Sukhdev Singh v. Union Of India And ORS
!!!!!
"#$ $%&'&() "#$ $%&'&() "#$ $%&'&() "#$ $%&'&()
!!!!! "*+$$(,-."* $#&#&($* /' (&( (0&""(0#1$*' $'2(0$(#' !!!!!
!!!!! -310$+&(41 $#&#&($* /' (&( (0&""(0#1$*' $'2(0$(#' !!!!! 5)6 75 ,,5
5)6 75 ,,5
5)6 75 ,,5
5)6 75 ,,5
!!!!! (
(
(
(
*$'$(#) 5* "40&'15"(%1"(0"8 0+%"#$8
*#1$2$#&#&($* 5* '1&'1,"2*8 0+%"#$8
**$'2(0$(#'#9 !!!!! ( ( ( (
*$'$(#) 5* "40&'15"(%1"(0"8 0+%"#$8
*#1$2$#&#&($* 5* '1&'1,"2*8 0+%"#$8
**$'2(0$(#'#9 5*"."(1"*."8 0+%"#$8
**$'2(0$(#' # 5*":(&'1,-2#"8 0+%"#$8
**$'2(0$(# !!!!!
,,5
8 ,,5
8 ,,5
8 ,,5
8 1&'*0$*'1";;0&'2'$ 2$#&#&('<$"*&(4
#&#;$0"'="*+$$(,-."* ="*+$$(,-."* ="*+$$(,-."* ="*+$$(,-."*/'(&( (0&""(0#1$*'> (&( (0&""(0#1$*'> (&( (0&""(0#1$*'> (&( (0&""(0#1$*'>?
*'1*# @#1$ '# 2$#&#&(A "(0
#&#;$0 "' =-310$+ &(41 =-310$+ &(41 =-310$+ &(41 =-310$+ &(41 /' (&( (0&""(0#1$*'> (&( (0&""(0#1$*'> (&( (0&""(0#1$*'> (&( (0&""(0#1$*'>?
*'1*#@#1$(02$#&#&(A"'#1$&''-$&(+;+$0 &(<#1#1$2$#&#&('&'%..(B$+$*8 *#1$'"3$ %(+$(&$(%$8#1$
"%#'"*$<$&(4$C#*"%#$0 *.#1$(02$#&#&(8B1&%1B"'*0$*$0#<$1$"*0 B#1$ '#2$#&#&(8"'#1$2;$"0&(4'"*$%.2;$#$&(&# ( '1*#8 #1$ 2$#&#&($* &' " *$'&0$(# /&;;"4$ 1-("8 $1'&; -1;"8&'#*&%#,"";1$(0&"(&;*2*"#&(7&.&#$0? *'1*#@#1$ 76A8 1"*"#$#*;$-.*2*"#&(7&.&#$0?
*'1*#@#1$ 76A"(0 &(0-'#"($#*;$-.*2*"#&(7&.&#$0?
*'1*#@#1$76A&''-$0"( "0+$*#&'$.$(##&(+&#$"22;&%"#&('#"22&(#70&'#*&<-#*' 0&
$*$(# %"#$4*&$' "# 0&
$*$(# ;%"#&(' -(0$* #1$ ":&+ "(01& *".&( 7 &'#*&<-#*?
*'1*#@#1$7/6A&(#1$#"#$ "*D"("&(%;-0&(4#1$ ;%"#&( 1-("8$1'&;-1;"8&'#*&%#,"";&( EF%"#$4*D<D 7 *B1&%1#1$"4$%*&#$*&"&(#1$ %"#$4*DB"'9 D$"*'B1&%1 B"'*$;"C$0#G D$"*'&(%"'$ #1$%"(0&0"#$'"22;D&(4&(#1$%"#$4*D EF 1$ 2$#&#&($* 1"0 ";;$4$0;D "22;&$0 * #1$ '"&0 ;%"#&( <D 0$2'&#&(4 " '-.
H B$+$*8 #1$ '"&0 "0+$*#&'$.$(# 0"#$0 G
B"'B
*"B(<$%"-'$(($ #1$ -*"22;&%"(#'&(%;-0&(4#1$ 2$#&#&($*8 B1 1"0 "22;&$0 * #1$ ;%"#&( "# 1-("8 .$# #1$ $;&4&<&;&#D %*&#$*&"1$'"&0;%"#&(B"'*$"0+$*#&'$0(
<-##1&'#&.$&#B"' *$'$*+$0 * &('#$"0 EF&(%$#1$*$B"'("4$*$;"C"#&( &(#1$%"'$ "'&#B"'#1$*$&(#1$%"'$ EF8#1$2$#&#&($*
%-;0 (# "22;D "' 1$ B"' .*$ #1"( 9 D$"*' "4$ (%&0$(#";;D8 #1$ 5&(&'#*D $#*;$-. I "#-*"; "' +&0$ &#' ;$##$*
HH
E#
FH70"#$0 9
G"0+&'$0";;#1$&;.2"(&$'#%"(%$; #1$"0+$*#&'$.$(# ";;;%"#&(' 7/'B1$*$0*"B"(0*$0*"B&' *$J-&*$0HD$##<$%(0-%#$08$C%$2# *#1$"0+$*#&'$0;%"#&('B1&%1B$*$ -(0$*;&#&4"#&( %%*0&(4;D8#1$'$;$%#&(2*%$''B"'%"(%$;;$0"(0&(#1&' *$4"*0"("0+$*#&'$.$(#B"'2-<;&'1$0&("&(&3 "4*"((
G1$ &; .2"(&$' "4"&( &''-$0 "( "0+$*#&'$.$(# (
* #1$ "22&(#.$(# 70&'#*&<-#*' 0&
$*$(#%"#$4*&$'-(0$*7/<-# #1&'#&.$#1$;%"#&("# 1-("B"'
$*$0#EF&(#1$5"*3$#;"(
1$ 2$#&#&($* ("#-*";;D %-;0 (# "22;D #1&' #&.$ ";' "(0 &' *$;D&(4 -2( 1&' "22;&%"#&( &;$0 2-*'-"(# # #1$ "0+$*#&'$.$(# 0"#$0 G
"(01"'*"&'$0#1$4*&$+"(%$#1"##1$*$'2(0$(#'1"+$*$0-%$0#1$ *$'$*+"#&( .$"(# * #1$ 8 2*$'%*&<$0 &( #1$ *%1-*$ ( (& &$0 -&0$;&($' * $%#&( 7 &'#*&<-#*'8 -;D
G ?
* '1*# @#1$
*%1-*$6A%(#$(0&(4#1"##1$*$'$*+"#&(1"'";*$"0D<$$(2*$'%*&<$0##1$ $C#$(# K * 2$( "#$4*D EF8 K * %1$0-;$ "'#$'H%1$0-;$0 *&<$' EHF "(0 K * #1$* "%3B"*0 ;"''$' E F #&' ";''-<.&##$0 #1"# &( #1$ *%1-*$ #D2$' &'#*&<-#*'1&2 "*$"&'.$(#&($0"'@1$1$*&/&#*"368@-*<"(/&#*"368@*".&(/&#*"36"(0 @-*4".,'1$#*&D"/&#*"3E/,F6"(0#1$'".$*"#&1"'<$$(2*$'%*&<$0
**$'$*+"#&(1$'-."(0'-<'#"(%$ #1$"*4-.$(# #1$2$#&#&($*B"' #1"##1$ %"#$4*D ;%"#&('1-;0(#1"+$<$$(%1"(4$0 *. # EF
9
;#1-41 *$'2(0$(#' # 9 "(0 I G 1"+$ &;$0 #1$&* *$2;&$''$2"*"#$;D<-##1$D1"+$."&(#"&($0#1$'&.&;"*'#"(0"(0'-<.&##$0 #1"##1$;%"#&(' *'$##&(4-2 70&'#*&<-#*'1&2"*$<"'$0("+"&;"<;$ *$ &;;'";$2#$(#&";8B1&%1%"('-'#"&($%(.&%";;D+&"<;$2$*"#&( "( 7 0&'#*&<-#*'1&2 $"'&<&;&#D '#-0D * '$##&(4 -2 ($B 7 0&'#*&<-#*'1&2'&'<"'$0(*$ &;;'";$2#$(#&";B1&%1&'<"'$0(#1$(-.<$* 1-'$1;0'82$*%"2&#"%('-.2#&(87%+$*"4$"(0$C&'#&(4H2*2'$0 %(($%#&('& "(D#&' -*#1$*"+$**$0<D#1$.#1"#&(*0$*#$('-*$ #1"##1$ 2$*%$(#"4$ *$'$*+"#&(' "' "*$ ."&(#"&($08;%"#&('&0$(#& &$0 * '$##&(4 -2 7 0&'#*&<-#*'1&2' -(0$* +"*&-' %"#$4*&$' E&( ";; #1$ '#"#$' $C%$2# *-("%1";*"0$'185$41";"D"8"4";"(0"(05&L*".F"*$2;"%$0 -(0$* 0&
$*$(# %"#$4*&$' *$'$*+"#&( "' 2$*
2&(# *'#$* * $"%1 #"#$ * +"*&-' %"#$4*&$' ( (0-'#*D "'&' E78 7 "(0 7 #4$#1$*F'"'#$('-*$#1$2$*%$(#"4$*$'$*+"#&("'$(+&'"4$0 *$"%1 %"#$4*D &' "%1&$+$0 ( #1$
2&(# *'#$*8 ";;%"#&( " *$'$*+"#&( %"#$4*D "4"&( " '$*&"; (-.<$* &' 4&+$( &( '-%1 " ."(($* #1"# B1$(
(-.<$*' 70&'#*&<-#*'"*$2;"(($08#1$2$*%$(#"4$ $"%1%"#$4*D *$'$*+"#&(&'"%1&$+$0(#&(-&#D&'."&(#"&($0&(#1$
2&(#*'#$*"(0 (%$ #1$
*'#$* '$*&"; (-.<$*' "*$ %.2;$#$08 " ($B *'#$* &' '#"*#$0
*.*'#$*'$*&";(-.<$* #&' -*#1$*#1$'#"(0 #1$*$'2(0$(#'#1"#&( 2-*'-"(%$ #1$ &*'#"0+$*#&'$.$(#0"#$0 G
#1$*$B$*$9"22;&%"(#'
*;%"#&( 1-("8&'#*&%#,"";8B10&0(#.$$##1$$;&4&<&;&#D%*&#$*&"8 #1$*$ *$8 #1$*$ B"' *$"0+$*#&'$.$(# &( 5"*%1
B1&%1 1"0 # <$ %"(%$;;$0&(2-*'-"(%$ #1$;$##$* #1$+$*(.$(# (0&"85&(&'#*D $#*;$-. I "#-*"; "' 0"#$0 9
G "(0 " *$'1 "0+$*#&'$.$(# B"'
&''-$0&(#1$D$"*
#&'";''-<.&##$0#1"##1$2$#&#&($*0$'(#1"+$ "(D+$'#$0*&41#$+$("
#$*"22;D&(4&(#$*.' #1$"0+$*#&'$.$(#&''-$0&( #1$ D$"*
B1&%1 B"' %"(%$;;$0 "(0 #1$ ;%"#&( "# 1-("8 &'#*&%# ,"#&1";B"'*$"0+$*#&'$0 *#1$%"#$4*D (;D"(0(# EF "(0"'"*$'-;##1$*$ 8#1$2$#&#&($*0&0(#"22;D"##1"##&.$"(0"##1$*0 #&.$B1$(#1&';%"#&(B"'"0+$*#&'$0&#B"'*$'$*+$0 *EF%"#$4*D 1$*$'2(0$(#'1"+$";'*$ $**$0##1$ *%1-*$.-%1;$''#;"-'$9I B1&%1*$"0"'-(0$*) 97
97
97
97
(*0$*#$('-*$#1"##1$2$*%$(#"4$*$'$*+"#&(' "' "<+$ "*$ ."&(#"&($08 ;%"#&(' &0$(#& &$0 * '$##&(4 -2 7 &'#*&<-#*'1&2' -(0$* +"*&-' %"#$4*&$' E&( ";; #1$ #"#$' $C%$2# *-("%1"; *"0$'185$41";"D"8"4";"(0"(05&L*".FB&;; <$2;"%$0-(0$*0&
$*$(#%"#$4*&$' *$'$*+"#&( "' 2$* @
2&(# '#$*66 * $"%1 #"#$ * +"*&-'%"#$4*&$'((0-'#*D<"'&'E78 7 "(07#4$#1$*F'"'#$('-*$#1$2$*%$(#"4$ *$'$*+"#&( "' $(+&'"4$0 * $"%1 %"#$4*D &' "%1&$+$0 ( #1$ @
2&(# '#$*68 ";;%"#&( " *$'$*+"#&( %"#$4*D "4"&('# " '$*&"; (-.<$* B&;; <$ 0($ '-%1 #1"# B1$(
(-.<$*' 7 &'#*&<-#*' "*$ 2;"(($08 #1$ 2$*%$(#"4$ $"%1
G
%"#$4*D E *$'$*+"#&(F &' "%1&$+$0 (#&(-&#D B&;; <$ ."&(#"&($0 &( #1$ @
2&(# *'#$*6 "(0 (%$#1$
*'#$*'$*&";(-.<$*'"*$%.2;$#$08 " ($B *'#$* B&;; <$ '#"*#$0 *. *'#$* '$*&"; (-.<$* 1$=
2&(#*'#$*>B&;;<$ ;;B$0(*;;&(4 <"'&'&("#"#$8#1$0&'#*&<-#&( ;%"#&(' *$'$*+$0 **B&;;<$<"'$0(#1$*"#& 22-;"#&( I #1$#"#$ 1$*$B&;;<$#1*$$@
62&(#*'#$*'."&(#"&($0 ( ;;(0&"<"'&'"#$"0
&%$ 7($ %.<&($0 *'#$* * =1$1$*& /&#*"3 "(0 -*<"( /&#*"3> "(0 ($ $"%1 * *".&( /&#*"3 "(0 -*4".,'1$#*&D"/&#*"3 * #1$ #"#$' *-("%1"; *"0$'18 5$41";"D"8 "4";"(0"(05&L*".8
2&(#*'#$*'1";;<$ 2*$2"*$0"(0'".$B&;;<$."&(#"&($0"#(0&"(&; *2*"#&( #"#$
&%$8 -B"1"#& 1$ *'#$*'$*&";(-.<$*-(0$*(& &$0-&0$;&($' * $;$%#&( &'#*&<-#*' B&;; '#"*# *. '$*&"; (-.<$* ( %"'$8 * " ;%"#&( -(0$* *$'$*+$0 %"#$4*D8 #1$*$ &' ( "22;&%"(#
-(0 $;&4&<;$8
0$%"#$4*&'"#&( #1$ ;%"#&( B&;; <$ 0($
;;B&(4#1$(*.'"'-(0$*) * *$'$*+$0 '-<%"#$4*D ;%"#&(' =>E$ $(%$$*'(($;H"*".&;&#"*D*%$'HC '$*+&%$.$(H2$%&";*%$'H.2;D$$' $(#*";H #"#$+$*(.$(#'H $(#*";H#"#$+$*(.$(# F8 => "(0 = EHF>"(0 .$(8 &( %"'$ @&;6*$'2('$##1$"0+$*#&'$.$(#*( $;&4&<;$ %"(0&0"#$ &' -(0 * ( %"(0&0"#$ J-";& &$' * ( '$;$%#$0 %"(0&0"#$ &' "<;$ # %..&''&( #1$ 7 &'#*&<-#*'1&28 #1$( #1"# ;%"#&(B-;0<$*$"0+$*#&'$0&(#1$*$'2$%#&+$ %"#$4*DB-#'-<%"#$4*D&$;%"#&('B&;;<$ "0+$*#&'$0"'(;DH8 *2$(%"#$4*D "'"22;&%"<;$ * #1$ ;%"#&( "0+$*#&'$0 H*$ "0+$*#&'$0 -(0$* @H6 * @ 6 %"#$4*D8 & #1$*$&'@&;6*$'2('$*($;&4&<;$%"(0&0"#$&'
-(0 * ( %"(0&0"#$ J-";& &$' * ( '$;$%#$0 %"(0&0"#$ &' "<;$ # %..&''&( #1$ 7 &'#*&<-#*'1&28 #1$( #1"# ;%"#&( B-;0 <$ *$"0+$*#&'$0-(0$*@2$(6%"#$4*D B$+$*8 &# B&;; <$ $('-*$0 #1"# #1$ *$'$*+"#&( &' ."&(#"&($0 ( +$*";; <"'&' <D
*$'2$%#&+$ &; 5"*3$#&(4 .2"(&$' B1&;$ 0$ %"#$4*&L"#&( #1$ ;%"#&(' *. $"*;&$* *'#$* <D %(+$*#&(4 %**$'2(0&(4 (-.<$* 7 &'#*&<-#*'1&2 ;%"#&(' -(0$* @2$(6 %"#$4*D
*. #1$ ($B *'#$* # @H6 "(0 @ 6 %"#$4*D ( #1$* B*0'8 '1*# ";; &( 2$*%$(#"4$ H"(0 %"#$4*DB&;;<$."0$40&(#1$
-#-*$ 5"*3$#&(4 ;"(' ' "' # $('-*$ #1$ 2$*%$(#"4$ *H K8 K"(0 2$( K"*$."&(#"&($0 9 *$4"*0#*$'$*+$0'-<%"#$4*&$' @68@68@6 "(0 @.$(68 *$'$*+"#&( 2$*%$(#"4$'B&;;<$."&(#"&($0(;D"##1$#&.$ &(&#&"; %"#$4*&'"#&( ( #1$* B*0'8 (%$ #1$ %"#$4*D '-%1;%"#&('&'%1"(4$0"
#$*#1$ &*'# "0+$*#&'$.$(#& (%"(0&0"#$"22;&$'*($;&4&<;$ %"(0&0"#$&' -(0*(%"(0&0"#$J-";& &$'*( '$;$%#$0%"(0&0"#$&'"<;$#%..&''&(#1$7 &'#*&<-#*'1&28("0:-'#.$(#&(#1$*'#$*B-;0 <$."0$-(0$*#1$ -#-*$."*3$#&(42;"('> (#1$*$:&(0$*8;$"*($0%-('$; *#1$2$#&#&($*1"'*$2$"#$0 1&'"*4-.$(#'#1"##1$;%"#&('1-;0(#1"+$<$$(%1"(4$0 *. # EFB1&%11"'$
$%#$01&'*&41##"22;D 1"+$ 1$"*0 ;$"*($0 %-('$; * #1$ 2"*#&$' "(0 2$*-'$0 #1$ "+"&;"<;$*$%*0B#1$&*"<;$"''&'#"(%$
1$2$#&#&($*1"0"22;&$0&(#1$D$"*
B1$(#1$;%"#&("# /&;;"4$ 1-("8$1'&;,"";B"'."0$"+"&;"<;$##1$ "(0#1$*$B"' " *$;"C"#&( "4$ * #1$ EF8 #1$*$ *$8 #1$ 2$#&#&($*8 B1 B"' .*$#1"(9 D$"*' "4$<-#<$;BG D$"*' &;$0#1$"22;&%"#&(1$'"&0 "0+$*#&'$.$(#B"'B
*"B(B1&%1B"'($+$*%1";;$(4$0<D#1$2$#&#&($* B$+$*8#1$'"&0;%"#&(B"'*$"0+$*#&'$0<-##1&'#&.$(;D *#1$ &(%$ " 2$*'( -2# #1$ "4$ 9 D$"*' %-;0 1"+$ "22;&$0 -(0$* %"#$4*D8#1$*$ *$8#1$2$#&#&($*0&0(#"22;D$0&0(#%1";;$(4$#1$ +";&0&#D #1$ '$%(0 "0+$*#&'$.$(# 0"#$0
B1$( #1$ 0&'#*&<-#*'1&2 *#1$;%"#&("# 1-("B"'."0$"+"&;"<;$(;D# "(0(# EF1$'"&0"0+$*#&'$.$(#B"'";'B
*"B(2-*'-"(## #1$;$##$* #1$+$*(.$(# (0&"85&(&'#*D $#*;$-."(0"#-*";"' (
G"(0&(#$*.' #1$4-&0$;&($' #1$ *%1-*$1$*$"
#$*8#1$ '".$;%"#&(B"'*$"0+$*#&'$0 *#1$EF%"#$4*D"(0(#$+$( *#1$ ;#1-41#1$*$'2(0$(#'1"+$*$ $**$0#
2&(#*'#$*B1&%1&' 2*+&0$0&(;"-'$9 #1$ *%1-*$"(0";'#;"-'$ #1$ *%1-*$ B1&%1 *$ $*' # #1$ %"#$4*&$' * #1$ 2-*2'$'
$*&(4 #1$ ;%"#&( "#
1-("#EF8#1$2$#&#&($*%-;0(#2&(#-#"(D$***(#1$2"*# #1$ *$'2(0$(#' B1 1"+$ ";;$4$0 #1"# #1$ *$'1 $"'&<&;&#D '#-0D B"' %(0-%#$0 <D &(0-'#*D #$". "*D"(" * ";; ;%"#&(' &(%;-0&(4 #1$ 7;%"#&('B1&%1B$*$%"(%$;;$0(0-'#*D#$".%( &*.$0#1"##1$ 7%"#&( 1-(" B"' $"'&<;$ * '$##&(4 -2 *".&( /&#*"3 &( #1$ ($C# "0+$*#&'$.$(# -(0$* #1$ (& &$0 -&0$;&($' * '$;$%#&( 7 &'#*&<-#*'1&28 "
#$* &#' *$"''$''.$(# "(0 #1$*$ *$8 #1$ ;%"#&( B"' *'#$*$0"
*$'1&(#1$
2&(#*'#$*"(0"0+$*#&'$0-(0$**".&(/&#*"3&(
#1$*$'$*+"#&(%"#$4*DEF1$*$'2(0$(#'1"+$";'"+$**$0&(#1$&* *$2;D#1"##1$*$'$*+"#&(2;&%D * 1"'<$$('#"*#$0&(*$%$(#D$"*' (;D "(0 #1$ ##"; (-.<$* 0&'#*&<-#*' .$(#&($0 <D #1$ 2$#&#&($* &(%;-0$'#1$0&'#*&<-#*'1&2'-(0$*2*:$%#%"#$4*D";'B1&%1&'<$D(0#1$ 2;&%D *$'$*+"#&(#&'"+$**$0#1"##1$0"#$.$(#&($0&' #1$*$#&%"; +";-$(;D"(0%"((#<$%(%;-0$0#1"##1$5'"*$(# ;;B&(4#1$ *$'$*+"#&( 2;&%D * ";;%"#&( 0&'#*&<-#*'1&2 * "*D"("8 #1$ *$'$*+"#&( * 'B"'."&(#"&($0B 9;%"#&('-(0$*#1&'%"#$4*D8 -# ##"; ;%"#&('&(#1$*'#$* *
G B1&%1&'&(;&($B#1$ *'#$* 2&(#' ";;%"#$0 &( #1$
2&(# *'#$* "(0 #1$ 2$*%$(#"4$ *$'$*+"#&( %"#$4*D1"'<$$(."&(#"&($0(&(0-'#*D<"'&' *#1$ #"#$ "*D"(" * "0+$*#&'$.$(# ($B ;%"#&(' -(0$* (& &$0 -&0$;&($' 1-';3&(4 *."(D"(4;$80(# &(0"(D$***(#1$2"*# #1$*$'2(0$(#' *#1$2-*2'$ &(#$* $*$(%$&(<#1#1$2$#&#&('"(0 1$(%$8#1$'".$"*$1$*$<D0&'.&''$0#1-41B-#"(D*0$*"'#%'#'
21#%2D #1&' *0$* <$ 2;"%$0 ( #1$ &;$ "(#1$* %(($%#$0%"'$ E ,,5
F E ,,5
F E ,,5
F E ,,5
F
1$#1$*'2$"3&(4H*$"'($0 ) $'H 1$#1$*$2*#"<;$ ) $'H