Devender And Others v. State Of Haryana And ORS
!" #$%&%'()(*+ ,
%-%*&%.#*&$/%.) 0 %$($(*%.) 1%.)2) 3$#$%#.4#*##*& $/%.) 00 %)5*&%*$) !+ 67!
3 37 67!
337
.%)%*$+ !. 8!#9(:;3%*(.&-'#$%<($/ !) (=59%3/(8#&4#*;&-'#$%.$/%5%$($(*%.) >>> ?
@ /#99%*A%(*$/()<.($5%$($(*()$$/%-#9(&($4
" " $/% 2*C#D 9('% 29%); /%.%(*#$%. .%%..%& $ #) E$/%
29%)" $ $/% %F$%*$ ($ )$(529#$%) $/#$ 2*(99%& -#'#*'(%) * #''2*$ .%C%'$(* # '#*&(&#$% * =%&('#9 A.2*&) . '/#.#'$%. #*& #*$%'%&%*$) -%.(('#$(*.$/%.<()%<29&D%(99%&25(*$/%*%F$.%'.2($=%*$ ?@ /#99%*A%()#9)$.%594&#$%&
,**%F2.% G,"(* .%)5*)%$9%A#9*$('%&#$%&
,(*.=(*A$/#$=%.($5)($(*. $/% 5)$) !#9% *)$#D9%) %*%.#9 2$4" #A#(*)$ &-%.$()%=%*$ H
2*&%. #$%A.4 <#) &%'(&%& #) 5%. $/% #=%*&%& 2*C#D 3%.-('% 29%)#*&2.$/%.$/#$$/%.%<29&D%*<#($(*A9()$
?@ .(%#'$)$/%'#)%9%#&(*A$$/%(9(*A$/%<.($5%$($(* #.%$/#$5%$($(*%.) $#*ȯ(%&.$/%5)$!#9%*)$#D9%) %*%.#92$4"#)#&-%.$()%&-(&%&-%.$()%=%*$ H
</(9%5%$($(*%. #559(%&2*&%.$/% %)%.-%&#$%A.4/%)#(&5%$($(*%.)I2#9((%& $/%<.($$%*$%)$'*&2'$%&D4.%)5*&%*$ %)5*&%*$-(&%*$('% &#$%& B
,52D9()/%&$/%(*#9.%)29$$/%)%9%'$%&'#*&(&#$%)</ )%'2.%& =#.:) 25$ B (* %*%.#9 #$%A.4 #*& B (* %)%.-%& #$%A.4 %$($(*%.) $#*	))%'2.%&B =#.:)(*%*%.#9 #$%A.4</(9%5%$($(*%.)%'2.%&B =#.:)(* %)%.-%&#$%A.4 D2$$/%4<%.%*$)/<*(*$/%(*#9=%.($9()$.<#*$-#'#*'(%);#)$/% '#*&(&#$%) $/%(. .%)5%'$(-% '#$%A.4 /#& #9.%#&4 D%%* A(-%* %. #55(*$=%*$ #) 5%. =%.($ &%$%.=(*%& #) 5%. 29%) /% 5%$($(*%.) * 9%#.*(*A$/#$)=%$/%)%9%'$%&'#*&(&#$%)</<%.%%.%7(*$=%*$ /#& *$ C(*%& . *% .%#)* . $/% $/%.J D%)(&%); #D2$ )%9%'$%& '#*&(&#$%) /#& D%%* &%'9#.%& =%&('#994 2*($; )%.-%& 5.%G&%=#*& *$('%) &#$%&
, #*&
, **%F2.%) G #*& GB; .%)5%'$(-%94" .%I2%)$(*A$/#$$/%4D%%.%7(*$=%*$$$/%5)$!#9%*)$#D9% %*%.#9 2$4" * .%)5*)% $/%.%$; .%)5*&%*$ -(&% 9%$$%. &#$%&
, **%F2.% G," (*.=%& $/% 5%$($(*%.) $/#$ $/%.% <#) * <#($(*A 9()$; $/%.%.%; $/%4 '29& *$ D% A(-%* #55(*$=%*$ %$($(*%.) /#-%'/#99%*A%&$/%#'$(*$/%.%)5*&%*$)(**$%.(*A#55(*$=%*$$ $/%=&%)5($%)%9%'$%&'#*&(&#$%)*$/#-(*AC(*%&*$/%A.2*&$/#$D%(*A *%F$ (* $/% =%.($ 9()$; $/%4 <%.% %*$($9%& $ A%$ #55(*$=%*$ #) #&-%.$()%& -#'#*'(%)<%.%.%I2(.%&$D%(99%&25JD%)(&%);($<#))%$$9%&9#<$/#$* #''2*$ **GC(*(*A $/% )%9%'$%& '#*&(&#$%); $/% '#*&(&#$%) *%F$ (* =%.($<%.%$D%%.%7(*$=%*$
?@ #.9(%.
,<#)(9%&D4$/%5%$($(*%.)D2$ .%)/<.($5%$($(*<#)#99<%&$D%(9%&$'/#99%*A%
"" $/% 29%)
""$/% 29%)#)#559('#D9%$$/%3$#$% #.4#*#"().%5.&2'%&#)2*&%.+G K .'%&2.%.&(.%'$.%'.2($=%*$;G
"
!" "+G #"$%" FFF FFF #$ /% #55(*$(*A #2$/.($(%) )/#99 %*)2.% =%&('#9 ($*%)) #*& -%.(('#$(* '/#.#'$%.) #*& #*$%'%&%*$) D%.% #55(*$=%*$ 1#'#*'(%) #&-%.$()%&; ( #*4; .%=#(*(*A 2*(99%& D%'#2)% .%C%'$(* '#*&(&#$%) * =%&('#9 A.2*&) . '/#.#'$%.#*&#*$%'%&%*$)-%.(('#$(*.$/%.<()% )/#99D%'*)(&%.%&(**%F$.%'.2($=%*$L ?@ 7%#.*%& '2*)%9 . $/% 5%$($(*%.) '*$%*&%& $/#$ $/% 29%) )$(529#$(*A$/#$2*(99%&-#'#*'(%)*#''2*$.%C%'$(*'#*&(&#$%)* =%&('#9 A.2*&) . '/#.#'$%. #*& #*$%'%&%*$) -%.(('#$(* . $/%.<()% <29&D%(99%&25(*$/%*%F$.%'.2($=%*$<#)9%A#9942*)2)$#(*#D9%.(#99 '#*&(&#$%) </ /#& D%%* )%9%'$%&; .%2)%& $ C(* . <%.% &%'9#.%& =%&('#9942*($.$/%(.'/#.#'$%.
#*&#*$%'%&%*$)<%.%*$2*&(*.&%. $/%* $/% )$(529#$(* 5.-(&(*A . (99(*A 25 $/% 5)$) .= $/% *%F$ .%'.2($=%*$D4.%G#&-%.$()(*A$/%5)$)(*)$%#&(99(*A25$/%5)$).= $/%'#*&(&#$%)*%F$(*.&%.=%.($;<#)*$/%#'%($#.D($.#.4#*&2*G .%#)*#D9%3%'*&94;$/% 29%<#)&()'.(=(*#$.4#)(*$/%.
9('%%5#.$=%*$$/%.%<#)*)2'/'*&($(*#*&#)5%.(*)$.2'$(*)())2%& D4$/%-%.*=%*$#.4#*#($/%'#*&(&#$%))%9%'$%&#)5%.$/%.(A(*#9
9()$ &(& *$ #''%5$ $/% %. $/%* $/% 5)$) <%.% $ D% (99%& 25 .= $/% <#($(*A9()$ ?B@ %/#-%'*)(&%.%&$/%)2D=())(*)9%#.*%&'2*)%9.$/% 5%$($(*%.)D2$.$/%.%#)*).%'.&%&/%.%2*&%.#.%2*#D9%$#A.%%<($/ $/%)#=%9$/2A/($/#)D%%*=%*$(*%&(*$/%9()$&#$%)#*&%-%*$)$/#$ 5)$)!#9%*)$#D9%)%*%.#92$4"#A#(*)$&-%.$()%=%*$ H
<%.% #&-%.$()%& (* $/% 4%#.
G ,; 4%$ $/% #&-%.$()%=%*$ /#) *$ D%%* #$$#'/%& *I2%.4;($<#)(*.=%&$/#$#&-%.$()%=%*$<#)2A2)$
5%.2)#9 B$/% 29%).%-%#9)$/#$$/%)#=%<#))2D)$($2$%& D4 #.4#*# -%.*=%*$ $(('#$(* 3 HGH
H3H
&#$%&
B
" %" #*& " $/% 29%) (D(& #.% .%5.&2'%&#)2*&%.+G K% &'( &&(&'
&'& !"
G
" %)29$F#=(*#$(*+G #"$&" FFF FFF #$ /% #.4#*# 3$# 3%9%'$(* ==())(* )/#99 .%'==%*& $/% *#=%) )2''%))29 '#*&(&#$%) %I2#9 $ $/% $$#9 *2=D%. -#'#*'(%) .%I2()($(*%& (* %#'/ '#$%A.4; )%5#.#$%94 $ $/% (.%'$.%*%.#9 9('%.%*.9=%*$/%9()$ '#*&(&#$%)).%'==%*&%&)/#99#9)D%52$* $/% ('(#9 <%D)($%) #.4#*# 3$# 3%9%'$(* ==())(*#*&#.4#*# 9('%/%.%)/#99D% *<#($(*A9()$ #$ /% #55(*$(*A #2$/.($(%) )/#99 %*)2.% =%&('#9 ($*%)) #*& -%.(('#$(* '/#.#'$%.) #*& #*$%'%&%*$) D%.% #55(*$=%*$ 1#'#*'(%)
#&-%.$()%&; ( #*4; .%=#(*(*A 2*(99%& D%'#2)% .%C%'$(* '#*&(&#$%) * =%&('#9 A.2*&) . '/#.#'$%.#*&#*$%'%&%*$)-%.(('#$(*.$/%.<()% )/#99D%'*)(&%.%&(**%F$.%'.2($=%*$L 5%.2)#9$/%.%)/<)$/#$
"%"$/% 29%) 5.-(&%)$/#$$/%.%)/#99D%*<#($(*A9()$</(9%
""$/%
29%) 5.-(&%) $/#$ #&-%.$()%& -#'#*'(%) .%=#(*(*A 2*(99%& D%'#2)% .%C%'$(* '#*&(&#$%) * =%&('#9 A.2*&) . '/#.#'$%. #*& #*$%'%&%*$ -%.(('#$(*.$/%.<()%<29&D%'*)(&%.%&(*$/%*%F$.%'.2($=%*$ ?,@ *'% $/% 29%) #559('#D9% '#$%A.('#994 5.-(&% $/#$ $/%.% <29&D%*<#($(*A9()$5.%5#.%&(*.%)5%'$$/%)2''%))29'#*&(&#$%)#*& 2.$/%. $/#$ -#'#*'(%) #&-%.$()%&; ( #*4; .%=#(*(*A 2*(99%& D%'#2)% .%C%'$(* '#*&(&#$%) * =%&('#9 A.2*&) . '/#.#'$%. #*& #*$%'%&%*$ -%.(('#$(*.$/%.<()%<29&D%(99%&25(**%F$.%'.2($=%*$$/%*($()*$ 5%*$$/%5%$($(*%.)$(*)()$$/#$-#'#*'(%).%=#(*(*A2*(99%&*#''2*$ 2*($*%))#'#*&(&#$%*=%&('#9A.2*&.$/%.<()%D%(99%&25.= $/%'#*&(&#$%*%F$(*.&%.=%.($ ?
@ /%#.%=%*$(*%& 29%)/#-%#)2*&D#)();#)$/%5.#'$('% (99(*A 25 2*(99%& -#'#*'(%) .= '#*&(&#$%) *%F$ (* .&%. =%.($ =#4 .%)29$(*&%5.(-(*A'#*&(&#$%)</D%'=%%9(A(D9%.'=5%$(*A.)2'/ -#'#*'(%)(*2$2.%#*&</'29&*$#55%#.(*$/%%F#=(*#$(*%#.9(%.. *%.%#)*.$/%$/%.$/%9()$)2''%))29'#*&(&#$%)(*#5#.$('29#. %F#=(*#$(*()$5%.#$%#)(*%F/#2)$(D9%.#55(*$=%*$);$/%)#=%=#4 .%)29$(*.%)/%F#=(*#$(**$D%(*A'*&2'$%&.4%#.)#9$A%$/%.#*&$/% 9()$#)5.%5#.%&*'%D%(*A2$(9()%&$(9925$/%.%I2(.%=%*$#)#*&</%* .%I2(.%& %9%-#*$%F$.#'$$/%&%'()(**6D9%$/%325.%=%2.$(*
% &"(& ")* +
",- . #$
() .%5.&2'%&#) 2*&%.+G K <#($(*A 9()$ 5.%5#.%& (* #* %F#=(*#$(* '*&2'$%& D4 $/% ==())(*&%)*$ 2.*()/ # )2.'%.%'.2($=%*$$()5%.#$(-%*94.$/% '*$(*A%*'4$/#$(#*4$/%)%9%'$%&'#*&(&#$%) &%)*$C(*$/%*$/%5%.)*.=$/%<#($(*A9()$ =#4D%52)/%&25#*&D%#55(*$%&(*$/%-#'#*'4 )'#2)%&.($/%.%())=%%F$.%=%%F(A%*'4;$/% -%.*=%*$ =#4 #) # =#$$%. 59('4 &%'()(* 5(':255%.)*)(*.&%.=%.($.=$/%<#($(*A 9()$ 2$ $/% -(%< $#:%* D4 $/% (A/ 2.$ $/#$ )(*'% $/% -#'#*'(%) /#-% *$ D%%* <.:%& 2$ 5.5%.94; $/%.%.%; $/% '#*&(&#$%) .= $/% <#($(*A 9()$ <%.% 9(#D9% $ D% #55(*$%& &%) *$ #55%#. $ D% )2*& /() 5.#'$('% =#4 .%)29$ (* &%5.(-(*A $/)% '#*&(&#$%) </ D%'=% %9(A(D9% .
'=5%$(*A.$/%-#'#*'(%)#-#(9#D9%(*2$2.% $/% <#($(*A 9()$ (* *% %F#=(*#$(* <#) $ 5%.#$%#)#*(*(*($%)$':.#55(*$=%*$);$/%.% ()#&#*A%.$/#$$/%3$#$%-%.*=%*$=#4.%).$$ $/%&%-('%*$/9&(*A#*%F#=(*#$(*.4%#.) $A%$/%.#*&5(':25'#*&(&#$%).=$/%<#($(*A 9()$ #) #*& </%* .%I2(.%& /% '*)$($2$(*#9 &()'(59(*%.%I2(.%)$/#$$/()'2.$)/29&*$5%.=($ )2'/(=5.5%.%F%.'()%5<%.</('/=#4.%)29$ (*'.%#$(*A#-%)$%&(*$%.%)$#*&5%.5%$.
. 9()$ . $/% '#*&(&#$%) *% %F#=(*#$(* #$ $/% ')$%*$(.%)%$.%)/'#*&(&#$%)%($/%..=$/% 5%*.%-%*.=)%.-('%L ?@ -%* $/%.<()%; *'% $/% #&-%.$()%=%*$ )5%'(('#994 5.-(&%& $/#$*<#($(*A9()$<29&D%5.%5#.%&#*&$/% 29%)#)#559('#D9%)$(529#$% $/#$*<#($(*A9()$<29&D%5.%5#.%&#*&$/%-#'#*'(%).%=#(*(*A2*(99%& . =%&('#9 .%#)*) . #*4 $/%. A.2*& <29& *$ D% (99%& 25 .= $/% )#=%)%9%'$(*D2$.=$/%*%F$)%9%'$(*$/%**#29$'#*D%2*&<($/ $/% #'$(* $/% .%)5*&%*$) $/% 5%$($(*%.) <%.% #AA.(%-%& <($/ $/% #.%=%*$(*%& 29%)H.%9%-#*$ '9#2)% (* $/% &-%.$()%=%*$ $ $/% #D-% %F$%*$ $/%* $/% )#=% 2A/$ $ /#-% D%%* '/#99%*A%& D4 $/%= 5.(.
$ 5#.$('(5#$(* (* $/% )%9%'$(* 5.'%)) <%-%.; * $/% '*&($(*) D%(*A 2*5#9#$#D9% $ $/%= * #''2*$ $/% 5%$($(*%.) *$ D%(*A %.%& #55(*$=%*$#)5%.$/%#.%)#(& 29%)H'*&($(*)(*$/%&-%.$()%=%*$;($() *$ 5%* $ $/%= $ $2.* #.2*& #*& '/#99%*A% $/% #.
29%)H'*&($(*)(*$/%&-%.$()%=%*$*/""0"("( *& + 1"(*2 !&"( *& #.$
($<#)/%9&$/#$($()<%99G )%$$9%&9#<$/#$$/)%'#*&(&#$%)<//#&$#:%*5#.$(*$/%)%9%'$(*5.'%)) :*<(*A2994<%99$/%5.'%&2.%9#(&&<*$/%.%(*<29&*$D%%*$($9%&$ I2%)$(*A$/%)#=%)2D)%I2%*$947(:%<()%;(*23&,+3)* & 2& "( *& #%$ %
($ <#) /%9& $/#$ '#*&(&#$%) </ 5#.$('(5#$%& (* $/% (*$%.-(%< <($/ :*<9%&A% $/#$ . )%9%'$(* ($ <#) *%'%))#.4$)%'2.%5.%)'.(D%&=(*(=2==#.:);*D%(*A2*)2''%))29(*$/% (*$%.-(%< '29& *$ $2.* #.2*& #*& '/#99%*A% $/% )#(& 5.-()(*) =(*(=2==#.:)*$/%A.2*&$/#$$/%)#=%<#)(=5.5%.#)$/%4<29&D% %)$55%&.=.#()(*A#'/#99%*A%*$/%#.%)#(&A.2*&%)(&%);($/% 59%# $/% 5%$($(*%.) () #''%5$%&; $/% )#=% <29& .%)29$ (* 9<%.(*A
=%.($;$/%.%D4'=5.=()(*A)$#*&#.&)%*'%;$/% 29%/#)*%F2)<($/$/% DC%'$)2A/$$D%#'/(%-%&(%=%.($ ?
@ *-(%<$/%5)($(*#)*$%&#D-%;<%(*&*A.2*&$ )$.(:% &<* $/% -#9(&($4 $/% 29%) . $/% #'$(* $/% .%)5*&%*$) (* $#:(*A25$/%)$#*&(***%F2.% G,.%C%'$(*A$/%'9#(=$/%5%$($(*%.)(* -(%<$/% 29%)#559('#D9% ?
@ ''.&(*A94;(*&(*A*=%.($(*$/%<.($5%$($(*;$/%)#=%() &()=())%&(*9(=(*% #, *"($ #$
()
()
,
#=($
/%$/%.)5%#:(*AH.%#)*%&+ %)H /%$/%..%5.$#D9% + %)H