Sunita Devi & ORS v. Union Of India
!"#"$% &'$"
(" $)* +#
$"$ $)"
!"#!"$ %$ &!'
( #!"$ %$
$#!"$ %$ )$!+ ,,,,
#- * !.(/ ))* & !& ! .& !.( !!01234210 )
! &*65*&( &
*# !&. # !&. -%$
7 $% "&5 &
*/ & $ +849:84211# 5 6 &
*
; ! *&())*& &$%&*! -6&!$6!
(&$ &*! $% ! !/ ! &$ 1< $% &*65 *&(
&
* #1:=>-%$ 7$% "&5 / 7&. $() &$$%
12#22#2228+$ $ $%! $%$ &(*!* $% #6 6$
5%$ $ &!&$$%
! (! !+ ) *&( #& &.
$%112<4211# !
&(*!*6$&*65 &$!&
6*&*$.6& $
&
$ ( !. !*# 6 $ .$ $ "&**.
.-& / 5 $!&.&6!
?)
@ 5 !
&*65 &$ (&!&.
$%142<4211# &(*!*- & ! !/ )
!$& 7$%
)% (&*&%$(
6*&$
.-& / & $% $
& $ (!.!*!) (&
.&6 *$ #6 $*!
6* $7) (!.!*# %)
$%& 7# ! 7@ &$13<12 ! &*65 &$!&
6*&# 6
.
$%)
. & .* $()( &(*!*- & ! !/6 5&.$) *.
$ %$$ $!$% &!&$ $! (#& (&(# & !
6& ;7! .
)!!#
*$%6 # *&))!!%**!$6 %$( &! &"! &$
.&"$
!( *&)*&;
& $ "&* ) $% $!5)& **5$ !!
!$! )$ &$ ."&%$(&$$ A 8!&
6*& $!! $!5 *5&.&*65*&&*65 &$!&
6*&6 )$ ) $* ! )* $%$ ! $!
!&B &5 ! &$1>9 )$ ($($% * $ $!
!& &"&*$ )&*#
6*&$142<4211 $!&.$ *&( $%)
!& 7# (&$!& *&())*& &$#& <>3:4<2<!!
142<4211$%"* $%
44:8+ )$!+ &*65 $ ! *&())*& &$ 5%&*&.
6& (6 & 565$%)*&(&5$ ; &$ #&& "! **.!& &!!$ $%**6& & )$"& &$ $% &$140- /-4/!
6& &$149+$% &*65 #!#
#$ $6!& &!
&. ! $% !$ !$142<4211! $!*5# ! $
)
.
*#$)) &&$$%&"*)*!&.
#%(!%$**$6&.
+
C1 @ )
. &($% & &!D 4 @ & &!& $"!6& &( &$% &$140- /-4/ !6& &$149+$% &*65 D 0 @ ))*& - /& 8 $*!)!- /$% ! !& D 9
*&%E $6"# % %&*&. $% 6& (# &B &5 6
$!
! &*65!& )$6
(&!& ($%
)$&6 *+ !
7 )$!+ &*65 $&5 ! !&!$ $! ($"&.&!
$6
$"& &! !$ !& &.
&(& $ $$7)* &&.
#$$ $ !%**&.!$6%$( &!& &" &.&.. 5#&# A #& )$#
* $ !
$%!
$% !!
$%**%$( &6 &* $!&.& 7&.&$ $
(&* 6 6"&* *$ $!#
*
*! &! (! &*65$6!
&!6& & (&.$% &$140- /-4/$% &*65 #1:=: & $ **.$ %$ &!%&!&.& ))* & $ $
+$ ; &$ $ $
+))* 5 &*65 $!&.*5# %$ &!
%&!&. &!6 &*65$6! &!#& 7)& $6"# &
#$6 + *&( " $+
&!#& $
)
.
*
*! & "&&$ & " &$ $% @1+ & "&- *&(+ ))**$1/#6 $& 6&!$6$% !!@4+ (!. !*#6 $& $
& $ $% ! %$ $(&.$ &
#*& $! $&.&*& 7 )$!
!*$.6& *&())*& &$& *%!$ &.6 $!!
, & )$*& $!.!&. $"5$% (& %$( !! $!5$ 5& *%$ !*$.6& !@1
!
%$ ! & 77)& .$% ! &! &($%;$ 5% .
!$ )$*& @ @4
! #&% # & 76 $"!%$( !! $!5! & 6&
$
$!& &$ "&. %$ ! 6 &($5$% @1!@4# $ )*!6& % & 76 )$!
!*$#&# *$.6& *&())*& &$ (6 $%$ !!
&. $% !! $!5$% !#
*
$!!%&!&.
&*65)) $ $ & 5&. & 76 &$!
!*$ !#&% # & 7+*
)
.!$
$
# *&())*& &$
!& (&
!$ $ %$ &! 7.$ !$% % *(&?# " !
*! $ *%$ ))** 6** )$!+ &*65 ! " )
! $!
$% F$( )*!&.
! (&* "&* *$ $!#&&
)) $% + *&( & & 76 )
!$% @4& 5+6&
& $5+6&
$% &!*%**
& $%$ $ B
*
*!5 $!!%&!&. & &*65$6! &!! &*65
$%&*!5))*$ $
+$ ; &$
&*&. %&!&. & % * # $!&.$ )$ $% )$*& #$ &*65& 76 %$ !$) $* $% !! $!5$% !
!
1>928+#$($ &*) $-$7&/!6$ *&) $&&.*) $ 6 $"! 6&!$6$% !#6 &* &.?(&!
@1#
! %$
*
%$ !& 7& .6
&! ! &($%;$ 5!6 6 .&" 7$
)$*& 6 & $!& &$$ & &($5$%@4 $ ?
! & 76 %$ !& A $6# B &$6$ $6 #$
$%
$!& &$#& *! ! $
)
.! & 7+*
)
. ) &**5&"&6$% % & $$ 6& "&! )$!
! 5 &*65D &*65 & (*5 *5&. )$
$!& &$& &($5$%@+1!@+4!* $ % & 76 $%$ !!
&. $6"# * !
7
5@+4 !)
!& 7& ) $ ."
4028+ $ & 7 $ ! .$ 7
1 %$( $ !
()*$5$%&*65) 6&!$6$% )$% %%&!"&&
$ !#
6&
$$! $% $
+?(&&$! & $ &.
$ $!$
$6 (6 %* (% # & $ "&! *!$ ) &*65 #&
& #"&% &&
(! $& 76 $"! &($%;(*
&%$( !! $!5! & 7
$*5 )$!
!*$#&6$
&6 $& 7 $ $"!%$( $!5$% ! @ "&
& #&
(! # & $& 76
$"!%$( &(# & 7+*
)
.D &
& $*$.
(
$ &!!
!! &!! $ *)?$ !!&$"$ $)"
-#"$
(" ./ 0/"("10, )?$ &).) 1>9$% %$ &!! & &$
$
"! !+
C1>9@
$*! () $% $!5$ &*65 )(& 6&**$ $ *
&"$ $*! &;
!$! !
)
.%$6 *&(%$ $() &$ $ *!
(&&!$6"#(
$%& 76&
&;
!
$! !6&**$.&" *&( 6
)
.&&*
!6&** $ *&(6 !&
.! 5%&*&.%%&!"&$% *"% !
! 6&**
&%$ &*65 ! &
! &!!$ %
$6$ !&. & 6&** "$ !*6& %$( $ $
$%% %$ ! *.* )$ &&$& .!6&** !?)*&! $!&.*5E F$()
*$% $"#&& )) ($+ $"5$% & 7%$( !! $!56$ *!$ $ .
$ $*! & 7+*
)
. (&(# )?$
* $$
"! "&% $!5& %$ !6& & &*65)(& $ &! &*65*&# $ 5)
()&$ 6
)
. &.
6&**!)! )$ % $% !!&. & # *&( " $( )6& & !& *&())*& &$ ! !)
!& 7#& 7 6 .&"# $&.&*& 7
$ .
$ $!
&& &. $!& !&"&6$% $!& &$& " &$$%@1!@4!* $ % )$*& )$!$ $!& *$ 5& 7 6 $"!
6 $ &($5$%@4.!&. )
$% & 7D &*65 "$
*$
& 5*!&.5"&! )#&
* $$ 7)& (&! && $ !!
5$% &*65 $&5$(7
5 .( $.
* 5$%)
.& &*65 &$ #)*%$(
6** & $()($% $ !&
.$()$6!% ** ( & (%$!$&.
2 &"& &$ $%**
!&.
$ - 7$6 /& $"$ $)"
-# 3 4#*"5/ 02 2#
*! " 5$% )
. $ )*%$(& & !
; $)
$% )*%$(& 7#
#&
$
(! "5) $"**&.& &$&. )*%$(& $*!&."*&!& 7 *
)$"!$ 6&
$ 6&
$ )$"! &*65 $( 5&.
$ .) & $%6 * ) $9'4 + $) $* +-#$"$ $)"
5 .5
*!& &6
!& *$ ! ))! )$*& !&!$!& *$ $"5$%5;$ 5& 7# $6"# & )$ &&"
&$ 6** "&! )* !$ $! *&(
.!&.;$ 5& 7! )$!+&*65 %&*!$*!5"&! $
(#& $ &! ))** + *&( %&*!$!&
. &&&&*
!$)$" *&(! # ! *!
)
. $!&.*5#&(5 $ &!!"&6#"
(&. $& 7 %$ !#& $%!! $!5& &!$%
&6
( *&%
*$ # 6$ *!*65 )$
&*&5$%& 7 &.*$ $ &.$ $!$
$6 & A $ &*65 $&&
(!? &" )$$ 5$%&!$ *$.&.
$% !
& &$# $ & *%6& $$)&$ $ $*!#& "&6$% !&. & # !
$ $ &!!
)
.
# %&!&. $!!
*6& ) $&
$1 $6
)
.&($% & &!$$#& B
!! &! !& *!$
)
.!# $!&.*5# + *&( 6$ &*!%$.
. $% $() &$ "&. *! $#$ B &$6$ *!& $6 6 6$ B ($%
$() &$($ D !&&*5# &($% &!# ($ 6 6 "&* * ) *" #&# !
* ! 6&
!""# 6$
$() &$($ 5 4211#!(&!*5#
($ 6 $%
9* $6"#*! $ *%$ ))**# &($% &.#
(&! $() &$ ($
! 5 &.&.(!(6
(! %% &" %$( 2121421> !#
# ))** + *&( *!
&*!%$ !($ $%
=* *$.6& & $
*! $ *%$ )$!+ &*65 $&5
(&! ($ 6 6 "&* *$ !$% &! 6$ *!$*5 "&* *$ +))** & &
& * $$*$.
#&
(
*!5 $ &!!!! &!! 5$ *)?$ & "$ ("
/#':+ 0 )?$ &).) 139$% %$ &!! & &$
$
"! !+ C139 $!&.*5# 6 $ * ! $() &$ 6&** )5 * ))*& *$ !$% &!6& & (5 $ &!! $ *%$(&($&($ () & &! *&( % ($ $ * *!& *
($ ) & ! $ !$% 6!$%
*# *&(6&** &*!$ &.
$% 6$($ $!6&**$%% 6!
6 "*!5
$(%&*!6 *&(&&$%$ **.&.
6!
?)&!#
$!6&**$ 5& *% .$ !%$ $!$&$$%!*5(&. $%*& & &$-
)/!'*!& $$-
)/ !
?)*&!
$!&.*5 9+ !. ;
!.(&)&&.
$-
)/
$*!
%&*!$
; ! *5))*& $ & &$ $() &$ ))*& *$ !$% &!
$ .&"6&
$ *& !$.&"%% $ (!$% %& &**.& *&$#&% $() &$ )$"&!!$ !$%6!$%
*& &.
"& !($ 6& & # &.
$% 6$($
$ .&"E & ))%$( $"! & &$ $ !$%6!#&% $() &$($ #6 6 "&* *$ !$% &!*$.
6& $ *& #& $ *$6 &! !($ # &
& &$# + *&( 6$ &*!%$ &.
$% 6$ ($ $6"#& # & $6!
* *&())*& &$6 !& (&
! 5&
#&(5 $ &!!"&6# !$% ! & &$ 56 $() &$($ & &.
**$6!#6$ $%*" $6#&% *&"&* *($ & 5 4211#&#
9* & !!!6& & G:H) ("
! ($ 6$ *! *
= *
# & (5 "&6#
)$"& &$ $% &. %& &* $# %& $% !
$() &$($
$ .&"$ + *&( &"&6$% ! & &$$%$ *)?$ !!&"$ ("/#':+ 0 $!&.*5# $*! + *&( 6$ &*!
%$ ! $() &$($ $%
=* *$.6& & G:H) ($ * *!%$( !$% ! & &$&**& )5(
# ) %&!&. $!!
*6& ) $
$0# + *&( 6$ &*!$
%$ &!
$() &$($ &B *
($ )5 *$ ))**+ *&($1+ & " $& 6&!$6$% !#6$ !&
!
& %"$ 6 ($ )5 *$ (&$ &*!#&#))** + *&( $4$9#6 $ $! !
.
$% !# &
&%$(!# &($% &.# 5 &**(&$#6$
7) ! ($%F&?! )$ &$%5&$*&I!7& &(
6$ 6& !6 (*$.6& & %&&. .$% (;$&5
*# ))* !
**$6!$ ? &!& !
$"$6"# 6$ $$! $ $ / -0 1023421:
;* ;* * +#:
3"$<=+ #$ )> #= ;* * ++ :+ ?1 > #=