Harijan Co-Operative Society Ltd Singhpura v. State Of Haryana And ANR
!"# $#%&'&()#%#*+#,
-
) ./00/ ,#'#(") ,1'2!32!(-0#(&,$4%!"#5&"2 ,0!("'202!,*!-,(16,!7&1 , , !7&1-,*&"86*!,!&( , ,0&77!(&!-,*&"86*!,!&(- ,06,'286*!,8!6'2&1-,06,#'227!5!"- ,9&1,!*0&(:2-,!;#'23!7- ,,&"!*0&(:20!&(&-,1'2!3&($!7- ,6(&'286*!,!,:!($,9#$!,1!'2- $4%!"#' ,"2#7!($5(#,' ,+2&(!'2!&(-''&'"!("$4%!"##(#,!7-!,3!(! !;#'2&($!7 2&',$#,5&77$&'<'# ' - =-
=-
>" - ??
" ??@- > " > @- @
" @ =-A > -A > -A-A
-A -A @"A=
-A=>?- A?
"A??
-A??
"A> =-A@>=-A@>?-A@>@-A@@ -A@@?"
A-
=A-
- ?-
"
=-
"
- >- ?
" ??
- > >" >
>A=" > @-
-
=- @ - A
- A ?" A @- AA>" A
-
@ >" @A- @> -= =>"= ?-= >A-=A ="=A @-?
-?
-?
@@- ?A A-?= -?= ?->>A->? =">? @->@ ">@
-@
-@ =A-@?
'A !($> @
2#7!($5(#,'!,#&(!<<#!7'##1&(: 6,"2#,#(2!(%#*#("
%*<#('!"&( ,"2#!%C6&,#$7!($
A ,&# 73-"2# !%"' "2#%!'#!,#"2!"4&$#("& &%!"&($!"#$
A>
?-&''6#$6($#,0#%"&( "2#/!($%C6&'&"&(%"->@
, '2,"-."2#%". -"2#0"!"# !,3!(!-'6:2""!%C6&,#7!($&(4&77!:#' 0&(:2<6,!-0!
&$(-!*<6,!-!""!(82#,!!($82#,!82#*!5!"&-&'",&%" &($ ,$#4#7<*#("!($6"&7&"&'!"&("2#,# !'%**#,%&!7!($,#'&$#("&!7 0#%",'?->!($@-0!
&$(2#'!*#5!' 775#$+3("& &%!"&($!"#$
>
>- &''6#$ 6($#, 0#%"&( = "2# %" 2# /!($ %C6&'&"&( 77#%",
,'2,"-."2#77#%",. -4&$#!5!,$'A- !($ $!"#$ @>
-!''#''#$"2#*!,1#"4!76# "2#!%C6&,#$7!($DAA-
<#,!%,#6<""2#$#<"2 "5!%,#'(0!
&$(F&($,!$-0!
&$(3#F <!'',!$!($!&,6*1&(1&($ 7!($!($D>-
EF<#,!%,# , #2,&!($2!2&7!($&''!"&'
&#$5&"2"2#!5!,$' "2#77#%",-"2# 7!($5(#,' &7#$+;#%"&('-52&%25#,#,# #,,#$""2#7#!,(#$,# #,#(%# %6,"2#7#!,(#$ %6,"+#75 $&'*&''#$"2#,# #,#(%#<#"&"&('4&$# !5!,$ $!"#$ ?
A " &' "2&' !5!,$ 52&%2 &' &*<6:(#$ +3 "2# 7!($5(#,'+# ,#"2&'%6,"
/#!,(#$%6('#7 ,"2#7!($5(#,''6+*&""#$"2!""2#!%C6&,#$ 7!($&("2#%!'#&(2!($5!'7%!"#$&("2#2#!," 0!
&$(%&"3-52&%25!'
$#4#7<&(: !'"&(&0#%,#"!,&!"-6'0"!($!($,!&(!,1#"5#,#7%!"#$ %7'# " "2# !%C6&,#$ 7!($ 2#,# 5#,# '%27'- %77#:#' !($ "2#, ,#'&$#("&!7!($%**#,%&!7#'"!+7&'2*#("'7%!"#$%7'#""2#!%C6&,#$ 7!($2#'!7#$##$' G=!($G -52&%2!,#"2#*'",#7#4!("
<&#%# #4&$#(%#-2!4#+##(""!773&:(,#$2#7!($<#,"!&(&(:"'!7# $##$ G= 5!'7%!"#$%7'#""2#!%C6&,#$7!($-52#,#!'"2#7!($ <#,"!&(&(:"'!7#$##$ 5!' ,*&(:<!," "2#!%C6&,#$7!($'
"2#7!($5!'7%!"#$5&"2&("2#*6(&%&<!77&*&"'-'!7#&('"!(%#' '*!77 <7"'(735#,#!4!&7!+7#-!'+&:%26(1 7!($5!'("+#&(:$#!7"5&"2 #'&$#("' "2#%&"35#,#<6,%2!'&(:"2#<7"' ,%('",6%"&( 26'#'
&("2#!,#!"5!' 6,"2#,'6+*&""#$"2!"!''#''*#(" %*<#('!"&(+3"2# 77#%",!($+3"2## #,#(%#6,"!"$&
#,#(",!"#' ,"2#7!($7%!"#$ (*!&(,!$!($+#2&($"2!"5!'""!7736(F%!77#$ ,2##("&,#!,#!5!'
"+#$#4#7<#$!''#%",'+3%!,4&(:6"<7"'-52&%25#,#'7$!"6(& ,* ,!"#'5&"26"!(3$&'"&(%"&( ,!"#'(*!&(,!$,"2#,5&'#-,!"2#,- ,
A ,#'&$#("&!7<6,<'#-"2#<#<7#$("<,# #,"+63<7"'(,!$(!%%6("
$&'"6,+!(%#"5!' 6,"2#,'6+*&""#$"2!""2#%!7%67!"&(*!$#+3"2# 7#!,(#$%6,"+#75!
"#,!<<7&%!"&( %6"&(<!,!:,!<2A@ "2#!5!,$&'
("%,,#%"6,"2#,-"2#'!7#$##$' GH!($G 2!4#+##(5,(:73 &:(,#$2#,#5!'(*!"#,&!7(,#%,$"<&(#"2!""2##("&,#7!($5!' !:,&%67"6,!7!""2#"&*# !%C6&'&"&(2#*#,# !%""2!"'*!77<7"'5#,# +#&(:'7$&("2#!,#!'25'&"'<"#("&!7&"32##4&$#(%#7#$+3"2#0"!"# 5!',&:2"73&:(,#$!($&( !%"-$#'#,4#'"+#&:(,#$ ,"2#,#!'("2!"
"2#%('&$#,!"&(<!&$&("2#'!7#$##$'<,$6%#$+3"2#0"!"#5!'7#''"2!( "2#!5!,$ "2#77#%",6,"2#,,#7&!(%#5!'<7!%#$6<("2#*&(&*6* 77#%",.',!"#' GIE &G#$ ,,#:&'",!"&( "2#'!7#$##$'&("2# !,#!-52&%25!'D>-
EF<#,'C6!,#3!,$ ("2#"2#,2!($-7#!,(#$%6('#7 ,"2#0"!"#'6+*&""#$"2!"
"2#77#%",5!'C6&"#:#(#,6'&(!''#''&(:"2#%*<#('!"&(&("2#%!'# &(2!($-52&%25!'*,#"2!("2#*!,1#"4!76#&("2#!,#!!""2!""&*#2# '!7#$##$''6:2""+#,#7&#$6<(+3"2#7!($5(#,'5#,#,#:&'"#,#$;6'" 5&"2!4"%,#!"##4&$#(%# ,:#""&(:2&:2#,%*<#('!"&(!'+# ,# !%C6&'&"&(-"2#,#&'!75!3''6,4#3!($!""2!""&*#"2#7!($5(#,'&("2# !,#!%*#"1(5!+6""2#!%C6&'&"&(<,%##$&(:'!($"2#(:#""2#'!7# $##$'<#,"!&(&(:"'*!77<7"',#:&'"#,#$!"2&:2#,,!"#'5&"2!4" %,#!"##4&$#(%#'!7#$##$2!'+##(,# #,,#$"+3"2#7!($5(#,'-52#,# 7!,:#!,#! 7!($2!$+##($#!7"5&"22#+#7"&(:'3'"#*2!',&:2"73+##( !<<7&#$+3"2#77#%",-!'2!'+##(6<2#7$+3"2#7#!,(#$%6,"+#75-!' 4!76# "2#7!($!+6""&(:"2#*!&(,!$!($+#2&($"2!"&'!75!3'$&
#,#(" /#!,(#$%6('#7 6,"2#,,# #,,#$"'!7#$##$ <,$6%#$(,#%,$ +3"2#7!($5(#,'-52#,#$&
#,#(",!"#'2!4#+##(*#("&(#$ ,"2#7!($ !+6""&(:"2#*!&(,!$!($+#2&($"2!"I2&7#,# #,,&(:"'!7#$##$' G H!($G -&"5!''6+*&""#$"2!"&("2#!
,#'!&$'!7#$##$'-"2# 77#%",.',!"#'2!4#+##('25(!'
EF<#,'C6!,#3!,$-+6"'"&77"2# ",!('!%"&('5#,#*!$#!""2#,!"# *,#"2!(-
EF<#,'C6!,#3!,$ 2#'!7#$##$'<,$6%#$(,#%,$+3"2#0"!"# ,*<!," "2#!%C6&,#$ 7!($-2#(%#-"2#'#!,#"2#+#'"<&#%# #4&$#(%#6,"2#,-,#<73&(:""2# !,:6*#(",!&'#$+37#!,(#$%6('#7 ,"2#7!($5(#,'"2!""2#77#%",
2!$ &G#$,!"#'D >-
EF<#,'C6!,#3!,$ ,,#:&'",!"&( "2#'!7# $##$'&("2#!,#!-&"5!''6+*&""#$"2!""2#'#,!"#'$&
#, ,$&
#,#("!,#!' >-
EF<#,'C6!,#3!,$-!'&''6:2""+#,# #,,#$"-&'(""2#,!"# , "2##("&,#!,#!!%C6&,#$ = #!,$7#!,(#$%6('#7 ,"2#<!,"&#'!($<#,6'#$"2#<!<#, +1!($"2#,#7#4!(",# #,,#$,#%,$ ? '<#,'&"#<7!( G <,$6%#$(,#%,$-"2#!%C6&,#$7!($ &''25("+#7%!"#$%7'#""2#6'0"!($-&(&0#%,#"!,&!"!($,!&( !,1#""5!'("$&'<6"#$"2!""2#7!($ ,,!&(!,1#"5!'!%C6&,#$ *6%2<,&,&("&*#""2#!%C6&'&"&( 7!($&("2#<,#'#("%!'#0%27'- 77#:#'!($,#'&$#("&!7%7(&#'2!4#!7'+##('25("+#7%!"#$%7'# " "2# !%C6&,#$ 7!($ 2# !%" "2!" "2# !%C6&,#$ 7!($ ,*#$ <!,"
*6(&%&<!77&*&"' 0!
&$(5!'("$#(&#$,*"2#!
,#'!&$ !%"'-&"%!( '!
#73+#%(%76$#$"2!""2#!%C6&,#$7!($5!' &" ,6,+!(&'!"&(+#&(:
7%!"#$%7'#""2#$#4#7<#$!,#!'&("2#%&"3 > ""2#"&*# !,:6*#("'-7#!,(#$%6('#7 ,"2#7!($5(#,'
'6:2""<7!%#,#7&!(%#6<("5'!7#$##$' G=!($G 2#7!($ <#,"!&(&(:"'!7#$##$ G= $!"#$
=-52#,#+3(#1!(!77!($ 5!''7$!"!(!4#,!:#<,&%# -A
EF<#,'C6!,#3!,$-&'7%!"#$+#3($ "2#!%C6&,#$7!($-52#,#!'"2#7!($<#,"!&(&(:"'!7#$##$ $!"#$
-52#,#+37!($*#!'6,&(:?
'C6!,#3!,$'5!''7$!"!(!4#,!:# <,&%# -
EF<#,'C6!,#3!,$- ,*'<!," "2#!%C6&,#$7!($#'&$#'
"2&'-"2#7!($5(#,'2!4#<,$6%#$(,#%,$*!(3"2#,'!7#$##$'-$#"!&7' 52&%2!,##G",!%"#$+#75) G !"#
,#!
#4#(6# "!70!7# 4#,!:# #:&'",!"&( 07$ '"!"# ('&$#,!"&( <#,
'C3!,$'
&( 'C6!,# 3!,$ &(
>
0!
&$( -
-
8F
!*<6,!
>-
-A
H
=
=?
0!
&$(
-=>-
A
?
F$F -
-
?
=
=?
0!
&$(
-=>-
> =
??FE
F$F -?>-
-
@ =
F$F
-
@ =
F$F -
-
A
F$F -
-
>
? A
=
0!
&$(
-?
@E
@ >
F$
=-
E
?
F$F -@>-
E
>
A= 0&(:2<6,!
>-
-
E
>
F$F -
>
E
?
F$F
-
E A
=?
F$F ->
E =
0!
&$(
-
-
@E
? A
=
F$F
-?
A E
=
=?
F$F
-=>-
?
E
@
?
@= F$F A-
A-??EF ?E
@
?
@= F$F A-
A-??EF ?
E
@
?
F$F =-
-
?
E
= ?
F$F -A=-
? E =
F$F
-
?=E ?
A F$F A -
-
> >
@ F$F @?-
>
A8F F$F - -
@ =
F$F -
-
A
@ =
F$F
-
@ =
F$F
-
E A
F$F -
E @
F$F - =-
-
A@E AE
F$F
-
A@E
A
>
F$F >
-
A@E
A
>
F$F ->
A@E
@
F$F
-
A@E @
F$F
A@E
A
>
F$F >
-
A@E =
>
F$F -=
A@E ?
F$F =
-
A@E
=
F$F -=
-
A@E8
=
A
F$F = -
A@E8E
@
>
F$F >
-
A@E/ A
>
F$F >
-
A@E A
A8F@ F$F
= A@E
@
>
F$F >
-
A@E
A
=
F$F -A
> A@E A
8F@F F$F A-?
A@EJ
@
>
F$F ->
-
A
>
F$F >
-
A
>
F$F ->
I
@E
? A
=
F$F
-?
I A E
? A
=
F$F
-?
I A@E
@
F$F - -
I A@E
? A
=
F$F
-?
I
E A A
F$F @
E
? A
=
F$F
-?
I
=E
? A
=
F$F
-?
I
?E
? A
=
F$F
-?
@ 2#'!7#%('&$#,!"&(<!&$&(*'" "2#'!7#$##$'-52#,# "2#!,#!$#!7"5&"2&'!7'7!,:#!'%*<!,#$""2#'!7#$##$' G=!($ -'6:2""+#,#7&#$6<(+37#!,(#$%6('#7 ,"2#7!($5(#,'-&'
-
EF<#,'C6!,#3!,$-"2#,5&'#"2#<,&%#,!(:#'+#"5##(
EF!($
EF<#,'C6!,#3!,$ &($&(:2!'+##(,#%,$#$+3"2#%6,"+#75"2!" "2#7!($<#,"!&(&(:"!77"2#!
,#'!&$'!7#$##$'&'7%!"#$!$;!%#("",&( "2#4&%&(&"3 "2#!%C6&,#$7!($"5!'#4#('!,:6#$+37#!,(#$%6('#7
,"2#7!($5(#,' ("2#7&:2" (6*+#, '!7#$##$'<,$6%#$(,#%,$+3"2# 7!($5(#,''25&(:"2#4!76# "2#7!($D-
EF<#,'C6!,#3!,$-"2# '!7#",!('!%"&(' G=!($G -52&%2!,#&'7!"#$-'25&(:2&:2#, 4!76# "2#7!($%!(("+#,#7&#$6<(!($2!4#,&:2"73+##(&:(,#$#4#( +3"2#%6,"+#752#,#&'(#,,,&("2# &($&(: "2#%6,"+#75&( &:(,&(:"2#'!7#$##$' GH!($G !7'-!'"2#,#&'!,#%&"!7&( "2'#'!7#$##$',#:!,$&(:!%C6&'&"&( 7!($-52&%2'25'"2!""2'#5#,# :",#:&'"#,#$!"2&:2#,<,&%#'5&"2!4"%,#!"##4&$#(%#2#77#%", 2!$!7,#!$3!''#''#$"2#%*<#('!"&( "2#!%C6&,#$7!($DAA-
<#,!%,# ,"2#7!($6<""2#$#<"2 "5!%,#'(0!
&$(F&($!$- 0!
&$(3#F<!''!$!($!&,6*1&(7!($!($D >-
EF<#,
? !%,# ,"2#7!($7%!"#$+#2&($"2!" %!7%67!"#$D-
EF<#,'C6!,# 3!,$-"2#<,&%#<#,!%,#567$%*#6"" >-
EF'"2#!
,#'!&$ '!7#",!('!%"&('<#,"!&("'*!77<7"'!($!%6" *#,#73AAK&'!<<7&#$ "2#,#(%('&$#,&(:"2# !%""2!""2#'#<#,"!&("'*!77<7"'-"2#4!76#'2!77 %*#6""A
->
EF<#,!%,#'"2#77#%",2!'!7,#!$3!5!,$#$ "2#%*<#('!"&(DAA-
EF<#,!%,# ,"2#7!($6<""2#$#<"2
"5!%,#'(0!
&$(F&($,!$-0!
&$(3#F<!'',!$!($!&,6*1&( 1&($ 7!($-2#(%#-"2#,!"#!7,#!$3:&4#($#'("%!77 ,!(3&("#, #,#(%# ' !,!'"2#7!($7%!"#$+#3($"5!%,#' ,*"2#,!$- , 52&%2 %*<#('!"&( 2!' +##( !5!,$#$ D >-
EF <#, !%,# &'
%(%#,(#$- &( *3 <&(&(- "2!" %#,"!&(73 $#'#,4#' " +# &(%,#!'#$ %('&$#,&(:"2# !%""2!"$&
#,#(%#&("2#4!76# 7!($!+6""&(:"2#,!$ !($+#3($"2!"-#'<#%&!77352#("2##("&,#7!($ !77'5&"2&("2#*6(&%&<!7 7&*&"'&'(""2!"*6%22#,#!,#"2#,'*!777&(1,!$'&(+#"5##((*3 <&(&(-!%6" K("2#4!76# "2#7!($!+6""&(:"2#*!&(,!$567$ +#,#!'(!+7# "#,!<<7&%!"&("2#,# -"2#4!76# "2#7!($+#3($"5 !%,#' ,*"2#*!&(,!$567$%*#6""
-? -
EF<#,!%,#-52&%2 "2#7!($5(#,'!,#2#7$#("&"7#$" (4 *3!
,#'!&$$&'%6''&('-"2#!5!,$ "2#77#%", !''#''&(: %*<#('!"&(D AA-
EF<#,!%,# ,"2#7!($6<""2# $#<"2 "5!%,#'(0!
&$(F&($,!$-0!
&$(3#F<!'',!$!($!&, 6*1&(1&($ 7!($&'6<2#7$!($"2#7!($5(#,'!,#2#7$#("&"7#$" %*<#('!"&(D
-? -
EF<#,!%,# ,"2#7!($+#3($"2!"2#3'2!77 !7'+##("&"7#$"!77'"!"6",3+#(# &"'!4!&7!+7#""2#*6($#,"2#%" A 2#!<<#!7'!,#$&'<'#$ &("2#!+4#"#,*'
!;#'2&($!7 6$:# #%#*+#,
-
*1