Nirmala And ORS. v. Sushil Kumar And ANR.
!"# $#%&'&() *
&+,!-!!($".#+' //#--!("' 0#+'1' 21'.&-31,!+!($!(".#+ #'/($#("'
+#'#(") + &"#($#+!+!4$5%!"# +".#!//#--!("' +!67&+2&(8.4$5%!"# ++#'/($#("
.&' !//#!- .!' 7##( &-#$ 79 ".# %-!&,!("' '##:&(8 #(.!(%#,#(" ".#%,/#('!"&(!;!+$#$".#+79"+%%&$#("-!&,' +&71(!-4 #;!+& <+&71(!-= + '.+" 5&$# !;!+$ $!"#$
( !%%1(" $#!". !';!("&(!,"+5#.&%-#!%%&$#("(
> .#%-!&,!("'4;.!+#".#;& #!($%.&-$+#( ".#$#%#!'#$4
&-#$ ! /#"&"&( 1($#+ 2#%"&( >> ".# "+ 0#.&%-#' %" '##:&(8 %,/#('!"&( ( !%%1(" $#!". !';!(" &( ! ,"+ 5#.&%-# !%%&$#(" ;.&%. ": /-!%# (
> $!"#$
> ;!' +#8&'"#+#$1($#+2#%"&(' !($ ?@ !" -&%#2"!"&(!,/1+!" ;!'/-#!$#$".!"".#$#%#!'#$!"".#"&,# .&'$#!".;!'!(!8+&%1-"1+&'" !($ 7#'&$#' ".&' .# ;!' +1((&(8 ! $!&+9 !+,&(8 &' ,(".-9 &(%,# ;!' '"!"#$ " 7# '
A@ # ;!' !8#$ !71" ??@?* 9#!+' !" ".# "&,# !%%&$#(",/#('!"&(;!'".1'/+!9#$ + .#-#!+(#$+&71(!-(%('&$#+!"&( ".# !%"'!($#5&$#(%# (+#%+$.#-$".!"".#!%%&$#("&(B1#'"&(":/-!%#$1#"".#+!'.!($
(#8-&8#(" $+&5&(8
#($&(8 5#.&%-# 79 &"' $+&5#+ .#+# &' ( $&'/1"# +#8!+$&(8".#!75#'!&$ &($&(8 ".#-#!+(#$+&71(!-(".&'&''1#4;.&%. .!' !""!&(#$ &(!-&"9 C#!+(#$ +&71(!- 1+".#+ !''#''#$ ".# !8# ".# $#%#!'#$ " 7# -#'' ".!( * 9#!+' !" ".# "&,# .&' $#!". .# -#!+(#$ +&71(!-!''#''#$".#&(%,# ".#$#%#!'#$!''
A@/#+,(". D &(%+#,#("&(&(%,#;!'!
+$#$(!%%1(" 1"1+#/+'/#%"'.1'4".# ""!- &(%,# ".# $#%#!'#$ ;!' !''#''#$ !' '4
A@ /#+ ,(". #$1%"&( A +$ ;!' #
#%"#$ ";!+$' ".# /#+'(!- #E/#('#' "#+ !//-9&(8!,1-"&/-&#+ 4""!-$#/#($#(%9;!'!''#''#$!"' 4>4
A@ (".#+ '1, '4
A@ ;!' !
+$#$ ";!+$' -'' %('+"&1, '1, ' *
A@ ;!' !;!+$#$ ";!+$' -!'" +&"#' !($ 1(#+!- #E/#('#'
#'&$#'!(!,1(" '4
A@;!'!
+$#$";!+$',#$&%!-#E/#('#' .1'4%-!&,!("';#+#.#-$#("&"-#$ +""!-%,/#('!"&( ' 4* 4
A@ !-(8;&".&("#+#'"F*D/#+!((1, +,".#$!"# &-&(8 %-!&,/#"&"&( "&--+#!-&'!"&( C#!+(#$ %1('#- + ".# !//#--!("' %("#($' ".!" $#$1%"&( A?". '.1-$ .!5# 7##( !//-&#$ &('"#!$ A +$ !' ".# (1,7#+ %-!&,!("'A$#/#($!("'!+# 1+"&''17,&""#$".!"%-!&,!(".!'(76#%"&( &( %!'# !,1(" %,/#('!"&( 1($#+ ".# %(5#("&(!- .#!$' &' +#$1%#$
+, '4
A@ " '
A@ !($ &(%+#,#(" ( !%%1(" 1"1+# /+'/#%"' 7# +#$1%#$ " *D &( "#+,' ".# 61$8,#(" ".# (=7-# 21/+#,# 1+" &( !"&(!- ('1+!(%# ,/!(9 C"$ 0' +!(!9 2#".& !($ ".#+'4
? &5&-
" &' ".1' /+!9#$ ".!" ".&' !//#!- 7# !--;#$!($%,/#('!"&(!;!+$#$7##(.!(%#$
C#!+(#$ %1('#- + ".# ('1+!(%# ,/!(9 .!' +# 1"#$ ".# !75# '!&$ !+81,#("' ;.&-# '17,&""&(8 ".!" ".# &,/18(#$ !;!+$ .!' %++#%"-97##(/!''#$!($(8+1($ +!(9#(.!(%#,#("&',!$#1" .!5# .#!+$ -#!+(#$ %1('#- + ".# /!+"&#' !($ .!5# 8(# ".+18.".#+#%+$;&".".#&+!7-#!''&'"!(%# (!""#,/".!'7##(,!$#"!+81#".!"&(%,# ".#$#%#!'#$ ;!' ,+# ".!( '
A@ #%#!'#$ ;!' %-!&,#$ " 7# !( !8+&%1-"1+&'" !' ;#--!'+1((&(8!$!&+9 !+,&(84#!+(&(8'
A@"
A@ G?!6# 2&(8.4!,7!+$!+ ".#5&--!8#4;!'#E!,&(#$"/+5#".!"".#$#%#!'#$ ;!'+1((&(8!$!&+9 !+,&(8;#5#+4".#+#&'($%1,#("!+9#5&$#(%#" '.;".!"$#%#!'#$;!'#!+(&(8'
A@79+1((&(8!$!&+9 !+,&(8!' %-!&,#$ #&(8 !( !8+&%1-"1+&'"4 &" &' ! '#""-#$ /'&"&( ".!" &(%,# ".# $#%#!'#$.!'"7#%!-%1-!"#$;&".+#8!+$"-'' ,!(!8#+&!-':&--(".&' '&"1!"&(4-#!+(#$+&71(!-.!'+&8."-9!''#''#$".#&(%,# ".#$#%#!'#$ !' '
A@ ( +#'/#%" " ".# !8# ".# $#%#!'#$4 &" &' ("&%#$ ".!" ".# %-!&,!("$&$("$&'/1"#".#!1".#("&%&"9 ".#5"#+-&'"!+:<=/+#'#("#$ 79 ".# +#'/($#("A('1+!(%# ,/!(9 ;.#+#&( !8# ".# $#%#!'#$ ;!' ,#("&(#$!'* 9#!+'.#+# +#4&( 5&#; !"&(!-('1+!(%#,/!(9 C"$0' +!(!92#".&!($".#+'4
?&5&-
4&(%+#!'# *D &(&(%,#.!'"7#!
+$#$"".#%-!&,!("1-"&/-&#+ .!'+&8."-97##( !//-&#$ #$1%"&( A?". &('"#!$ A +$ .!' " 7# #
#%"#$ ";!+$' /#+'(!-#E/#('#' :##/&(8&( 5&#; ".# (1,7#+ %-!&,!("'A$#/#($#("'&( 5&#; ".#61$8,#(" ".#(=7-#21/+#,#1+"&(2,"2!+-!0#+,!!($ ".#+'0'#-.&+!('/+"+/+!"&(!($!(".#+4
.#%-!&,!("'!+##("&"-#$"'*4
A@#!%. +-'' #'"!"#!($ 1(#+!- #E/#('#' &('"#!$ '
A@ ";!+$' 1(#+!- #E/#('#'4 7#'&$#'
? '?
A@ &('"#!$ '4
A@ " ".# %-!&,!(" ;&$; + -'' %('+"&1, //#--!("'@%-!&,!("'!+#4".1'4 #("&"-#$"%,/#('!"&(4 ;.&%. &'+#@;+:#$!'1($#+)@
(%,#
/, , 4
A@/#+!((1,
"!-&(%,#!
"#+!$$&"&(!" ".#+!"# *D(!%%1("
1"1+#/+'/#%"' 4 4
4
4 4
*D I4 *4
A@ (%,#!
"#+$#$1%"&( A?". (!%%1(" /#+'(!- #E/#('#' 4 *4
J 4* 4 *4
A? I4 4 * A@ ? "!-$#/#($#(%9!
"#+!//-9&(8 !,1-"&/-&#+ 4 4 * I 4>4 * A@ * C'' #'"!"# *4
A@ > C'' 1(#+!- *4
A@ C'' %('+"&1,";& # ?
A@ #$&%!-E/#('#' 4
A@ 4 4?* A@ .#!,1(" %,/#('!"&(!-+#!$9!;!+$#$"".#!//#--!("'4 (##$-#''"'!94'.!--'"!($$#$1%"#$ +,".#!,1("%!-%1-!"#$!'!75# //#--!("''.!--7##("&"-#$"&("#+#'"!"".#+!"# *D/#+!((1,(".# #(.!(%#$!,1(" +,".#$!"# &-&(8 ".#/#"&"&("&--+#!-&K!"&( //+"&(,#(" !,1(" %,/#('!"&( !,(8'" %-!&,!("' '.!--7#&(".#'!,#+!"&!' &E#$79".#-#!+(#$+&71(!-&+#%"&(' ".# +&71(!- &( +#'/#%" " ,!((#+ $&'71+'#,#(" %,/#('!"&( !,1(" " ".#%-!&,!("''.!--#(1+#
* G&".".#!75#'!&$,$& &%!"&(&(".#!;!+$$!"#$
4 /+#'#("!//#!-&'$&'/'#$
2#/"#,7#+ *4
'.;!+ G.#".#+'/#!:&(8A+#!'(#$)@ #'A G.#".#++#/+"!7-#)@ #'A