Gaje Singh And ORS. v. State Of Haryana And ANR
!"
#$% &%'()(*+,%-.%/ 01
2
!+ 3 4!55 4 /%)%*$+ !/56&7(/!($$#81#9%)7%7/#1 !/89#(*1&,'#$%) /$7%8#*&:*%/) !/.7(*#)7#(*1))()$#*$&,'#$%%*%/#81#/;#*# !//($#-5#(*(1&,'#$% /5 #<%)7 (* 7()/&%/:(88&()=)%
) 1>
$> 1>>>$> 1> >$> 1 > 21>
21>
01> >$> #*&2 >
?
)> $ 1 $ 1 21 0120 $2010$ 021>
$>
122 $2001 $
1 $ 01 01
$ >21 > $ 0>12$ 1$12>1221
1
1
1 > 1 > 1 2 1 21
$ >1 $ 021
>$ 01> 1 02$ 01>0 12
?
)
1
1 00$ 0>21 1 00$ 0 0 21 1 1 > $ > 0
? )> >1> >
?
)>
>?
)>#*&
>
2
*$7%#==%#8) (8%&.;$7%8#*&:*%/)1$7%;#/% )%%9(*@ %*7#*'%-%*$ '-=%*)#$(* /$7%#'A6(/%& 8#*&1:7%/%#) (* $7% #==%#8) (8%&.;#/;#*#5$#$%*&6)$/(#8 * /#)$/6'$6/% %,%8=-%*$
/=/#$(* /)7/$135 3"1$7%=/#;%/() //%&6'$(*$7%/%
/(% 8;1$7% #'$) $7%'#)%#/%$7#$,(&%*$( ('#$(*&#$%&
>
1())6%&6*&%/5%'$(*> $7%4#*&'A6()($(*'$1 > )7/$13$7%'$3"1$7%5$#$% #/;#*#)6@7$$#'A6(/%$7%8#*&1)($6#$%&(* ,(88#@%) B#))#/1 #7#&6/@#/71 5#*9781 #97 57#&=6/1 %7)(8
#7#&6/@#/71 ()$/('$ 7#<<#/ / &%,%8=-%*$ *&6)$/(#8 /%#1
#7#&6/@#/7 7%)#-%:#) 88:%&.;*$( ('#$(*&#$%&
())6%&6*&%/5%'$(*0 $7%'$7%4#*&'A6()($(*88%'$/ )7/$13$7%88%'$/3"1,(&%#:#/&2&#$%&
&%$%/-(*%&$7% -#/9%$,#86% $7%#'A6(/%&8#*&C212
DE=%/#'/%=%/$#(*(*@$8#*& ,(88#@%5#*978 >
())#$() (%&:($7$7%#:#/& $7%88%'$/1$7%8#*&:*%/)
(8%& .<%'$(*)1 :7('7 :%/% /% %//%& $ $7% 8%#/*%& '6/$ .%8: 7% 8%#/*%&/% %/%*'%'6/$1,(&%#:#/&&#$%& 2
1&%$%/-(*%&$7%-#/9%$ ,#86% $7%#'A6(/%&8#*&C
DE=%/#'/% 2 %/$#(*(*@$$7%8#*& ,(88#@%B#))#/1$7%88%'$/1,(&% #:#/& &#$%&
1&%$%/-(*%&$7%-#/9%$,#86% $7%#'A6(/%& 8#*&C
DE=%/#'/% /%7/(D7#7(1 #/#*(D #*<#/B#&(-8#*& #*&
DE=%/#'/% /#(/!6-9(*9(*& 8#*& 0
())#$() (%&:($7$7%#:#/& $7%88%'$/1$7%8#*&:*%/)
(8%& .<%'$(*)1 :7('7 :%/% /% %//%& $ $7% 8%#/*%& '6/$ .%8: 7% 8%#/*%&/% %/%*'%'6/$1,(&%#:#/&&#$%& >
1&%$%/-(*%&$7%-#/9%$ ,#86% $7%#'A6(/%&8#*&C01 21
DE=%/#'/% /%7/(D7#7(8#*&#*& >1
DE=%/#'/% /#(/!6-9(*1 #/#*(#*& #*<#/B#&(-8#*& %/$#(*(*@$$7%8#*& ,(88#@%57#&=6/1$7%88%'$/1,(&% #:#/&&#$%&
1&%$%/-(*%&$7%-#/9%$,#86% $7%#'A6(/%& 8#*&C
DE=%/#'/% /#889(*&) 8#*&
())#$() (%&:($7$7%#:#/& $7%88%'$/1$7%8#*&:*%/)
(8%& .<%'$(*)1 :7('7 :%/% /% %//%& $ $7% 8%#/*%& '6/$ .%8: 7% 8%#/*%& /% %/%*'% '6/$1 ,(&% #:#/& &#$%&
1 &%$%/-(*%& $7% -#/9%$,#86% $7%#'A6(/%&8#*&C 1 10
DE=%/#'/%
%/$#(*(*@$$7%8#*& ,(88#@%#97$7%88%'$/1,(&% #:#/&0&#$%&
>1&%$%/-(*%&$7%-#/9%$,#86% $7%#'A6(/%& 8#*&C01 21
DE=%/#'/% /%7/(D7#7(8#*&#*&>1
DE=%/#'/%
/#(/!6-9(*D #/#*(D #*<#/B#&(-
())#$() (%&:($7$7%#:#/& $7%88%'$/1$7%8#*&:*%/)
(8%& .<%'$(*)1 :7('7 :%/% /% %//%& $ $7% 8%#/*%& '6/$ .%8: 7% 8%#/*%&/% %/%*'%'6/$1,(&%#:#/&&#$%&
1&%$%/-(*%&$7%-#/9%$ ,#86% $7%#'A6(/%&8#*&C>1201
DE=%/#'/% %/$#(*(*@$$7%8#*& ,(88#@% #7#&6/@#/71$7%88%'$/1 ,(&%#:#/&&#$%&
1 &%$%/-(*%&$7%-#/9%$,#86% $7% #'A6(/%&8#*&C212
DE=%/#'/%
())#$() (%&:($7$7%#:#/& $7%88%'$/1$7%8#*&:*%/)
(8%& .<%'$(*)1 :7('7 :%/% /% %//%& $ $7% 8%#/*%& '6/$ .%8: 7% 8%#/*%&/% %/%*'%'6/$1,(&%#:#/&&#$%&
1&%$%/-(*%&$7%-#/9%$ ,#86% $7%#'A6(/%&8#*&C>1 1
DE=%/#'/% F(&%*$( ('#$(*&#$%&
1())6%&6*&%/5%'$(*>
$7%'$1$7%5$#$% #/;#*#)6@7$$#'A6(/%$7%8#*&1)($6#$%&(*,(88#@% 5#*9781%7)(8 #7#&6/@#/71 ()$/('$7#<<#/ /&%,%8=-%*$ *&6)$/(#8 /%#(*,(88#@%5#*9781%7)(8 #7#&6/@#/71 ()$/('$7#<<#/7%)#-% :#) 88:%&.;*$( ('#$(*&#$%&
1())6%&6*&%/5%'$(*0 $7% '$7%88%'$/1,(&%#:#/& &#$%&
>1 &%$%/-(*%&$7% -#/9%$,#86% $7%#'A6(/%&8#*&C212
DE=%/#'/% /#889(*&)
8#*& >
())#$() (%&:($7$7%#:#/& $7%88%'$/1$7%8#*&:*%/)
(8%& .<%'$(*)1 :7('7 :%/% /% %//%& $ $7% 8%#/*%& '6/$ .%8: 7% 8%#/*%&/% %/%*'%'6/$1,(&%#:#/&&#$%& >
1&%$%/-(*%&$7%-#/9%$ ,#86% $7%#'A6(/%&8#*&C
DE=%/#'/% 2 )6-6=1&%$#(8) #'A6()($(*#*&$7%#-6*$)#:#/&%&.;
$7%88%'$/#*&$7%% %/%*'%6/$#/%%G$/#'$%&.%8:(*#$#.68#$%&
/-+
>
>
5#*978
DE
DE
2D B#))#/
DE %7/(D7#7(D
#/#*( #*&
#*<#/ B#&(- 8#*& 01 21
DE %7/(#*&7#7( 8#*&
>
>1
DE #(/ !6-9(* #*& #/#*(
#*<#/8#*&
DE #(/ !6-9(* 8#*& 57#&=6/
DE
1 10
DE D #97&# 01 21
DE %7/(#*&7#7( 8#*& >1201
DE
>1
DE #(/ !6-9(*1
#/#*( #*&
#*<#/ B#&(- 8#*&
#7#&6/@#/7
DE >1 1
DE
5#*978
DE
DE
>
0 % %/%*'% %G7(.($)(*$7%<6&@-%*$7#).%%*-#&% /-4 0
2 4%#/*%&'6*)%8 /$7%8#*&:*%/)1:7(8%/% %//(*@$)($%=8#* GH"=/&6'%& * /%'/& )6.-($$%& $7#$ $7%8#*&(* A6%)$(* :#) #'A6(/%& /&%,%8=-%*$#)5%'$/ #*& E#$ #7#&6/@#/77%/%:#) 8$ =/%))6/%(*$7%#/%#*8#*& /(*&6)$/(#8()#$(* #7#&6/@#/7.%(*@ 8'#$%&'8)%&$ %87( /&%/18$ (*&6)$/(%):%/%)7( $(*@$$7())(&% # $%/$7%/&%/=#))%&.;*3.8%$7%56=/%-%6/$7%-%/% #'$$7#$ #.6$
#'/%) 8#*& :#) (*#88; *$ #'A6(/%& # $%/ .%(*@ =#/$
*$( ('#$(*6*&%/5%'$(*> $7%'$1*#''6*$ (*&6)$/(%)#8/%#&;
%G()$(*@$7%/%*1()%,(&%*$ $7() #'$7%#'A6(/%&8#*&:#)#.6$$(*@E **%)(&%#*&#(8:#;4(*%*$7%$7%/)(&%7%-#**%/(*:7('7$7% #-6*$ '-=%*)#$(*7#).%%*#))%))%&.;$7%'6/$.%8:()*$<6)$ #*& #(/7%)#8%&%%&)=/&6'%&*/%'/&.;$7%8#*&:*%/)7#,%.%%* $$#88;(@*/%&7%)#-%#/%GD#*&GI 7%)%)#8%&%%&) :%/%/%@()$%/%&=/(/$$7%#'A6()($(* 8#*&7%=/$(*) 8#*&&%#8$
2 :($7(*$7%# /%)#(&)#8%&%%&):%/%=6/'7#)%&.;$7%(*&6)$/(%)#8/%#&; %G()$(*@1 7%*'%1 %,%* $7% @%*6(*%*%)) $7%/% '#**$ .% &6.$%& *)(&%/(*@$7%$(-%@#= /-$7%/%@()$/#$(* )#8%&%%&)$(88$7%())6#*'% *$( ('#$(*6*&%/5%'$(*> $7%'$1(*'/%#)%C J=%/#**6- &%)%/,%)$.%@/#*$%&#*&$7%/%# $%/$7%'-=%*)#$(*.%#))%))%&7% 8#*&&%#8$:($7(*$7%# /%)#(&)#8%$/#*)#'$(*):#)*$%,%*#.6$$(*@$7% -#(*/#& *$7%$7%/7#*&18%#/*%&'6*)%8 /5 )6.-($$%&$7#$ $7%)#8%&%%&))6@7$$.%/%8(%&6=*.;$7%8#*&:*%/)'#**$.%-#&% $7%.#)() /#))%))-%*$ '-=%*)#$(*#)$7)%:%/%*$$7%*/-#8)#8% $/#*)#'$(*)1/#$7%/1$7%=/$(*) 8#*&:%/%=6/'7#)%&.;$7%(*&6)$/(%) #8/%#&;%G()$(*@:7('7:#)#&<(*(*@$$7%(/8#*&1 /$7%=6/=)%
%G=#*)(*/$7#$=/$(*1$7%;'#*=#;#*;=/('%$:#)$7%'#)%
*%'%))($;7%/%()*$7%/)#8%&%%&=/&6'%&*/%'/&1:7('7'#*.%)#(& $.%#*(*&%=%*&%*$)#8%$/#*)#'$(* 7%)#8%&%%&)7#,%/(@7$8;.%%* (@*/%&.;$7%'6/$.%8:$()*$(*&()=6$%$7#$*)#8%&%%&7#).%%* =/&6'%&.;5 .% /%$7%% %/%*'%6/$ %#/&8%#/*%&'6*)%8 /$7%=#/$(%)#*&=%/6)%&$7%/%8%,#*$ /% %//%&/%'/&
7%8#*&#'A6(/%&,(&%.$7$7%*$( ('#$(*)&#$%&
#*& >
=%/$#(*)$/%,%*6%%)$#$%) 5#*9781B#))#/157#&=6/1 #97&##*& #7#&6/@#/77%8#*&#'A6(/%& /5%'$/) #*& E =%/$#(*)$/%,%*6%%)$#$% 5#*9781:7%/%#) /5%'$/)0#*& 1:7%/% *$( ('#$(*6*&%/5%'$(*> $7%'$:#)())6%&* >
1($=%/$#(*) $/%,%*6%%)$#$%) 5#*9781B#))#/157#&=6/1#97&##*& #7#&6/@#/7 7%&%$#(8) *$( ('#$(*) #*&$7%8#*& #'A6(/%&(*&(
%/%*$ /%,%*6% %)$#$%)#/%#)6*&%/+
#$% *$( ('#$(* %,%*6%%)$#$%
5#*978
>
5#*9781B#))#/157#&=6/ #97&##*& #7#&6/@#/7
0
5%'$/) #*& E#/%8'#$%&*E **%)(&%:($7 #(8:#;4(*%*$7%$7%/)(&% -,(*@#:#; /- %87(./&%/$ 7$#91$7%)%)%'$/)'-% (/)$# $%/'/))(*@ #7#&6/@#/7'($;8)%$ $7%.6*&#/; 5%'$(* *$7%$7%/)(&%1$7%8#*&:#)#'A6(/%& 5%'$/)0#*& $#8)#.6$)E 5%'$/0()8'#$%&:7(8%-,(*@ #:#; /-$7%'($; 7%8#*& /5%'$/)#*&E1 #7#&6/@#/7:#) #'A6(/%&%#/8(%/1 /:7('7*$( ('#$(*6*&%/5%'$(*> $7%'$:#) ())6%& * 22 5%'$/ E () 8'#$%& * $7% $7%/ )(&%
#7#&6/@#/7E#K# @#/7#&7%8#*& /5%'$/)#/$"1 1#/$"1 #*&:#)#8)#'A6(/%&%#/8(%/1 /:7('7*$( ('#$(*6*&%/5%'$(*> $7%'$:#)())6%&* >
7%)#-%=%/$#(*%&$/%,%*6%%)$#$%) 5#/#(6/#*@#.#&1 #8/%1 (/ #/9$#.#&#*& #7#&6/@#/7
7#,%#*(&%# $7%=/$(*) 8#*&#'A6(/%&,(&%&(
%/%*$ *$( ('#$(*)1#)-%*$(*%&#.,%1)'#**%&'=; $7%)($%=8#*$7%/% () #&&%&7%/%6*&%/+
! "
>
5#*978
DE
DE
2D B#))#/
DE %7/(D7#7(D
#/#*( #*&
#*<#/ B#&(- 8#*& 01 21
DE %7/(#*&7#7( 8#*&
>
>1
DE #(/ !6-9(* #*& #/#*(
#*<#/8#*&
DE #(/ !6-9(* 8#*& 57#&=6/
DE
1 10
DE
D #97&# 01 21
DE %7/(#*&7#7( 8#*& >1201
DE
>1
DE #(/ !6-9(*1
#/#*( #*&
#*<#/ B#&(- 8#*&
#7#&6/@#/7
DE >1 1
DE
5#*978
DE
DE
>
# $
%
& '
( )*+,,,-. /+,,,-. '
%
' 0
(/*),,-. 1#+),,,-. + #,(&)6'7#)($6#$(*1$7()6/$(*5-$!#;##*&$7%/) , 5$#$% #/;#*# #*& $7%/)1
" (,(8" 2 1 ())6%& '-=/%7%*)(,%&(/%'$(*)7%)#-%#/%%G$/#'$%&.%8:+ L0 )$/%#-8(*%$7%&%#8(*@ '#)%)6*&%/$7%4#*& 'A6()($(* '$1 :($7 # ,(%: $ %*)6/% $7%(/ %G=%&($(6)
&()=)#81$7()6/$&%%-)($#==/=/(#$%$())6%$7% 88:(*@ &(/%'$(*)+ "
7%4#*&'A6()($(*88%'$/)7#88%*)6/%$7#$ #88 $7% 8#*& :*%/) :7 (8% .<%'$(*) 6/*()7 $7%(/ '-=8%$%#&&/%))%)
"
88$7%.<%'$(*)/%'%(,%&.;$7%88%'$/(*8#*& #'A6()($(* '#)%) )7#88 .% /% %//%& $ $7% '6/$ #&<6&('#$(*-#G(-6-:($7(*$7/%%-*$7)# $%//%'%(=$ $7%/% 8*@ :($7 $7% .<%'$(*) / .6*'7
.<%'$(*)1#'%/$( ('#$%)7#88.%#**%G%&.;$7%88%'$/ $$7%%
%'$$7#$#88$7%.<%'$(*)/%'%(,%&6=$$7#$ &#$% /$7%#'A6()($(*(*A6%)$(*7#,%.%%*)%*$$$7% '6/$ "
I7%*%,%/#8#*&/% %/%*'%()=6$6=.% /%$7% 8%#/*%&'6/$.%8:1$:7('7($()%*$/6)$%&1($)7#88 %*)6/% /- $7% ()$/('$ $$/*%;D))()$#*$ ()$/('$ $$/*%; #*&D/ $7% 88%'$/ $7#$ #88 $7% .<%'$(*) /%'%(,%&.;$7%88%'$/6=$&#$%7#,%.%%*)%*$$$7% '6/$ /#&<6&('#$(*'%/$( ('#$%$$7%%
%'$7#)$ .% =8#'%&*/%'/&*'#)%$7%8#*&/% %/%*'%):%/% /%'%(,%&*&(
%/%*$&#$%)#*&:%/%=6$6=*&(
%/%*$ &#$%)%($7%/ / (/)$7%#/(*@/ /7%#/(*@# $%/*$('%1 $7%8%#/*%&'6/$.%8:)7#88'86.#88$7%8#*&/% %/%*'%) #/()(*@6$ $7%)#-%#'A6()($(*$.%7%#/&**% &#$% 7%#/(*@.% /%($=/'%%&) 6/$7%/(*$7%-#$$%/ ))()$#*'% $7%
('% ()$/('$ $$/*%;() -)$ /%8%,#*$*$7()#)=%'$ >"
*'#)%)-%.<%'$(*)#/%/%'%(,%&8#$%.;$7% 88%'$/ /#*;/%#)*:7#$)%,%/17%)7#88.%&6$;E .6*&$/% %/$7%)#-%$$7%'6/$(--%&(#$%8;# $%/($) /%'%(=$)$7#$$7%)#-%()'86..%&:($7$7%'#)%)#8/%#&; =%*&(*@#*&#/%&()=)%& #8*@:($7$7#$* /-#$(* #.6$$7%'#)%)#8/%#&;)%*$$$7%'6/$)7#88#8).%
6/*()7%&.;$7%88%'$/ 2"
*'#)%#*;.<%'$(*()/%'%(,%&# $%/$7%&()=)#8 $7%8#*&/% %/%*'%).;$7%8%#/*%&% %/%*'%6/$1$7% 88%'$/ :7(8% )%*&(*@ $7% )#-% $ $7% '6/$ #&<6&('#$(*)7#88#**%G#'=; $7%#:#/&D<6&@-%*$
$7%'6/$#8*@:($7$7#$1=%/$#(*(*@$$7%#'A6()($(*(* A6%)$(* 0"
7%&%'()(* $7%8#*&/% %/%*'%)#/()(*@6$
$7%)#-%#'A6()($(*(*=(%'%E-%#8*&(
%/%*$&#$%)7#) $.%#,(&%&#$#88')$6*8%))$7%/% %/%*'%()/%'%(,%& 8#$% "
7% 8%#/*%& '6/$) .%8: $ 9%%= (* ,(%: $7% &(/%'$(*)())6%&.;*3.8%56=/%-%6/$(* !#*@#$ #-#*:#/3)'#)%)6=/#"=%/$#(*(*@$&()=)#8 8#*& #'A6()($(*'#)%):7('7#/%%G$/#'$%&.%8:+ L0I%#/%#:#/% $7%=/.8%- .#'98*@(* -)$ $7%6/$)7%/% %/%*'%)6*&%/5%'$(* )768& .% $/%#$%& #) # '8#)) .; $7%-)%8,%) %*$($8%&$=/(/($;#$$%*$(* '#/%#*&#$$%*$(* #/%&%,$%&#$$7%#==/=/(#$%$(-%1$7%)%'#)%)'#* .%%#)(8;&()=)%& .;'86..(*@$7%-@/6=:()% #*&/%'/&(*@%,(&%*'%# $%/$#9(*@$7%'*)%*$
'6*)%8 /$7%=#/$(%)!)$ $7%#'A6()($(*) $7%)% &#;) /%8#$% $ 8#/@% =#$'7%) 8#*& #*& /&(*#/(8;$7%;#/%',%/%&6*&%/*%*$( ('#$(* #)%):7('7#/%',%/%&.;#'--**$( ('#$(* )768&.%'86..%&$@%$7%/ /:7('7#)$#$6$/;
6*&#$(*()#,#(8#.8%(*$7%-%*&(*@'$
> (* %G$%*&(*@ $7% .%*% ($ 7(@7%/ '-=%*)#$(*$#888#*&)',%/%&.;#'--* *$( ('#$(*%,%*( &()=6$%()*$/#()%& $7#$() &*%$7%$$#8*6-.%/ '#)%):7%/%%,(&%*'% :68&.%*%'%))#/;()8(9%8;$.%/%&6'%&#*&
.%$$%/#$$%*$(*'#*=%/7#=).%@(,%*7%(@7 6/$))768&$#9%)=%'(#8*$% $7%=%*&%*';
8#*&#'A6()($(*/% %/%*'%)#*&:7%/%($()=))(.8% #6/$-#;.%)%$#=#/$ /$7)%'#)%) I%%G=%'$%,%/;/% %/%%'6/$$&()=)% $7% /% %/%*'%)/&(*#/(8;:($7(**%;%#/ /%'%(=$
$7%/% %/%*'%#*&$7%6$%/8(-($)768&.%$7%%*& $7%)%'*&;%#/7%(@76/$)(*%G%/'()%
$7%(/ '*$/88(*@ =:%/) )768& %*)6/% %* /'%-%*$ $7()=)($(*)$7#$#88=%*&(*@ /% %/%*'%)(*$7%)6./&(*#$%'6/$)#$$7%/(@(*#8 )$#@% -#; .% &()=)%& :($7(* $(-% /#-% (*&('#$%&#.,%M
"
7%'#)%)=%/$#(*(*@$#'A6()($(* 8#*& /# '#*#8D&/#(*D/#&D'7#**%8D&()$/(.6$/;/ )(-(8#/*#$6/%1 :7%/%$7%#'A6(/%&8#*&=#))%)$7/6@7&(
%/%*$,(88#@%) (*$7% /- #)$/(=1%*&%#,6/)768:#;).%-#&% $%*$/6)$$7%'#)%)$*%'6/$,%*( $7%)#-%#/()% 6$ &(
%/%*$*$( ('#$(*)1$76@7())6%&'8)%(*$(-%1 $7%8%#/*%&'6/$).%8:)768) -#9%%
/$) $ &%'(&%$7%)%'#)%)'88%'$(,%8;# $%/=%/6)(*@ )($%=8#*
/$7%%*$(/%#'A6(/%&8#*&$:68&.%(*$7%(*$%/%)$
#88$7%=#/$(%)'*'%/*%&$7#$#)($%=8#*)7:(*@8'#$(* $7%%*$(/%#'A6(/%&8#*&#*)$7%)6//6*&(*@#/%# ()=/&6'%&.;$7%5$#$%(*'6/$7%8%#/*%&'6/$) .%8:$9%%=(*,(%:$7%.)%/,#$(*)-#&%.;$7() '6/$(*0 0 N49%)7:#/ 6$$,7% 5$#$% #/;#*# #*& #*$7%/1&%'(&%& * 0
=%/$#(*(*@$$7%)#-%())6%1:7('7#/%%G$/#'$%&.%8:+ L :%,%/1 (*&(*@ $7#$ *6-.%/ '#)%) #/% '-(*@ .% /% $7() '6/$1 :7%/% $7() $;=%
)($6#$(*().%(*@/%=%#$%&*#''6*$ :7('7 $7%'6/$ (*&)($&(
('68$$&%$%/-(*%$7% #(/
,#86% $7%#'A6(/%&8#*&1:7('7-#;/%)68$(* (*<6)$('%$%($7%/ $7%=#/$;$*8;$7#$1(* *6-.%/ '#)%)1$7%#==8('#$(*)#/% (8%&.;$7% 8#*&:*%/) /=/&6'(*@#&&($(*#8%,(&%*'%1 :7('71(* #'$1)768&.%=#/$ $7%%,(&%*'%$ .%8%&.;$7%8#*&:*%/)D5$#$%#$$7%,%/; (/)$ (*)$#*'%*-#*;'#)%)1$7%'6/$1(*$7%(*$%/%)$ <6)$('%17#&$#)9$7%5$#$%/$7%=#/$;$ =/&6'%*/%'/&$7%)($%=8#*)7:(*@$7%%G#'$ 8'#$(* $7%#'A6(/%&8#*&1)#8%&%%&)%$'$ #,(& (*<6)$('% $ %($7%/ $7% =#/$; 7() 6**%'%))#/(8;&%8#;)$7%&()=)#8 '#)%)7% .#)('$7(*@)1:7('7)768&.%./6@7$*/%'/& $%*#.
8%$7%'6/$$&%$%/-(*% #(/,#86% $7% #'A6(/%&8#*&()$7%*$( ('#$(*6*&%/5%'$(*> $7%'$1'=; $7%#:#/&1)($%=8#*$$7% )'#8%1)7:(*@$7%#'A6(/%&.6*&#/;,()E#E,()($) 8'#$(*)6'7#)($)'8)%*%))$$7%'($;1,(88#@%1 7(@7:#;1(*$%/*#8/#&:($7#88($)=)($(,%#*& *%@#$(,% #'$/)*$7%/(-=/$#*$ #'$()$7#$ )6'7#=8#*)768&7#,%$7%)$#$6)#)*$7%&#$% ())6#*'% *$( ('#$(*6*&%/5%'$(*> $7% '$1$7%&#$%.
&%$%/-(*#$(* #(/,#86% $7%#'A6(/%&8#*& $ :68& .% #==/=/(#$% ( $7% )#8% (*)$#*'%) )6@7$$.%=/&6'%&.;$7%8#*&:*%/)/$7% 5$#$% #/% =(*$%& 6$ * $7% )($% =8#* $ .% =/&6'%&*/%'/&.;%($7%/ $7%=#/$;*$7% #.)%*'% :7('7($()&(
('68$$8'#$%$7%)#-% #*&'*)(&%/($)$/6%,#86%7%)($%=8#*1:7('7 )768&.%$#9%**/%'/&1)768&.%*.6$$%/ =#=%//'8$71#)($())%%*(*#*6-.%/ '#)%) $7#$:7%*$7%#==%#8)#/%7%#/&# $%/2E
;%#/)1
$7%)($%=8#*)1:7('7#/%A6($%.(@#*&-#;.%* $7(*$/#'(*@=#=%/1#/%$/*6$-#9(*@($&(
('68$
/$7%=#/$(%)$/% %/$$7%)#-%#*) /$7% '6/$$'*)(&%/M "
$$7%$(-% (8(*@ #==%#8)#@#(*)$$7%#:#/&) $7% 8%#/*%& % %/%*'% 6/$ =%/$#(*(*@ $ #* #'A6()($(*1$7%88%'$/D4#*&'A6()($(*
('%/)7#88
(8%#*#
(&#,($$7#$#==%#8)#@#(*)$#88$7%#:#/&) $7% 8%#/*%& % %/%*'% 6/$ =%/$#(*(*@ $ $7% =#/$('68#/ #'A6()($(*17#,%.%%* (8%& "
7()'6/$(*> >
O7%5$#$% #/;#*##*&#*$7%/,57%97#*&#*&$7%/)1 &%'(&%&*
1:7%/%(*$7%#==%#8:#) (8%&.;
$7%5$#$%#@#(*)$#:#/& $7%8%#/*%&'6/$.%8:&%)=($% $7% #'$$7#$$7%%#/8(%/#:#/& $7%% %/%*'%6/$1 :7('7 7#& .%%* /%8(%& 6=* / $7% =6/=)%
&%$%/-(*#$(* '-=%*)#$(*(*$7#$'#)%7#/%#&;
.%%*6=7%8&.;$7()'6/$#*&$7%/%:#)*-%/($(*$7% #==%#8%,%**$7%&#$% (8(*@$7%/% 17#&())6%&
88:(*@&(/%'$(*)+ L#,(&6**%'%))#/;#&<6/*-%*$) $7%'#)%)1 &%%-($#==/=/(#$%$&(/%'$$7#$(*#88#==%#8)
(8%&.;$7%8#*&:*%/)/$7%5$#$% 88:(*@ (* /-#$(*-6)$.% 6/*()7%&(*$7%#==%#8($)%8 + ("
* '#)% $7% 8%#/*%& % %/%*'% 6/$ 7#& /%8(%&6=*#*;%#/8(%/#:#/&=%/$#(*(*@$ )#-%/#*;$7%/#'A6()($(*1$7% #'$#)$ :7%$7%/ #*; #==%#8 #@#(*)$ $7% )#-% () =%*&(*@/*$1)768&.%-%*$(*%&(*$7% @/6*&) #==%#8 7% *6-.%/ )6'7 #==%#8#*&)$#$6)$7%/% .%#8)-%*$(*%& (("
*'#)%*%#/8(%/#:#/&()/%8(%&6=*.;$7%
% %/%*'%6/$1($)768&.%-%*$(*%&$7#$ $7%% %/%*'%6/$7#)*$/%8(%&6=*#*;
%#/8(%/#:#/& 7%# /%)#(& #'$))768&.%-%*$(*%&(* $7%8#)$=#/# $7%@/6*&) #==%#8.% /%$7% =/#;%/'8#6)%7%%@()$/;()&(/%'$%&$%*)6/% '-=8(#*'% $7% /%A6(/%-%*$ 7() -#; .% ./6@7$$$7%*$('% $7% #/))'(#$(* *$( ;(*@$$7%8%#/*%&-%-.%/) $7% #/M " *'#)%$7%5$#$% #(8)$ (8%#==%#8)(*#88$7%'#)%) &%'(&%& .; $7% % %/%*'% 6/$ #*& 68$(-#$%8; $7% #-6*$ '-=%*)#$(*()/%&6'%&.;$7%7(@7%/'6/$1 $7%5$#$%)7#88.%&6$;E.6*&$ (G$7%/%)=*)(.(8($;
$7%=%/)*)"'*'%/*%& /$7%8#=)%#*)/%',%/$7% #-6*$ 8)) )6
%/%& /- $7% @6(8$;
('%/)"D
('(#8)" " 7%8%#/*%&% %/%*'%6/$)768)%*)6/%
/-$7%88%'$/#*&D/$7% ()$/('$$$/*%;$7#$* 8#*&/% %/%*'%=%/$#(*(*@$$7%#'A6()($(* 8#*&(*$7% #/%#1:7('7()=/(/(*$(-%1()=%*&(*@ /#&<6&('#$(* #*&(*'#)%$7%/%:#)#*;#'A6()($(* 8#*&(*$7%#/%# =/(/(*$(-%1$7%#:#/&=#))%&.;$7%% %/%*'%6/$/ $7%7(@7%/'6/$$7%/%(*)768:#;).%./6@7$$$7% *$('% $7%'6/$'*'%/*%& " $)768&.%%*)6/%& .;$7%'6/$$7#$$7%8#*& /% %/%*'%) =%/$#(*(*@ $ #'A6()($(* 8#*&1 :7('7 () =/(/(*$(-%1#/%&%'(&%& (/)$.% /%$#9(*@6=$7%'#)%) $7%#'A6()($(*'#//(%&6$)6.)%A6%*$8;M
>
0 /-$7%(* /-#$(* 6/*()7%& .;8%#/*%& '6*)%8 /$7% 5$#$%1($()%,(&%*$$7#$,(&%*$( ('#$(*&#$%&
/&%,%8=-%*$#) 5%'$/) #*& E1(*($(#88;1 2>#'/%)>9#*#8)#*& -#/8#) 8#*&:#) *$( (%&17:%,%/1 (*#88;$7%#:#/&:#)#**6*'%& /2 #'/%)19#*#8) #*&-#/8#1#)-/%$7#*
#'/%) 8#*&:#)/%8%#)%&
7%8#*&:*%/)=/&6'%&$7% 88:(*@)#8%(*)$#*'%)+ G
#$% /%# 5#8% ,%/#@% %,%*6% '*)(&%/#$(*=/('%=%/ )$#$% (* #'/%(* ID
20
BE!
1 0DE >120DE 5#*978 ID E&E
BE !
1 0DE 010 DE E&E ID E&E
BE!
1 21>>DE
DE E&E ID> E&E
BE!
1 21>>DE
DE E&E ID2 0 2 BE!
1
DE 121 2DE E&E
20
BE!
1 0DE >12 DE E&E P 20 BE !
1
DE 12
EDE E&E
*$7%)#8%&%%&)G)ID1ID 1ID1ID>#*&G "1$7%#,%/#@%)#8%'*)(&%/#$(*=#(&()
DE=%/#'/%7%)% :%/%/%@()$%/%&>;%#/)#*& -*$7).% /% $7%&#$% ())6#*'%
*$( ('#$(*6*&%/5%'$(*>(*$7%=/%)%*$'#)%*-;=(*(*1$7%)%'#*.% /%8(%&6=* /$7%=6/=)% #))%))-%*$ '-=%*)#$(*(*$7%'#)%(* 7#*&7%@%*6(*%*%)) $7%)#8%&%%&)()*$(*&()=6$%$'#**$.% &6.$%&$7#$$7%/%7#&.%%*#88#/6*&&%,%8=-%*$(*$7%#/%#*$:($7$7% #'A6()($(* 8#*&(*A6%)$(*1.6$%,%*=/(/#*&)6.)%A6%*$$7%/%$
7%8#*&=%/$#(*(*@$$7%# /%)#(&)#8%&%%&)()*$#.6$$(*@ E #))-%=#/$ $7%8#*&()'8)%$$7%#(8:#;4(*%#*&)-%(* .%$:%%*:%,%/1$7% #'$()*$(*&()=6$%$7#$$7)%=/$(*) 8#*&7#& .%%*=6/'7#)%&.;%G()$(*@(*&6)$/(#86*($) /%G=#*)(*!%#*(*@$7%/%.;
($:#)#'#)% *%'%))($;*$7#$#''6*$17(@7%/=/('%#8)'68&7#,% .%%*=#(&7%)#8%'*)(&%/#$(*=#(&(*$7%# /%)#(&)#8%&%%&)/%@()$%/%& >;%#/)#*& -*$7)=/(/$$7%#'A6()($(*()
DE=%/#'/%
(*'/%#)%C J=%/#**6-:($7'-=6*&%
%'$()@/#*$%&1$7%,#86%* $7%&#$% ())6#*'% *$( ('#$(*6*&%/5%'$(*> $7%'$:68&'-%
2 6$$
DE/6*&%&
$ 1
DE"=%/#'/%*-;=(*(*1 '*)(&%/(*@$7% #'$$7#$$7%# /%)#(&)#8%$/#*)#'$(*):%/%.%$:%%*$7% 8#*&:*%/)#*&$7%.6;%/).%(*@$7%%G()$(*@(*&6)$/(#86*($):7-#;.% (**%%& $7%#&<(*(*@8#*& /%G=#*)(*#*&-#;7#,%=#(&%G$/#=/('%1 $7%)#-%'#*.%$7%'-=%*)#$(* /$7%8#*&6=$$7%&%=$7 $:#'/%) *E /$7%8#*&.%;*&$7#$1#'6$ 2J:68&.%/%#)*#.8% $%/#==8;(*@'6$ 2J1$7%,#86%:68&'-%6$$ 1
DE /6*&%&
$1
DE"=%/#'/% 7%8#*&=%/$#(*(*@$5%'$/0()=#/$8;8'#$%&<6)$==)($% $7%8#*& 5%'$/ #*&(*$7#$=/$(*#):%88)()%,(&%*$ /-$7%)($% =8#*1)6.)$#*$(#8=/$(* 8#*&:#)%($7%/*$#'A6(/%&//%8%#)%&* #''6*$ (*&6)$/(#86*($)#8/%#&;%G()$(*@7%)%:%/%*$-%/%8;8'#$%& *E 1/#$7%/1%,%*6=$$7%.6*&#/; 5%'$/0*)(&%/(*@$7% # /%)#(& #'$1(*-;=(*(*1%,%* /$7%8#*&:7('7 /-)=#/$ 5%'$/ 01 $7% 8#*&:*%/) &%)%/,% $ .% @/#*$%& $7% )#-% #-6*$
'-=%*)#$(*/&%/%&#''/&(*@8; ) #/#)$7%8#*&#'A6(/%& /&%,%8=-%*$#)5%'$/ () '*'%/*%&1(*-;=(*(*1$7%)#-%.%(*@ 6/$7%/#:#; /-$7%'($;#*&$7%
#'$$7#$( *%-,%)#:#; /-$7%'($;1$7%,#86%)$#/$)&(-(*()7(*@1(* -;=(*(*1#/%#)*#.8%'6$
J()/%A6(/%&$.%#==8(%&$7%/%* $%/#==8;(*@$7%)#-%1$7%,#86%6=$$7%&%=$7 $:#'/%) /-E ()#))%))%&C>10>1
DE/6*&%&
$>10
DE"=%/#'/%#*& 101
DE/6*&%&
$1
DE"=%/#'/% //%)$ $7%8#*& )6-1$7%8#*&:*%/)#/%7%8&%*$($8%&$'-=%*)#$(*#) 6*&%/+ ("/$7%8#*&#'A6(/%& / &%,%8=-%*$#) 5%'$/)01 #*& E 1
DE=%/#'/% 6=$$7%&%=$7 $: #'/%) /--#(*/#& 1
DE=%/#'/% /%)$ $7%8#*&
0 (("/$7%8#*&#'A6(/%& / &%,%8=-%*$#)5%'$/ >10
DE=%/#'/% 6=$$7%&%=$7 $: #'/%) /--#(*/#& 1
DE=%/#'/% /%)$ $7%8#*& 7%#==%#8) (8%&.;$7%8#*&:*%/)#/%#88:%&(*$7%-#**%/ (*&('#$%&#.,%1:7%/%#)$7%#==%#8) (8%&.;5 #/%&()-())%& #<%)7 (*"
6&@% ,%-.%/ 01
2 -9 % %/$%=/$%/"