*%-&30&'&2&*%)(*)9330% (%)2&'()(*$%%-&%(8& 2&'(2(*/ %-&>F&'%(*) (.&2>:%-&3&%(%(*&0(*0&)3&'% %-&$*)=&030<(2&2(*%-& $*)=&07&: 5&$0*&2'9*)&. 0%-&3&%(%(*&0;-=&<&0;)9>8(%)%-$%%-&0& ()$3$%&*%&000*%-&3$0% %-&&@$8(*&0(*$330&'($%(*/%-&0$%( %-& 2&'()(*)*%-&>$)() =-('-%-&$*)=&07&:-$)>&&*30&3$0&2(*0&)3&'% I9&)%(*
$3&0 -$<&-&$02.&$0*&2'9*)&. 0%-&3$0%(&)$*2$ %&03&09)$. %-&0&'02;$8 %-&'*)(2&0&23(*(*%-$%%-&0&()-$02.:$*:8&0(%(*%-& 30&)&*% 3&%(%(* 0 %-& 3903)& (*%&0 &0&*'& >&'$9)& *% *.: %-$% %-& 3&%(%(*&0-$2$<$(.&2-()0&8&2: (.(*/>F&'%(*%%-&$*)=&07&:=-('- -$) >&&* 8$(*%$(*&2 >: %-& $ %&0 )&&7(*/ %-& /9(2$*'& 08 %-& &@3&0%)>9%$.)%-&=0(%3&%(%(*-$)>&&* (.&2$ %&0$.*/2&.$: 08%-& 2$%& 2&'.$0$%(* 0(/(*$. $*2 0&<()&2 0&)9.% $*2 (* >&%=&&* $*%-&0 &@$8(*$%(*-$)>&&*-&.2=&<&0;&<&*( %-&2&.$:$*2.$%'-&)$0& (/*0&2 $*2 8&0(%) %-& 3&%(%(* $0& % >& %$7&* (*% '*)(2&0$%(* %-& 3&%(%(*&0;'$**%>&/0$*%&28$07)(*0&)3&'% I9&)%(*?, $3&0 &% #>&'$9)&(%()'$%&/0('$..
:30<(2&2%-$%*%80&%-$*A G9&)%(*) =9.2>&&@$8(*&29% E G9&)%(*)=-&0&$)%-&3&%(%(*&0-$)$.0&$2: $%%&83%&2 A G9&)%(*) $*2 (* '$)& 8$07) $0& /(<&* % %-& 3&%(%(*&0 (* 0&)3&'% I9&)%(* ?, $3&0 &% # %-&* (% =9.2 >& %-& A)% G9&)%(*>&(*/'*)(2&0&2 0%-&3903)& /0$*%(*/8$07)=-('-()*%%-& )3(0(% %-&&@$8(*$%(*;%-&0& 0&;%-&'*%&*%(* %-&3&%(%(*&0(*0&)3&'% I9&)%(*?, $3&0 &% #()0&F&'%&2*%-()/09*2$.
0&)3&'% I9&)%(* ,? $3&0 () '*'&0*&2; $/0&& =(%- %-& '*%&*%(* %-&0&)3*2&*%)%-$%%-&0(/-% ):.98()'* &00&2(*9*2&0 0%('.&, %-&*(<&0)$. &'.$0$%(* 98$*(/-%)$*2%-&.$)%>9%*% %-&.&$)%I9&)%(*
-$)>&&*$*)=&0&2>:%-&&@$8(*&0*%-&>$)() %-& $330&'($%(* 0$%( %-& 2&'()(* =-('- 2 *% '$.. 0 $*: (*%&0 &0&*'&>:%-()90%"0&<&0;%-&3&%(%(*&0-$)*%0& &00&2%$*: 0&30% %-&&@3&0%) 0%-&3903)& '-$*/& 0&)9.%$*2(*%-()0&/$02%-& 2&'()(* 0&.(&2 93* >: %-& 0&)3*2&*%) 0&*2&0&2 >: %-() 90% (*
E
E
E
E%(%.&2$)J0(:$"$** J0(:$"$** J0(:$"$** J0(:$"$**1)*(<&0)(%:0$*%)88())(* *(<&0)(%:0$*%)88())(* *(<&0)(%:0$*%)88())(* *(<&0)(%:0$*%)88())(* $*2$*%-&0K $*2$*%-&0K $*2$*%-&0K $*2$*%-&0K2&'(2&2* ,
=9.2)9330%%-&(0'$)& -9).7(*/ 08$*:$*/.&;%-&0&()-$02.:$*:8&0(%(*%-() 3&%(%(* 0 %-& 3903)& (*%&0 &0&*'& $*2 -&*'&; %-& )$8& () -&0&>: 2()8())&2%-9/-=(%-9%$*:02&0$)%')%) 66"# 66"# 66"# 66"#
,
,
,
-&%-&0)3&$7(*/L0&$)*&2 +
&)L -&%-&0&30%$>.& +
&)L