Janki Devi & ORS. v. State Of Haryana & ORS.
!
"#$ %$&'(')*+$,#$-.$/
0
* 12 ++ 2 /$($)#* /"34')%$/+')56+7%")")% /8'(6"397-"/0 /%'#:""')0%;&"#$( /#6$3")%4)$/( /8'(6"3"/50%%'#')"3%;&"#$$)$/"30"/:")"4'#6 /+6';$)%/""+4"/,0(('(#")#%;&"#$$)$/"30 "/:")"
"<$(6')%"3 6'(/%$/4'33%'(,($ ".7)&6 ",,$"3(.$"/')5 (
# = 0>=?>0>@#>@ ?0>? =#>? >0 > >0> @0@@ A (@
#@ (=@#=@ 0>0>>0 # 0 ?0
@0 > =0
0=@ ?0= @>0 ??# 0 #= ? A "(&--)B7$(#')( 3"4")% "&#("/$');3;$%
)#6$",,$"3( '3$%.:#6$3")%4)$/(0#6$:"/$($$C')5 7/#6$/ $)6")&$-$)# &-,$)("#') /#6$"&B7'/$%3")%046$/$"(')#6$",,$"3(
'3$%.:#6$+#"#$0#6$,/":$/'( //$%7&#')#6$/$ /'$ 3:0#6$ "&#( #6$&"($"/$#6"# ;'%$)#'
'&"#')%"#$% =
0'((7$%7)%$/+$&#')= #6$2")%&B7'('#')�?
=
/ (6/#01#6$!0+#"#$ "/:")"(756##"&B7'/$?>"&/$( 3")%') ;'33"5$"#"7%'0$6('3")% '(#/'/5") /%$;$3,-$)#")% 7#'3'D"#')#6$/$ "($('%$)#'"30--$/&'"3")%)(#'#7#')"3+$&#/"# "#"7%'6$("-$4"( 334$%.:)#'
'&"#')%"#$%
=0'((7$% 7)%$/+$&#')> #6$$2")%&B7'('#')33$&#/
/(6/#01#6$ 33$&#/1!0;'%$"4"/%%"#$%
>0"(($(($%#6$-"/C$#;"37$ "&B7'/$%3")%E 0
FG,$/"&/$55/'$;$%"5"')(##6$"4"/%
#6$33$&#/0#6$3")%4)$/( '3$%.<$&#')(46'&64$/$/$ $//$%##6$ 3$"/)$%&7/#.$34046C$$,')5');'$4#6$-"#$/'"3,3"&$%)/$&/%.: #6$,"/#'$(0%'(-'(($%#6$/$ $/$)&$(6$("'%"4"/%6"(.$$)&6"33$)5$% .:#6$3")%4)$/(')#6$,/$($)#($# ",,$"3( = 8'%$")#6$/)#'
'&"#')%"#$%>
=0'((7$%7)%$/+$&#') = #6$�+#"#$ "/:")"(756##"&B7'/$@?"&/$( 3")%') ;'33"5$"#"7%'0$6('3")% '(#/'/5") /%$;$3,-$)#")%7#'3'D"#') #6$/$ "( $('%$)#'"30 --$/&'"3 ")% )(#'#7#')"3 +$&#/ "# "#"7%' 6$33$&#/0;'%$"4"/%%"#$%
>0"(($(($%#6$-"/C$#;"37$ "&B7'/$%3")%E 0
FG,$/"&/$55/'$;$%"5"')(##6$"4"/%
#6$33$&#/0#6$3")%4)$/( '3$%.<$&#')(46'&64$/$/$ $//$%##6$ 3$"/)$%&7/#.$34046C$$,')5');'$4#6$-"#$/'"3,3"&$%)/$&/%.: #6$,"/#'$(0%'(-'(($% #6$ /$ $/$)&$(# '( #6'( "4"/%046'&6 6"( .$$) &6"33$)5$%.:#6$3")%4)$/(')#6$,/$($)#($# ",,$"3( 8'%$ ")#6$/ )#'
'&"#') %"#$%
=0 '((7$% 7)%$/ +$&#')= #6$�+#"#$ "/:")"(756##"&B7'/$ @ C")"3(")%> -"/3"( 3")% ') ;'33"5$ "#"73'0 $6('3 "#"7%'0 '(#/'&# 7/5") / &)(#/7&#') )$45/"')")%;$5$#".3$-"/C$#0"#"7%'0$6('3"#"7%'0
'(#/'/5")6$("-$4"( 334$%.:)#'
'&"#')%"#$%
>0 '((7$%7)%$/+$&#')> #6$$2")%&B7'('#')33$&#/
/ (6/#01#6$33$&#/1!0;'%$"4"/%%"#$%>
@0 "(($(($%#6$-"/C$#
;"37$ #6$"&B7'/$%3")%E>0
FG,$/"&/$55/'$;$%"5"')(##6$ "4"/% #6$ 33$&#/0 #6$3")%4)$/( '3$% .<$&#')( 46'&6 4$/$ /$ $//$%##6$3$"/)$%&7/#.$34046C$$,')5');'$4#6$-"#$/'"3,3"&$% )/$&/%.:#6$,"/#'$(0"(($(($%#6$-"/C$#;"37$ #6$"&B7'/$%3")%E =?0> 0?@FG ,$/ "&/$ 6$ ("'% "4"/% 6"( .$$) &6"33$)5$% .: #6$ 3")%4)$/("(4$33"(#6$+#"#$ > 2$"/)$%&7)($3 /#6$3")%4)$/((7.-'##$%#6"##6$"&B7'/$% 3")%'(('#7"#$%B7'#$&3($##6$$H'(#')5"."%' "#"7%'#4)6$ "&B7'('#')')B7$(#')4"( '/(#')($/'$( /,3"))$%%$;$3,-$)# "/$"#'(3&"#$%)$"/#6$"."%' #6$&'#: "#"7%'6$.7)%"/'$( "&B7'/$%3")%#7&6$%"#"7%'G7/5")/"%))$('%$")%"#"7%'G"'3: -")%'/"%)#6$#6$/('%$#6"%5/$"# 7#7/$,#$)#'"3 /7/.")'("#') 6$("3$%$$%( H0H 0H=0H>0H ")%H ')2 =
@!4$/$)#",,/$&'"#$%.:#6$&7/#.$34#6"(/$<$&#$% #6$#/")("&#')(,$/#"')')5#(-"33,3#(-$/$3:)#6$5/7)%#6"##6($ &"))#.$&)('%$/$%"#"336$ ')%')5("/$&)#/"/:##6$3"43"'%%4) .:)1.3$#6$+7,/$-$7/#0')#$/-( 46'&6$;$)#6$/$3$;")#("3$ #/")("&#')( ,$/#"')')5 # (-"33 ,3#( &") "3( .$ &)('%$/$% " #$/ ",,3'&"#') /$"()".3$&7##4"( 7/#6$/(7.-'##$%#6"#') "&##6$$)#'/$ "/$"4"("3/$"%:.$')5(3%.:4": (-"33,3#(")%(-$67($(6"%"3( .$$)&)(#/7&#$%6"#'(#6$/$"()#6"#7)%$/+$&#')= #6$� > ?= "&/$( 3")%4"()#'
'$%046$/$"(7)%$/+$&#')> #6$�-$/$3:
?> "&/$( 3")% 4"( )#'
'$% 2"/5$ &67)C 4"( /$3$"($% 7/#6$/ /$ $/$)&$4"("3(-"%$#%&7-$)# H !046$/$.:,3#(4$/$
$/$% ##6$3")%4)$/(46($3")%4"("&B7'/$%')7(#$$(B7#"E@0 FG ,$/(B7"/$-$#$/ /.'55$/('D$ ,3#")%E>0 @FG,$/(B7"/$-$#$/
/(-"33('D$ ,3#6$3"(#%"#$ 'H$% /(7.-'((') ",,3'&"#')(4"( ?
?6'('(#6$/"#$"#46'&6#6$,3#(4$/$(3%.: "
#$/ &"//:')57#(-$%$;$3,-$)#')#6$"/$"$"()".3$&7#)"&&7)#
%$;$3,-$)#")%#'-$5",&").$",,3'$%")%#6$&-,$)("#').$"(($(($% (/$5"/%(",,3'&"#') &7#'(&)&$/)$%0/$3'")&$4"(,3"&$%7,)" <7%5-$)# )1.3$#6$+7,/$-$7/#')6")%/"(6$C"/
$"%!.:2+ ")%#6$/(;2")%&B7'('#')
'&$/")%")#6$/0
!+
= 46'&6 ,/;'%$( #6"# #6$/$&") .$ %$;$3,-$)# &7# ")% / ,/;'%')5 ') /"(#/7/"3 "&'3'#'$($;$/($&7#4"("3("&&$,#$%')#6$" /$("'% <7%5-$)#$ $//')5##6$<7%5-$)# )1.3$#6$+7,/$-$7/#') (6/"
'")%#6$/(;+#"#$ "/:")"")%#6$/(0
!+ @0'# 4"((7.-'##$%#6"#,$/-'(('.3$&7#,/;'%$%#6$/$')4"( I6$.$(# $H$-,3"/("3$%$$%(673%.$/$3'$%7,)6$$)#'/$"&B7'/$%3")%4"(
/-')5,"/# #6$-7)'&',"33'-'#( "#"7%'7#7/$,#$)#'"3'#: 3")%4"()#&)('%$/$%46'3$"(($((')5#6$&-,$)("#') /#6$"&B7'/$% 3")% @ )>=?> 0",,3'&"#')4"( '3$% /"%%'#')"3 $;'%$)&$(64')5#6$"-7)#(,$)#)%$;$3,-$)#"&#';'#'$(2$"/)$% &7)($3"3(/$ $//$%##6$"4"/%,$/#"')')5#"&B7'('#') 3")% //"') "/C$#"#"#"7%'046$/$)#'
'&"#')7)%$/+$&#')= #6$"('((7$% )
= ")% #6$ 3$"/)$% $ $/$)&$ 7/# 6"% "(($(($% #6$ &-,$)("#')E=?0> 0?@FG,$/"&/$ ? )#6$#6$/6")%03$"/)$%&7)($3 /#6$+#"#$046'3$)# %'(,7#')5#6$ "&##6"#')#6$,/&$(( "&B7'('#')46$/$)#'
'&"#')7)%$/ +$&#')= #6$"('((7$%)=
0-/$#6")@@"&/$( 3")% 4"()# ')"33:"&B7'/$%0#6756)#'
'$%7)%$/+$&#')= #6$&#;$)') #6$"&B7'('#'),/&$$%')5(046$/$)#'
'&"#')7)%$/+$&#')= #6$&# 4"('((7$%)>
=0-/$#6")"&/$( 3")%4"()# ')"33:"&B7'/$% $(7.-'##$%#6"#-":.$#6$/$4$/$(-$67($(/(-$3'&$)&$(-": 6";$.$$)5/")#$%)"&&7)# 46'&6,"/# #6$3")%4"()# ')"33:
"&B7'/$% $ 7/#6$/ (7.-'##$% #6"# #6$ ("3$ %$$%( ,/%7&$% .: #6$ 3")%4)$/(.$')5 /(-"33,3#(")%#6"##&--$/&'"306"%/'56#3:.$$) '5)/$%.:#6$&7/#.$346$3")%%$"3#4'#6')#6$("3$%$$%(,/%7&$% .:#6$3")%4)$/(4"()# .'55$/&67)C(0'#&3$"/3:$(#".3'(6$(#6"##6$ "4"/% #6$33$&#/4"(<7(#")% "'/")%%'%)#&"33 /"):')#$/ $/$)&$
( "/"( "&B7'('#') 3")% / /"') "/C$#0"#"7%' '( &)&$/)$%06$(7.-'##$%#6"#))$ #6$("3$%$$%(/$3'$%7,).:#6$&7/# .$344$/$/$3$;")#")%$;$)#6$/4'($#6($4$/$ /(-"33,3#( $"/%3$"/)$%&7)($3 /#6$,"/#'$(")%,$/7($%#6$,",$/ .C
(($((-$)# ;"37$ 3")%"&B7'/$%;'%$)#'
'&"#')( %"#$%=
")%>
= 6$"&B7'/$%3")%')#6$,/$($)#&"($'(3&"#$%)"#"7%'G 7/5")/"%))$('%$")%"#"7%'G"'3:-")%'/"%)#6$#6$/('%$ 3%"."%' #6$&'#:'(&3($##6$"&B7'/$%3")%) "�(7.(#")#'"3,/#') #6$"&B7'/$%3")%4"(/$3$"($%",,"/$)#3: /#6$/$"()#6"##6$/$-":.$ 67($("3/$"%:&)(#/7&#$%0#67563$"/)$%&7)($3 /#6$+#"#$4"()# ".3$#(,$&'
:#6$("-$6$"&B7'('#')')B7$(#')4"( '/(#')#6$"/$" / ,3"))$%%$;$3,-$)#6$$)#'/$3")%4"( /-')5,"/# #6$-7)'&',"3 3'-'#(7(+#")%0 $3"/7)%04$/7($0')$-""334$/$3&"#$% &3($.:2$"/)$%&7)($3 /#6$3")%4)$/(/$3'$%7,)("3$%$$%( H ")%H=')2 =
@! %"#$% >?
")%@
/$(,$&#';$3:)("3$%$$% H !03")%-$"(7/')5 -"/3"(4"((3% / 0
FG0"#")";$/"5$,/'&$ >0
FG,$/-"/3")("3$%$$% H =!03")%-$"(7/')5-"/3"4"((3%"#")";$/"5$,/'&$ >
FG,$/ -"/3",$/7("3 #6$"
/$("'%("3$%$$%("(,')#$%7#)#6$('#$,3")
H>')2 =
@!(64#6"##6$3")%%$"3#4'#6#6$/$')'( 3&"#$%')#6$"."%'"/$" #6$&'#:")%(-"33,3#(4$/$$;$)&--$/&'"3') )"#7/$0"('($;$)$;'%$)# /-#6$("3$%$$%() "�#6$('#$,3"))/$&/% '()#(,$&'
'&"33:(64')5%$#"'3( #6$"."%'"/$"/#6$/4'($06$)&$0'# 4'33)#.$("
$#,3"&$/$3'")&$#6$/$7,) ("5"')(##6'(0#6$/$'(("3$%$$% H ')2 =
@!%"#$% ?
?)/$&/%0;'%$46'&6 -"/3"( 3")%4"((3% / 0
FG"#")";$/"5$,/'&$ >0>>@FG,$/-"/3"6$3&"#') "
/$("'%3")%&").$($$))#6$('#$,3"))#6$3$ #('%$')/&3($##6$ "&B7'/$%3")%)"#"7%'G"'3:-")%'/"%)('%$/')5#6$ "&##6"#"#"7%'
4"("(-"33&'#:"##6$/$3$;")##'-$0'
')&/$"($E I 3"#'("%%$%#6$/$)
/#6$#'-$5", /-#6$%"#$ /$5'(#/"#') #6$("3$%$$%#'33#6$ '((7")&$ )#'
'&"#')7)%$/+$&#')= #6$�#6$;"37$(6"33&-$7# #=
FG,$/"&/$)('%$/')5#6$ "&##6"##6$"&B7'/$%3")%'(".'5 &67)C")%6"%#6$,#$)#'"3.$')53&"#$%&3($##6$"."%' #6$&'#:
(7//7)%$%.:/"%()#4('%$(0')-:,')')0&7# I473%.$
> ",,/,/'"#$ );'$4 -:"
/$("'%%'(&7((')0#6$3")%4)$/("/$6$3% $)#'#3$%#&-,$)("#')E
FG,$/"&/$ /#6$3")%"&B7'/$% ;'%$)#'
'&"#')(%"#$%=
")%>
= (($((-$)# ;"37$ #6$3")%"&B7'/$%;'%$)#'
'&"#') %"#$%
= = ( "/"(;"37"#') #6$3")%4'#6/$ $/$)&$#)#'
'&"#') %"#$%
='(&)&$/)$%0'#'($;'%$)##6"##6$"&B7'/$%3")%'(('#7"#$% )-"')"#"7%'G"'3:-")%'/"%")%#6$/$'(3# %$;$3,-$)#)#6$ ("'%/"%6$"&B7'/$%3")%'((#/"#$5'&"33:3&"#$%#4"("&B7'/$% / &)(#/7&#') )$45/"')")%;$5$#".3$-"/C$#0"#"7%'6$/$'("3% /"'34":(#"#')')"'3:-")%'46'&6'(("'%#.$')$H'(#$)&$(')&$,/$G ')%$,$)%$)&$%":( ,$/7("3 #6$ '-,75)$% "4"/% (64( #6"# #6$ 3$"/)$% $ $/$)&$7/#,3"&$%/$3'")&$7,)#4("3$%$$%( HJ F")%H J F')2=
?!)("3$%$$% HJ F')2=
?!%"#$%
=0@-"/3"( 3")%4"((3% /=0 =0
FG"#") ";$/"5$,/'&$ >0 0= ?FG,$/"&/$)("3$%$$% HJ F')2 =
?!%"#$%
=0 -"/3"( 3")%4"((3% /0
FG "#")";$/"5$,/'&$ @0>
FG,$/"&/$)('%$/')5#6"#"
/$("'% ("3$%$$%(4$/$/$5'(#$/$%B7'#$&3($##6$%"#$ '((7")&$ )#'
'&"#') 7)%$/+$&#')= #6$&#")%4$/$,$/#"')')5##6$("-$/$;$)7$$(#"#$0 #6$3$"/)$%$ $/$)&$7/#",,3'$%"&7# I#6$/$) /#6$,7/,($
"(($((-$)# ;"37$ #6$"&B7'/$%3")%)('%$/')5#6$%$;$3,-$)# "&#';'#'$(")%3&"#') #6$3")%0')-:,')')0-$#6% "(($((-$)#
&-,$)("#')"%,#$%.:#6$3$"/)$%$ $/$)&$7/#%$()#&"33 /"):
')#$/ $/$)&$.:#6'(&7/# > &&/%')53:0#6$",,$"3( '3$%.:#6$3")%4)$/("(4$33"(#6$ +#"#$,$/#"')')5##6$"4"/% #6$&7/#.$34/$5"/%')5)#'
'&"#')%"#$%
="/$%'(-'(($% @ (7- 7,0 '# '( 6$3% #6"# / #6$ 3")% "&B7'/$% ;'%$ )#'
'&"#')(%"#$%=
")%>
=0#6$3")%4)$/("/$6$3%$)#'#3$% #&-,$)("#')E
FG,$/"&/$6$:(6"33"3(.$$)#'#3$%#"33
@ (#"#7#/:.$)$ '#(";"'3".3$##6$-7)%$/#6$$",,$"3( '3$%.:#6$ 3")%4)$/( "( 4$33 "( #6$+#"#$"5"')(##6$"4"/% #6$&7/#.$34 ,$/#"')')5#"&B7'('#')%"#$%
="/$%'(-'(($%
"<$(6')%"3!
7%5$ +$,#$-.$/
0 -C