Mukesh And Another v. State Of Haryana And Others
!" # $% &%'
&() *+ '),$-$*% ..
/0)-1 &%' &%*(1)2 ...... )($($*%)23)2-/- 4(&() *+ &25&%& &%' *(1)2- ...... )-6*%')%(-
7 8 .
4 4 2)-)%(
2. 3$02&9 4$%:1"
';*,&() +*2 (1) 6)($($*%)2-.
-. 6&-&%& 1&<&%"
&25&%&.
2. &/2&; 1*62&" 4)%$*2 ';*,&() <$(1
2.
/%$-1 /6(&"
-. 1&2$0& 4$00&"
';*,&()- +*2 2)-6*%')%(- *. (* .
2.
.4. 1&$5&"
2. 1**= >/9&2"
';*,&()- +*2 2)-6*%')%( *. .
. . 4 "
.
8 ! 1$- $- &% &66=$,&($*% +$=)' /%')2 2')2 /=) 2)&'
<$(1 4),($*% +*2 ?2$%:$%: *% 2),*2' =):&= 2)62)-)%(&($;) - *+ '),)&-)'2)-6*%')%( *.
&%:).
8)&2%)' 4(&() ,*/%-)=" =)&2%)' ,*/%-)= +*2 2)-6*%')%(- *. (* &- <)== &- =)&2%)' ,*/%-)= +*2 6)($($*%)2- -(&() (1&( (1)5 1&;) %* *?@),($*% $+ (1) &66=$,&($*% +*2 $96=)&'$%: =):&= 2)62)-)%(&($;) - *+ '),)&-)'2)-6*%')%( *.
&%:) $- &==*<)'.
*2 (1) 2)&-*%- 9)%($*%)' $% (1) &66=$,&($*% &%' 1&;$%: %* *?@),($*% +2*9 =)&2%)' ,*/%-)= - *66*-$()" &66=$,&($*% $- &==*<)' &%'
=):&= 2)62)-)%(&($;) - *+ '),)&-)'2)-6*%')%( *.
&%:)" &- 9)%($*%)' $% 9)%')'
)9* *+ &2($)-" &2) 6)29$(()' (* ?) ?2*/:1( *% 2),*2' +*2 (1) 6/26*-) *+ 6/2-/$%: (1$- =$($:&($*% *%=5. 9)%')'
)9* *+ &2($)- +$=)' <$(1 (1) &66=$,&($*% $- (&0)% *% 2),*2' -/?@),( (* &== @/-( )A,)6($*%-. ):$-(25 (* '* (1) %))'+/=.
66=$,&($*% $- '$-6*-)' *+ &,,*2'$%:=5.
# 1$- $- &% &66=$,&($*% +$=)' /%')2 4),($*% 6=&,$%: *% 2),*2' -1*2( 2)6=5 *+ =):&= 2)62)-)%(&($;) - *+ 2)-6*%')%( *. .
*2 (1) 2)&-*%- 9)%($*%)' $% &66=$,&($*%" -&9) $- &==*<)' &%' -1*2( 2)6=5 *+ =):&= 2)62)-)%(&($;) - *+ 2)-6*%')%( *. $- (&0)% *% 2),*2' -/?@),( (* &== @/-( )A,)6($*%-.
66=$,&($*% $- '$-6*-)' *+ &,,*2'$%:=5.
.
)($($*%)2- 1&;) +$=)' (1) $%-(&%( ,$;$= <2$( 6)($($*% /%')2
2($,=)- # *+ *%-($(/($*% *+ %'$&" $%()2 &=$&" -))0$%: & <2$( $% (1) %&(/2) *+ ,)2($*2&2$ +*2 -)(($%: &-$') (1) *2')2 '&()' B..
%%)A/2) " 6&--)' ?5 =)&2%)'
--$-(&%( *==),(*2 -( 2&') &$
4*%)6&(" <1)2)?5 (1) &0-1& 7>1&7 <&- &662*;)' &%' &=-* *2')2 '&()' B..
%%)A/2) B" <1)2)?5 -&%&' (&0-))9 <&- $--/)'. .
+/2(1)2 62&5)2 1&- ?))% 9&') +*2 -)(($%: &-$') (1) *2')2 '&()' ..B
%%)A/2) " <1)2)?5 &% &66)&= 62)+)22)' ?5 (1) 6)($($*%)2- <&- '$-9$--)' ?5 =)&2%)' *==),(*2" 4*%)6&( $% -1*2( 7*==),(*27 &%' &=-* &% *2')2 '&()' #.#.
%%)A/2) !" 6&--)' ?5 =)&2%)' $%&%,$&= *99$--$*%)2" &25&%& $% -1*2( 7$%&%,$&=
B *99$--$*%)27" '$-9$--$%: (1) 2);$)< &66=$,&($*% +$=)' ?5
(1) 6)($($*%)2- -))0$%: 2),&== 2);$)< *+ *2')2 '&()' ..
%%)A/2) " 6&--)' $% 2);$-$*% 6)($($*% BBB.
.
2$)+=5" $% &%/&25" " 2)-6*%')%(- *. (* +$=)' &% &66=$,&($*% -))0$%: 6&2($($*% *+ @*$%( =&%' 9)&-/2$%: ! >&%&= C &2=&"
,*962$-)' $% >1)<&( *. #" -$(/&()' $% ;$==&:) &%:&= >&=&%" )1-$= &$" $-(2$,( 4*%)6&(" &- 6)2 &9?&%'$ +*2 (1) 5)&2 .
. % (1) -&$' 6&2($($*% 62*,))'$%:-" (1) 6)($($*%)2- &66)&2)' (12*/:1 (1)$2 ,*/%-)= *% ... 1) 9*') *+ 6&2($($*% ,&9) (* ?) 62*6*-)' *% .. &%' *?@),($*%- (1)2)(* <)2) ,&==)' +2*9 (1) 2)-6),($;) 6&2($)-.
. 4$%,) %* *?@),($*%- <)2) 2),)$;)' *% 62*6*-)' 9*') *+ 6&2($($*%" (1) -&9) <&- &662*;)'" ;$') *2')2 '&()' .!." 6&--)' ?5 =)&2%)'
--$-(&%( *==),(*2 -( 2&')" &$ 4*%)6&( &%' &01& 7>1&7 <&- ,&==)' +2*9 (1) +$)=' -(&++.
.B
% 2),)$6( *+ &0-1& 7>1&7" *?@),($*%- (1)2)(* <)2) ,&==)' +2*9 (1) 2)-6),($;) 6&2($)- &%' (1) 9&(()2 <&- &'@*/2%)' (* B... 4$%,) %* *?@),($*%- <)2) -/?9$(()' (* &0-1& 7>1&7 ?5 &%5 *+ (1) 6&2($)-"
(1) -&9) ,&9) (* ?) &662*;)' ?5 (1) --$-(&%( *==),(*2 -( 2&')" &$
4*%)6&(" ;$') *2')2 '&()' B..
%%)A/2) " *==5." (1) 2)=);&%( )A(2&,(- *+ <1$,1 2)&' &- /%')2
!
" !
#$$%&$'(
. 1)2)&+()2" &0-1& 7&7 <&- 2),)$;)' *% .. &%' /=($9&()=5" (1) 6&2($($*% 62*,))'$%:- ,*%,=/')' <$(1 (1) $--/&%,) *+ -&%&' (&0-))9" ;$') *2')2 '&()' B..
%%)A/2) B.
. ( (2&%-6$2)- (1&( (1) 6)($($*%)2- ,1&==)%:)' (1) 6&2($($*% 62*,))'$%:- &%' -&%&' (&0-))9 ?5 +$=$%: &% &66)&= ?)+*2) (1) =)&2%)' *==),(*2" 1*<);)2" (1) -&9) ,&9) (* ?) '$-9$--)'" ;$') *2')2 '&()' ..B
%%)A/2) " ?)$%: %*( 9&$%(&$%&?=).
.# 1)2)&+()2" (1) 6)($($*%)2- 62)+)22)' & 2);$-$*% 6)($($*%
BBB ?)+*2) (1) =)&2%)' $%&%,$&= *99$--$*%)2" 1*<);)2"
(1) -&9) <&- &=-* '$-9$--)'" ;$') *2')2 '&()' ..
%%)A/2) .
. 4($== '$--&($-+$)'" (1) 6)($($*%)2- 62)+)22)' & <2$( 6)($($*%
# ?)+*2) (1$- */2(" <1$,1 <&- $%$($&==5 '$-9$--)'" ;$') *2')2 '&()' #..
%%)A/2) " 1*<);)2" *% & 2);$)< &66=$,&($*% $% # ?)$%: +$=)' ?5 (1) 6)($($*%)2-" *2')2 '&()' #..
%%)A/2) <&- 2),&==)' ?5 &==*<$%: (1) 2);$)< &66=$,&($*% &%' (1) <2$( 6)($($*% <&- *2')2)' (* ?) '$-9$--)' &- <$(1'2&<% <$(1 =$?)2(5 (* (1) 6)($($*%)2- 1)2)$% (* -))0 2);$)< *+ *2')2 '&()' ..
%%)A/2) " 6&--)' ?5 =)&2%)'
$%&%,$&= *99$--$*%)2" ;$') *2')2 '&()' .B.
%%)A/2) .
1)2)&+()2" (1) 6)($($*%)2- 62)+)22)' & 2);$)< &66=$,&($*% $% BBB" <1$,1 <&- &=-* '$-9$--)'" ;$') *2')2 '&()' #.#.
%%)A/2) !" 6&--)' ?5 =)&2%)' $%&%,$&= *99$--$*%)2.
B.
% (1) &+*2)9)%($*%)' ,$2,/9-(&%,)-" (1) 6)($($*%)2- 1&;) +$=)' (1) $%-(&%( ,$;$= <2$( 6)($($*% ?)+*2) (1$- */2( +*2 (1) 2)=$)+ -" &- %*($,)' 1)2)$%&?*;).
.
8)&2%)' ,*/%-)= +*2 6)($($*%)2- -/?9$(- (1&( &0-1& 7>1&7 <&- 62)6&2)' ?5 (1) 2);)%/) -(&++ $% ,*==/-$*% <$(1 2)-6*%')%(- *. (* &%' %* 62*6)2 *66*2(/%$(5 *+ 1)&2$%: <&- &++*2')' (* (1) 6)($($*%)2- (* -/?9$( (1)$2 *?@),($*%- (1)2)(*. ( $- -/?9$(()' (1&( (1) 6&2($($*% 1&- %*( ?))% ,&22$)' */( $% & +&$2" @/-( &%' )D/$(&?=) 9&%%)2 $%&-9/,1 &- (1&( (1) ;&=/&?=) 6$),) *+ =&%' 1&- ?))% &==*,&()' (* 2)-6*%')%(- *. (* &%' 6)($($*%)2- 1&;) ?))% &==*,&()' =&%' $% -9&== 6$),)-. ( $- +/2(1)2 -/?9$(()' (1&( (1) 6&2($($*% 1&- ?))% ,&22$)' */( $% &% &2?$(2&25 9&%%)2" (1)2)+*2)" (1) $96/:%)' *2')2- ?) -)( &-$') &%' (1) 9&(()2 ?) 2)9&%')' (*
--$-(&%( *==),(*2 -( 2&')" &$ 4*%)6&( +*2 '),$'$%: (1) 6&2($($*% 62*,))'$%:- &+2)-1.
.
8)&2%)' -)%$*2 ,*/%-)= &66)&2$%: +*2 2)-6*%')%(- *. (* 1&- *66*-)' (1) -/?9$--$*%- 2&$-)' *% ?)1&=+ *+ (1) 6)($($*%)2- ?5 -/?9$(($%: (1&( (1) 6)($($*%)2- 1&;) +&$=)' (* 2&$-) &%5 *?@),($*% (* (1) 9*') *+ 6&2($($*% *2 (* (1) &0-1& 7>1&7 &( (1) 2)=);&%( ($9). ( $- +/2(1)2 -/?9$(()' (1&( *%,) (1) 6)($($*%)2- 1&;) +&$=)' (* *?@),( (* &0-1& 7>1&7" %*< &+()2 $--/&%,) *+ -&%&' (&0-))9" (1)5 ,&%%*( ?) 6)29$(()' (* 2&$-) &%5 *?@),($*% $% (1&( 2):&2'.
,,*2'$%:=5" 62&5)2 1&- ?))% 9&') +*2 '$-9$--&= *+ (1) $%-(&%( ,$;$= <2$( 6)($($*%. #.
)&2'.
.
),)%(=5" *%7?=) 6)A */2( $%
E <1$=) ,*%-$')2$%: (1) -,1)9)
# *+ 6&2($($*% 62*,))'$%:- )%;$-&:)' /%')2 &25&%& 8&%' );)%/) ,( &%'
(1) -(&:) *+ -);)2&%,) *+ -(&(/- *+ @*$%( *<%)2-1$6 *+ =&%' $% 6&2($($*% 62*,))'$%:- ,&22$)' */( ?5 2);)%/) &/(1*2$($)-E 1)=' &- /%')2 F%#) *
+
,
,
+ +
,
*
,
-./
./ 0
*
,
"
$$'
./
*+
1
*
, *
/
2 1
* 1 ,
1
"
%"
$$'
/
2
1
*
,
*
,
"
$$'3%4
. /
"
$$5
+
%"
$$%*+ + + "
$%&
+
+ ,
%6
"
$%$
+
*
/
2
*
+
)
"
$%$
*
+
+
/
2 *
0 ,
*
/
2
-
*
+
* +
1
"
$$'
1
*
,
/
2 * ,
1
, +
*
*
,
7
%"
$$' %') "
$$6
- . /
/
2
1
+
, *
1
*
/
2
+
*
,"
$%$
. /
*
+ ,
2 88*/
$'-+
+
,
97 !"
#$ %$ $# %$% & $ % %$ $ $# "':
*
*7 3$4
*
,
*
*,;
* +
+
<=> 3%4
*
*
+
1 *
,
,
, ,
1 ?
%5
( ) * ( + ) ," ) - .
,!*
+
2 88*/
$'* +
97 ?6)
*
,
+
+
+
,
?
? 2 %&/
$'3$4
?
? 2 %&/
$'3%4
1
*
1 ,
*
* , @ @
/
$'3$4
7
/
$'3%4?
A&)
,
-./
,
- * +
+
/
2 "
$$'
1
*
,
, * 1
?
?
1
,
"
$%$
./
+
/
2 *
/
2 "
$$'*
!
+
*
1 + ,
+
+
*
+ +*
+
+
A$
"
$%$
./
?+
? 0 ,
*+
+ ,
, ,
/
2 *
"
$%$ ,
,
+
" 1
"
$%$*+
+
,
/
2 B
*
,
+ ,
*
+
+
+
,
)
+*+
/
2 "
$$'*
+
*
+
+
*
,+
+
+
CG .
>))6$%: $% ;$)< (1) &?*;) )A(2&,()' *?-)2;&($*% $% ,&-) *+ -/62&" $( $- %*($,)' (1&( $% (1) ,&-) $% 1&%'" (1)
6)($($*%)2- 1)2)$% <)2) '/=5 -)2;)' &%' 1&' &66)&2)' (12*/:1 (1)$2 ,*/%-)=. ( $- %*( '$-6/()' ?)+*2) (1$- */2( (1&( (1) 6)($($*%)2- 1)2)$% 1&;) %*( 2&$-)' &%5 *?@),($*% )$(1)2 &( (1) ($9) *+ 9*') *+ 6&2($($*% *2 (*
(1) 62*6*-)' &0-1& 7>1&7. 4$%,) %*%) *+ (1) 6&2($)- 2&$-)' &%5 *?@),($*% (* &0-1& 7>1&7" (1) -&9) <&- &662*;)' &%' *% (1&( ?&-$-" &0-1& 7&7 &%' /=($9&()=5 -&%&' (&0-))9 <&- $--/)'. % (1) 6),/=$&2 +&,(- &%' ,$2,/9-(&%,)- *+ (1$- ,&-)" *%,) (1) 6)($($*%)2- 1&;) +&$=)' (* 2&$-) *?@),($*%- (* &0-1& 7>1&7 *2 &0-1& 7&7 &( (1) 2)=);&%( ($9)" (1)5 ,&%%*( ?) 6)29$(()' (* 2&$-) *?@),($*%- &- 2):&2'- 9*') &%' 9&%%)2 $% <1$,1 (1) +$%&= 6&2($($*% 1&- ?))% )++),()' ?)(<))% (1) 6&2($)-. !.
/2(1)2" =)&2%)' ,*/%-)= +*2 6)($($*%)2- 1&- &=-* %*( 2)+)22)' (* &%5 9&()2$&= (* $%'$,&() (1&( (1) 6)($($*%)2- 1&;) ?))% &==*,&()' =)-- ;&=/&?=) =&%' *2 (1&( (1)5 1&;) %*( ?))% &==*,&()' =&%' &- 6)2 (1)$2 )%($(=)9)%(.
.
% ;$)< *+ (1) &?*;)" +$%' %* 9)2$( $% (1) $%-(&%( ,$;$= <2$( 6)($($*% &%' (1) -&9) $- &,,*2'$%:=5 '$-9$--)'. .
)%'$%: &66=$,&($*% -" $+ &%5" -1&== &=-* -(&%' ,=*-)'.
4
.. -@0- 1)(1)2 -6)&0$%:
2)&-*%)'
)- * 1)(1)2 2)6*2(&?=) )- *